ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ବଲଂ ତଦଙ୍ଗାର୍ଣଵଦୁର୍ଗଭୈରଵଂ ଦୁରନ୍ତପାରଂ ମଗଧେନ୍ଦ୍ର ପାଲିତମ୍। କ୍ଷଯଂ ପ୍ରଣୀତଂ ଵସୁଦେଵପୁତ୍ରଯୋର୍ଵିକ୍ରୀଡିତଂ ତଜ୍ଜଗଦୀଶଯୋଃ ପରମ୍

ମାଗଧ ରାଜା ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନି ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏହି ବଡ଼ ସେନା, ଯାହାକୁ ଜିତିବା ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଥିଲା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜଗତରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୀଳା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ସେନାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।

ସ୍ଥିତ୍ଯୁଦ୍ଭଵାନ୍ତଂ ଭୁଵନତ୍ରଯସ୍ଯ ଯଃ। ସମୀହିତେଽନନ୍ତଗୁଣଃ ସ୍ଵଲୀଲଯା। ନ ତସ୍ଯ ଚିତ୍ରଂ ପରପକ୍ଷନିଗ୍ରହସ୍। ତଥାପି ମର୍ତ୍ଯାନୁଵିଧସ୍ଯ ଵର୍ଣ୍ଯତେ

ଯିଏ ନିଜ ଲୀଳାରେ ତିନି ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଅସୀମ ଗୁଣର ମାଲିକ, ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; ତଥାପି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।

ଜଗ୍ରାହ ଵିରଥଂ ରାମୋ ଜରାସନ୍ଧଂ ମହାବଲମ୍। ହତାନୀକାଵଶିଷ୍ଟାସୁଂ ସିଂହଃ ସିଂହମିଵୌଜସା

ରଥ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଏବଂ ସେନା ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ବଳରାମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ସିଂହ ଯେପରି ଅନ୍ୟ ସିଂହକୁ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରେ, ସେପରି ଧରିନେଲେ।

ବଧ୍ଯମାନଂ ହତାରାତିଂ ପାଶୈର୍ଵାରୁଣମାନୁଷୈଃ। ଵାରଯାମାସ ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ତେନ କାର୍ଯଚିକୀର୍ଷଯା

ଶତ୍ରୁମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ମଣିଷ ଓ ବାରୁଣ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଏହାରୁ ରୋକିଦେଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଏକ ବିଶେଷ କାମ ସାଧିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।

ସା ମୁକ୍ତୋ ଲୋକନାଥାଭ୍ଯାଂ ଵ୍ରୀଡିତୋ ଵୀରସମ୍ମତଃ। ତପସେ କୃତସଙ୍କଲ୍ପୋ ଵାରିତଃ ପଥି ରାଜଭିଃ

ଲୋକନାଥ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଇ, ସେ ଶୂରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ ବେଳେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାମାନେ ରାସ୍ତାରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।

ଵାକ୍ଯୈଃ ପଵିତ୍ରାର୍ଥପଦୈର୍ନଯନୈଃ ପ୍ରାକୃତୈରପି। ସ୍ଵକର୍ମବନ୍ଧପ୍ରାପ୍ତୋଽଯଂ ଯଦୁଭିସ୍ତେ ପରାଭଵଃ

ପବିତ୍ର ଅର୍ଥ ଥିବା କଥା ଓ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଏହି ପରାଜୟ ତାଙ୍କୁ ଯଦୁମାନେ ଦେଲେ, ଏହା ସେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ।

ହତେଷୁ ସର୍ଵାନୀକେଷୁ ନୃପୋ ବାର୍ହଦ୍ରଥସ୍ତଦା। ଉପେକ୍ଷିତୋ ଭଗଵତା ମଗଧାନ୍ଦୁର୍ମନା ଯଯୌ

ସମସ୍ତ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବା ପରେ, ବାର୍ହଦ୍ରଥ ବଂଶର ରାଜାକୁ ଭଗବାନ ଅବହେଳା କଲେ; ତେଣୁ ସେ ମନ ଦୁଃଖରେ ମଗଧକୁ ଚଲିଗଲେ।

ମୁକୁନ୍ଦୋଽପ୍ଯକ୍ଷତବଲୋ ନିସ୍ତୀର୍ଣାରିବଲାର୍ଣଵଃ। ଵିକୀର୍ଯମାଣଃ କୁସୁମୈସ୍ତ୍ରୀଦଶୈରନୁମୋଦିତଃ

ମୁକୁନ୍ଦ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହି, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ସାଗରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କରିଲେ ଏବଂ ସ୍ତୁତି କରିଲେ।

ମାଥୁରୈରୁପସଙ୍ଗମ୍ଯ ଵିଜ୍ଵରୈର୍ମୁଦିତାତ୍ମଭିଃ। ଉପଗୀଯମାନଵିଜଯଃ ସୂତମାଗଧବନ୍ଦିଭିଃ

ମଥୁରାର ଲୋକମାନେ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ଆନନ୍ଦିତ ଚିତ୍ତରେ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ; ତାଙ୍କର ବିଜୟ ରଥୀ, ସୂତ, ଓ ଗାୟକମାନେ ଗାଇଲେ।

ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁର୍ଭେରୀତୂର୍ଯାଣ୍ଯନେକଶଃ। ଵୀଣାଵେଣୁମୃଦଙ୍ଗାନି ପୁରଂ ପ୍ରଵିଶତି ପ୍ରଭୌ

ଶଂଖ ଓ ଢୋଳ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା, ବହୁ ତୁରୀ ଓ ଭେରି ବଜିଲା, ପ୍ରଭୁ ସହ ଲୁଟୁସ, ବାଂଶୀ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ସଙ୍ଗେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସିକ୍ତମାର୍ଗାଂ ହୃଷ୍ଟଜନାଂ ପତାକାଭିରଭ୍ଯଲଙ୍କୃତାମ୍। ନିର୍ଘୁଷ୍ଟାଂ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷେଣ କୌତୁକାବଦ୍ଧତୋରଣାମ୍

ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଝଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ପତାକାରେ ସୁଶୋଭିତ, ବେଦମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଏବଂ ଶୋଭାୟମାନ ତୋରଣ ଦ୍ୱାରରେ ଶୁଭ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା।

ନିଚୀଯମାନୋ ନାରୀଭିର୍ମାଲ୍ଯଦଧ୍ଯକ୍ଷତାଙ୍କୁରୈଃ। ନିରୀକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ ସସ୍ନେହଂ ପ୍ରୀତ୍ଯୁତ୍କଲିତଲୋଚନୈଃ

ସେ ନାରୀମାନେ ମାଳା, ଦହି ଏବଂ ଅଂକୁରିତ ଧାନ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ସ୍ନେହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭାସିତ ଚକ୍ଷୁଁରେ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ ।

ଆଯୋଧନଗତଂ ଵିତ୍ତମନନ୍ତଂ ଵୀରଭୂଷଣମ୍। ଯଦୁରାଜାଯ ତତ୍ସର୍ଵମାହୃତଂ ପ୍ରାଦିଶତ୍ପ୍ରଭୁଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ଲାଭ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ଅନେକ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଥିଲା, ସେହି ସମସ୍ତ ଧନ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ଯଦୁରାଜଙ୍କୁ ଆଣି ଦେଇଥିଲେ ।

ଏଵଂ ସପ୍ତଦଶକୃତ୍ଵସ୍ତାଵତ୍ଯକ୍ଷୌହିଣୀବଲଃ। ଯୁଯୁଧେ ମାଗଧୋ ରାଜା ଯଦୁଭିଃ କୃଷ୍ଣପାଲିତୈଃ

ଏଭଳିଭାବେ, ମାଗଧ ରାଜା ସତରେ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ସତରଟିଥର ଯଦୁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିଲେ, ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ଅକ୍ଷିଣ୍ଵଂସ୍ତଦ୍ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵୃଷ୍ଣଯଃ କୃଷ୍ଣତେଜସା। ହତେଷୁ ସ୍ଵେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ତ୍ଯକ୍ତୋଽଗାଦରିଭିର୍ନୃପଃ

ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ । ତାଙ୍କର ନିଜ ସେନା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ।

ଅଷ୍ଟାଦଶମ ସଙ୍ଗ୍ରାମ ଆଗାମିନି ତଦନ୍ତରା। ନାରଦପ୍ରେଷିତୋ ଵୀରୋ ଯଵନଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ

ଅଠାରୋତିଏ ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଏକ ଶୂର ବିଦେଶୀ, ଯବନ, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ରୁରୋଧ ମଥୁରାମେତ୍ଯ ତିସୃଭିର୍ମ୍ଲେଚ୍ଛକୋଟିଭିଃ। ନୃଲୋକେ ଚାପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ଵୃଷ୍ଣୀନ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାତ୍ମସମ୍ମିତାନ୍

ସେ ବିଦେଶୀ ତିନି ଲକ୍ଷ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସେନା ନେଇ ମଥୁରାକୁ ଘେରି ରଖିଲେ। ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ, କାରଣ ସେ ନିଜ ସମାନ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚିନ୍ତଯତ୍କୃଷ୍ଣଃ ସଙ୍କର୍ଷଣ ସହାଯଵାନ୍। ଅହୋ ଯଦୂନାଂ ଵୃଜିନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ହ୍ଯୁଭଯତୋ ମହତ୍

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କୃଷ୍ଣ, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ସହିତ, ଭାବିଲେ—'ହାୟ, ଯଦୁମାନେ ଦୁଇ ପଟେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।'

ଯଵନୋଽଯଂ ନିରୁନ୍ଧେଽସ୍ମାନଦ୍ଯ ତାଵନ୍ମହାବଲଃ। ମାଗଧୋଽପ୍ଯଦ୍ଯ ଵା ଶ୍ଵୋ ଵା ପରଶ୍ଵୋ ଵାଗମିଷ୍ଯତି

ଏହି ଯବନ ଆଜି ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଆମକୁ ଘେରି ରଖିଛି। ମାଗଧ ରାଜା ଆଜି, କିମ୍ବା କାଲି, କିମ୍ବା ପରେ ଆସିବେ।

ଆଵଯୋଃ ଯୁଧ୍ଯତୋରସ୍ଯ ଯଦ୍ଯାଗନ୍ତା ଜରାସୁତଃ। ବନ୍ଧୂନ୍ହନିଷ୍ଯତ୍ଯଥ ଵା ନେଷ୍ଯତେ ସ୍ଵପୁରଂ ବଲୀ

ଯଦି ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବେଳେ ଜରାସନ୍ଧ ଆସିଯିବେ, ସେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ କିମ୍ବା ମାରିଦେବେ, କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେଙ୍କୁ ନିଜ ସହରକୁ ନେଇଯିବେ।

ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ଵିଧାସ୍ଯାମୋ ଦୁର୍ଗଂ ଦ୍ଵିପଦଦୁର୍ଗମମ୍। ତତ୍ର ଜ୍ଞାତୀନ୍ସମାଧାଯ ଯଵନଂ ଘାତଯାମହେ

ସେଥିପାଇଁ, ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବା, ଯାହାକୁ ମଣିଷମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଆମର ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ରଖି, ଆମେ ଯବନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ହରାଇବା।

ଇତି ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଦୁର୍ଗଂ ଦ୍ଵାଦଶଯୋଜନମ୍। ଅନ୍ତଃସମୁଦ୍ରେ ନଗରଂ କୃତ୍ସ୍ନାଦ୍ଭୁତମଚୀକରତ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ବିଚାର କରି, ପ୍ରଭୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।

ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର ହି ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଶିଲ୍ପନୈପୁଣମ୍। ରଥ୍ଯାଚତ୍ଵରଵୀଥୀଭିର୍ଯଥାଵାସ୍ତୁ ଵିନିର୍ମିତମ୍

ସେଠାରେ ଟ୍ୱାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର କୌଶଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲା— ରାସ୍ତା, ଚଉକ, ଗଲି ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଭଲଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।

ସୁରଦ୍ରୁମଲତୋଦ୍ଯାନ ଵିଚିତ୍ରୋପଵନାନ୍ଵିତମ୍। ହେମଶୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵିସ୍ପୃଗ୍ଭିଃ ସ୍ଫଟିକାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରୈଃ

ସେ ନଗର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗଛ, ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଉପବନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ଆକାଶକୁ ଛୁଁଥିବା ମହଲ ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାରମଣ୍ଡପ ଥିଲା।

ରାଜତାରକୁଟୈଃ କୋଷ୍ଠୈର୍ହେମକୁମ୍ଭୈରଲଙ୍କୃତୈଃ। ରତ୍ନକୂତୈର୍ଗୃହୈର୍ହେମୈର୍ମହାମାରକତସ୍ଥଲୈଃ

ସେଠାରେ ରୌପ୍ୟ ଏବଂ ସୁନାର ଦୁର୍ଗ, ସୁନାର କୁମ୍ଭରେ ସଜିଥିବା ଭଣ୍ଡାର, ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ଘର ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ପନ୍ନା ତଳା ଥିଲା।

ଵାସ୍ତୋଷ୍ପତୀନାଂ ଚ ଗୃହୈର୍ଵଲ୍ଲଭୀଭିଶ୍ଚ ନିର୍ମିତମ୍। ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଜନାକୀର୍ଣଂ ଯଦୁଦେଵଗୃହୋଲ୍ଲସତ୍

ଏହି ନଗର ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ଘର ଏବଂ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା; ସମସ୍ତ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ଏଠାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ସୁଧର୍ମାଂ ପାରିଜାତଂ ଚ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଧରେଃ। ଯତ୍ର ଚାଵସ୍ଥିତୋ ମର୍ତ୍ଯୋ ମର୍ତ୍ଯଧର୍ମୈର୍ନ ଯୁଜ୍ଯତେ

ମହେନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ସୁଧର୍ମା ସଭା ଏବଂ ପାରିଜାତ ଗଛ ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଣିଷ ହେବାର ସୀମାରେ ଅଟକି ରହିନଥିଲେ।

ଶ୍ଯାମୈକଵର୍ଣାନ୍ଵରୁଣୋ ହଯାନ୍ଶୁକ୍ଲାନ୍ମନୋଜଵାନ୍। ଅଷ୍ଟୌ ନିଧିପତିଃ କୋଶାନ୍ଲୋକପାଲୋ ନିଜୋଦଯାନ୍

ବରୁଣ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର ଏବଂ ଧଳା, ମନର ତୁଳନାରେ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ; ଧନର ଦେବତା ଆଠଟି ଭଣ୍ଡାର ଦେଲେ; ଦିଗପାଳମାନେ ନିଜ ନିଜ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଲେ।

ଯଦ୍ଯଦ୍ଭଗଵତା ଦତ୍ତମାଧିପତ୍ଯଂ ସ୍ଵସିଦ୍ଧଯେ। ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯର୍ପଯାମାସୁର୍ହରୌ ଭୂମିଗତେ ନୃପ

ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଶାସନ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଯାହା ପାଇଥିଲେ, ସେସବୁ ହରିଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଆସିବାବେଳେ ପୁଣି ଫେରାଇଦେଲେ।