ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ନେହ ଚାତ୍ଯନ୍ତସଂଵାସଃ କସ୍ଯଚିତ୍ କେନଚିତ୍ ସହ । ରାଜନ୍ ସ୍ଵେନାପି ଦେହେନ କିମୁ ଜାଯାତ୍ମଜାଦିଭିଃ

ହେ ରାଜନ, ଏହି ଜଗତରେ କାହା ସହ କାହାର ଚିରକାଳ ଏକାତ୍ମତା ନାହିଁ; ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେବେ ଜନ୍ମ, ପୁଅ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ କଣ କଥା।

ଏକଃ ପ୍ରସୂଯତେ ଜନ୍ତୁଃ ଏକ ଏଵ ପ୍ରଲୀଯତେ । ଏକୋଽନୁଭୁଙ୍‌କ୍ତେ ସୁକୃତଂ ଏକ ଏଵ ଚ ଦୁଷ୍କୃତମ୍

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀ ଏକାକି ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏକାକି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ; ଏକାକି ନିଜ ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ, ଏବଂ ଏକାକି ଦୁଷ୍କର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କରେ।

ଅଧର୍ମୋପଚିତଂ ଵିତ୍ତଂ ହରନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେଽଲ୍ପମେଧସଃ । ସମ୍ଭୋଜନୀଯାପଦେଶୈଃ ଜଲାନୀଵ ଜଲୌକସଃ

ଅଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଅନ୍ୟ ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯେପରି ଜଳାଉକା ମିତ୍ରତା ଦେଖାଇ ଜଳ ଚୁଷିନେଉଛି।

ପୁଷ୍ଣାତି ଯାନଧର୍ମେଣ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତମପଣ୍ଡିତମ୍ । ତେଽକୃତାର୍ଥଂ ପ୍ରହିଣ୍ଵନ୍ତି ପ୍ରାଣା ରାଯଃ ସୁତାଦଯଃ

ଯିଏ ଅବିବେକରେ ନିଜ ମତରେ ଅଧର୍ମରେ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ, ଧନ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅସଫଳ ରଖି ଛାଡ଼ିଦେଇଥାନ୍ତି।

ସ୍ଵଯଂ କିଲ୍ବିଷମାଦାଯ ତୈସ୍ତ୍ଯକ୍ତୋ ନାର୍ଥକୋଵିଦଃ । ଅସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଵିଶତ୍ଯନ୍ଧଂ ସ୍ଵଧର୍ମଵିମୁଖସ୍ତମଃ

ଏଭଳି ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅବିବେକରେ ଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ କରି, ସେମାନେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅସଫଳ ହୋଇ, ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଦୂରେଇ, ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।

ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକମିମଂ ରାଜନ୍ ସ୍ଵପ୍ନମାଯାମନୋରଥମ୍ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯାଯମ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସମଃ ଶାନ୍ତୋ ଭଵ ପ୍ରଭୋ

ତେଣୁ, ହେ ରାଜନ, ଏହି ଜଗତକୁ ସ୍ୱପ୍ନ, ମାୟା ଓ ମନର ଆକାଂକ୍ଷା ଭାବି, ନିଜକୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଜାଣ, ସମଭାବ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଉ।

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଵାଚ - ଯଥା ଵଦତି କଲ୍ଯାଣୀଂ ଵାଚଂ ଦାନପତେ ଭଵାନ୍ । ତଥାନଯା ନ ତୃପ୍ଯାମି ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯଥାମୃତମ୍

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ — ହେ ଦାନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେପରି ଶୁଭ କଥା କହୁଛ, ମୁଁ ଏହାରେ କେବେ ତୃପ୍ତି ମାନୁନି, ଯେପରି ଏକ ମଣିଷ ଅମୃତ ପାଇଲେ ତାହାରେ କେବେ ତୃପ୍ତି ହୁଏନି।

ତଥାପି ସୂନୃତା ସୌମ୍ଯ ହୃଦି ନ ସ୍ଥୀଯତେ ଚଲେ । ପୁତ୍ରାନୁରାଗଵିଷମେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ ସୌଦାମନୀ ଯଥା

ଓ ସାଧୁମନ, ମଧୁର କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେତେବେଳେ ହୃଦୟରେ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ମମତାର ବିଷ ରହିଥାଏ, ସେ କଥା ହୃଦୟରେ ଟିକି ରହେନାହିଁ; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବିଜୁଳି ଦୀଘଳ ସମୟ ରହେନାହିଁ।

ଈଶ୍ଵରସ୍ଯ ଵିଧିଂ କୋ ନୁ ଵିଧୁନୋତ୍ଯନ୍ଯଥା ପୁମାନ୍ । ଭୂମେର୍ଭାରାଵତାରାଯ ଯୋଽଵତୀର୍ଣୋ ଯଦୋଃ କୁଲେ

ହେ ମନୁଷ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ କିଏ ବଦଳାଇପାରିବ? ଯିଏ ଭୂମିର ଭାର କମେଇବା ପାଇଁ ଯଦୁ ବଂଶରେ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅବିଚଳ।

( ଵସଂତତିଲକା ) ଯୋ ଦୁର୍ଵିମର୍ଶପଥଯା ନିଜମାଯଯେଦଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁଣାନ୍ ଵିଭଜତେ ତଦନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ । ତସ୍ମୈ ନମୋ ଦୁରଵବୋଧଵିହାରତନ୍ତ୍ର ସଂସାରଚକ୍ରଗତଯେ ପରମେଶ୍ଵରାଯ

ଯିଏ ନିଜ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଂସାରକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାହାର ଗୁଣଗୁଡିକୁ ବିଭାଜନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପରେ ନିଜେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେ ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ଲୀଳାର ମାଲିକ, ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିରୋନମ୍ର ହୋଇ ପ୍ରଣାମ କରେ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଯଭିପ୍ରେତ୍ଯ ନୃପତେଃ ଅଭିପ୍ରାଯଂ ସ ଯାଦଵଃ । ସୁହୃଦ୍‌ଭିଃ ସମନୁଜ୍ଞାତଃ ପୁନର୍ଯଦୁପୁରୀମଗାତ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବି, ସେ ଯଦୁବଂଶୀ ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ପୁଣି ଯଦୁପୁରୀକୁ ଫେରିଗଲେ।

ଶଶଂସ ରାମକୃଷ୍ଣାଭ୍ଯାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ପାଣ୍ଡଵାନ୍ ପ୍ରତି କୌରଵ୍ଯ ଯଦର୍ଥଂ ପ୍ରେଷିତଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ, ଯାହା ପାଇଁ ସେ ନିଜେ ପଠାଯାଇଥିଲେ।

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଏକୋନପଞ୍ଚାଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏଭଳି ପରମହଂସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମ ଅର୍ଧର ଉନଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

ରାମକୃଷ୍ଣଯୋର୍ଜରାସନ୍ଧେନ ସହ ଯୁଦ୍ଧଂ, ଦ୍ଵାରକାଦୁର୍ଗନିର୍ମାଣଂଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଅସ୍ତିଃ ପ୍ରାପ୍ତିଶ୍ଚ କଂସସ୍ଯ ମହିଷ୍ଯୌ ଭରତର୍ଷଭ। ମୃତେ ଭର୍ତରି ଦୁଃଖାର୍ତେ ଈଯତୁଃ ସ୍ମ ପିତୁର୍ଗୃହାନ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କଂସଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ଅସ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତି, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ।

ପିତ୍ରେ ମଗଧରାଜାଯ ଜରାସନ୍ଧାଯ ଦୁଃଖିତେ। ଵେଦଯାଂ ଚକ୍ରତୁଃ ସର୍ଵମାତ୍ମଵୈଧଵ୍ଯକାରଣମ୍

ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ମାଗଧରାଜ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ନିଜମାନେ ବିଧବା ହେବାର କାରଣ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ।

ସ ତଦପ୍ରିଯମାକର୍ଣ୍ଯ ଶୋକାମର୍ଷଯୁତୋ ନୃପ। ଅଯାଦଵୀଂ ମହୀଂ କର୍ତୁଂ ଚକ୍ରେ ପରମମୁଦ୍ଯମମ୍

ସେ ଅପ୍ରିୟ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଶୋକ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯଦୁବଂଶକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଵିଂଶତ୍ଯା ତିସୃଭିଶ୍ଚାପି ସଂଵୃତଃ। ଯଦୁରାଜଧାନୀଂ ମଥୁରାଂ ନ୍ଯରୁଧତ୍ସର୍ଵତୋ ଦିଶମ୍

ବିଶ୍ ଏବଂ ତିନି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯଦୁରାଜଧାନୀ ମଥୁରାକୁ ଅଘାତ କଲେ।

ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତଦ୍ବଲଂ କୃଷ୍ଣ ଉଦ୍ଵେଲମିଵ ସାଗରମ୍। ସ୍ଵପୁରଂ ତେନ ସଂରୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଜନଂ ଚ ଭଯାକୁଲମ୍

କୃଷ୍ଣ ଦେଖିଲେ, ସେ ସେନା ସମୁଦ୍ର ପରି ବଢ଼ିଯାଉଛି, ନିଜ ସହର ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ନିଜ ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର।

ଚିନ୍ତଯାମାସ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ କାରଣମାନୁଷଃ। ତଦ୍ଦେଶକାଲାନୁଗୁଣଂ ସ୍ଵାଵତାରପ୍ରଯୋଜନମ୍

ପ୍ରଭୁ ହରି ନିଜ ମାନବ ଶରୀରରେ ଏହି ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ ନିଜ ଅବତାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭାବିଲେ।

ହନିଷ୍ଯାମି ବଲଂ ହ୍ଯେତଦ୍ଭୁଵି ଭାରଂ ସମାହିତମ୍। ମାଗଧେନ ସମାନୀତଂ ଵଶ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵଭୂଭୁଜାମ୍

ମୁଁ ଏହି ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବି, ଯାହା ମାଗଧରାଜ ସମସ୍ତ ଅଧୀନ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଏକଠା କରି ଭୂମିରେ ଭାର ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।

ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିଃ ସଙ୍ଖ୍ଯାତଂ ଭଟାଶ୍ଵରଥକୁଞ୍ଜରୈଃ। ମାଗଧସ୍ତୁ ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ଭୂଯଃ କର୍ତା ବଲୋଦ୍ଯମମ୍

ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଗଣିଥିବା ସେ ସେନା, ସେନାନୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ହାତୀ ସହିତ ନଶ୍ଟ ହେବ, କିନ୍ତୁ ମାଗଧରାଜଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେ ପୁଣି ସେନା ଏକଠା କରିବେ।

ଏତଦର୍ଥୋଽଵତାରୋଽଯଂ ଭୂଭାରହରଣାଯ ମେ। ସଂରକ୍ଷଣାଯ ସାଧୂନାଂ କୃତୋଽନ୍ଯେଷାଂ ଵଧାଯ ଚ

ମୋ ଏହି ଅବତାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି: ଭୂମିର ଭାର କମେଇବା, ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବା।

ଅନ୍ଯୋଽପି ଧର୍ମରକ୍ଷାଯୈ ଦେହଃ ସଂଭ୍ରିଯତେ ମଯା। ଵିରାମାଯାପ୍ଯଧର୍ମସ୍ଯ କାଲେ ପ୍ରଭଵତଃ କ୍ଵଚିତ୍

ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଯାଏ, ସେଥିରେ ଶାନ୍ତି ଆଣିବା ପାଇଁ।

ଏଵଂ ଧ୍ଯାଯତି ଗୋଵିନ୍ଦ ଆକାଶାତ୍ସୂର୍ଯଵର୍ଚସୌ। ରଥାଵୁପସ୍ଥିତୌ ସଦ୍ଯଃ ସସୂତୌ ସପରିଚ୍ଛଦୌ

ଏପରି ଭାବିଥିବା ବେଳେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆକାଶରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଦୁଇଟି ରଥ, ସାରଥି ଓ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଅଚାନକ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।

ଆଯୁଧାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ପୁରାଣାନି ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନି ହୃଷୀକେଶଃ ସଙ୍କର୍ଷଣମଥାବ୍ରଵୀତ୍

ପୁରୁଣା ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏକାଏକି ଦେଖାଦେଲା; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ହୃଷୀକେଶ ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

ପଶ୍ଯାର୍ଯ ଵ୍ଯସନଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଯଦୂନାଂ ତ୍ଵାଵତାଂ ପ୍ରଭୋ। ଏଷ ତେ ରଥ ଆଯାତୋ ଦଯିତାନ୍ଯାଯୁଧାନି ଚ

ହେ ଆର୍ଯ୍ୟ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠି ଆପଣଙ୍କର ରଥ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଆଣିଦିଆଯାଇଛି।

ଏତଦର୍ଥଂ ହି ନୌ ଜନ୍ମ ସାଧୂନାମୀଶ ଶର୍ମକୃତ୍। ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯନୀକାଖ୍ଯଂ ଭୂମେର୍ଭାରମପାକୁରୁ

ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ଆମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ହେ ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଏଇ ଏକୋଣେଇଶି ଅନୀକ ଭାବରେ ଭୂମିର ଭାର କମାନ୍ତୁ।

ଏଵଂ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦାଶାର୍ହୌ ଦଂଶିତୌ ରଥିନୌ ପୁରାତ୍। ନିର୍ଜଗ୍ମତୁଃ ସ୍ଵାଯୁଧାଢ୍ଯ ବଲେନାଲ୍ପୀଯସା ଵୃତୌ

ଏହିପରି ଆଲୋଚନା କରି, ଦଶାର୍ହଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଥୋଡ଼ା ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।

ଶଙ୍ଖଂ ଦଧ୍ମୌ ଵିନିର୍ଗତ୍ଯ ହରିର୍ଦାରୁକସାରଥିଃ। ତତୋଽଭୂତ୍ପରସୈନ୍ଯାନାଂ ହୃଦି ଵିତ୍ରାସଵେପଥୁଃ

ଦାରୁକ ରଥଚାଳକ ହୋଇ ହରି ବାହାରିବା ସମୟରେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ; ତାହାପରେ ଶତ୍ରୁ ସେନାମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଭୟ ଓ କମ୍ପନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।