ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଉଦ୍ଧଵଗୋପୀସଂଵାଦଃ; ଭ୍ରମରଗୀତମ୍; ଉଦ୍ଧଵସ୍ଯ ମଥୁରାଗମନଂଚ - ଅଥ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ 10.47 ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷାନୁଚରଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ନଵକଞ୍ଜଲୋଚନମ୍। ପୀତାମ୍ବରଂ ପୁଷ୍କରମାଲିନଂ ଲସନ୍ ମୁଖାରଵିନ୍ଦଂ ପରିମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥୧ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ କୋଽଯମପୀଵ୍ଯଦର୍ଶନଃ କୁତଶ୍ଚ କସ୍ଯାଚ୍ଯୁତଵେଷଭୂଷଣଃ। ଇତି ସ୍ମ ସର୍ଵାଃ ପରିଵଵ୍ରୁରୁତ୍ସୁକାସ୍ ତମୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକପଦାମ୍ବୁଜାଶ୍ରଯମ୍ ॥୨ ତଂ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣାଵନତାଃ ସୁସତ୍କୃତଂ ସଵ୍ରୀଡହାସେକ୍ଷଣସୂନୃତାଦିଭିଃ। ରହସ୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟମାସନେ ଵିଜ୍ଞାଯ ସନ୍ଦେଶହରଂ ରମାପତେଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ—ଲମ୍ବା ବାହୁ, ନୂତନ କମଳ ନୟନ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, କମଳ ମାଳା ଶୋଭିତ, ମୁହଁ କମଳ ପରି ଖିଲିଥିବା, କୁଣ୍ଡଳ ଚମକୁଥିବା।

ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵାଂ ଯଦୁପତେଃ ପାର୍ଷଦଂ ସମୁପାଗତମ୍। ଭର୍ତ୍ରେହ ପ୍ରେଷିତଃ ପିତ୍ରୋର୍ଭଵାନ୍ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା

ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ଆପଣ ଯଦୁପତିଙ୍କ ପାର୍ଷ୍ୱଦେବ, ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେମ କାମନାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।

ଅନ୍ଯଥା ଗୋଵ୍ରଜେ ତସ୍ଯ ସ୍ମରଣୀଯଂ ନ ଚକ୍ଷ୍ମହେ। ସ୍ନେହାନୁବନ୍ଧୋ ବନ୍ଧୂନାଂ ମୁନେରପି ସୁଦୁସ୍ତ୍ଯଜଃ

ଅନ୍ୟଥା, ବ୍ରଜରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ କୌଣସି କାରଣ ଆମେ ଚିନ୍ତା କରିପାରୁନାହିଁ; ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ ସନ୍ତମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।

ଅନ୍ଯେଷ୍ଵର୍ଥକୃତା ମୈତ୍ରୀ ଯାଵଦର୍ଥଵିଡମ୍ବନମ୍। ପୁମ୍ଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ କୃତା ଯଦ୍ଵତ୍ସୁମନଃସ୍ଵିଵ ଷଟ୍ପଦୈଃ

ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ମିତ୍ରତା କିଛି କାମ ପାଇଁ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ ରହିଥାଏ; ପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ଜନୀମାନେ ସହିତ, କିମ୍ବା ମଧୁମକ୍ଷିକା ଫୁଲ ସହିତ ଯେପରି।

ନିଃସ୍ଵଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଗଣିକା ଅକଲ୍ପଂ ନୃପତିଂ ପ୍ରଜାଃ। ଅଧୀତଵିଦ୍ଯା ଆଚାର୍ଯମୃତ୍ଵିଜୋ ଦତ୍ତଦକ୍ଷିଣମ୍

ଦରିଦ୍ରକୁ ବେଶ୍ୟା ଛାଡିଦିଏ, ଶକ୍ତିହୀନ ରାଜାକୁ ପ୍ରଜାମାନେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଶେଷ ହେଲେ ଛାତ୍ରମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣା ମିଳିଗଲେ ପୁରୋହିତମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ଖଗା ଵୀତଫଲଂ ଵୃକ୍ଷଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାତିଥଯୋ ଗୃହମ୍। ଦଗ୍ଧଂ ମୃଗାସ୍ତଥାରଣ୍ଯଂ ଜାରା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରତାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍

ଫଳ ଶେଷ ହେଲେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗଛ ଛାଡିଯାନ୍ତି; ଅତିଥିମାନେ ଖାଇସାରି ଘରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ ମୃଗମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି; ଭୋଗ ସାରିଲେ ପ୍ରେମିକମାନେ ଜନାନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

ଇତି ଗୋପ୍ଯୋ ହି ଗୋଵିନ୍ଦେ ଗତଵାକ୍କାଯମାନସାଃ। କୃଷ୍ଣଦୂତେ ସମାଯାତେ ଉଦ୍ଧଵେ ତ୍ଯକ୍ତଲୌକିକାଃ

ଏଭଳି ଭାବେ, ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମନ, ଦେହ ଓ କଥାରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ନିବେଶ କରିଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ଉଦ୍ଧବ ଆସିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ସାଂସାରିକ ଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କଲେ।

ଗାଯନ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରୀଯକର୍ମାଣି ରୁଦନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ଗତହ୍ରିଯଃ। ତସ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଯାନି କୈଶୋରବାଲ୍ଯଯୋଃ

ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନର କଥା ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରି, ଲଜ୍ଜା ବିନା କାନ୍ଦିଲେ।

କାଚିନ୍ମଧୁକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ କୃଷ୍ଣସଙ୍ଗମମ୍। ପ୍ରିଯପ୍ରସ୍ଥାପିତଂ ଦୂତଂ କଲ୍ପଯିତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍

ଏକ ଗୋପୀ, ମଧୁମକୁ ଦେଖି ଓ କୃଷ୍ଣ ସଙ୍ଗ ଭାବି, ଏହାକୁ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦୂତ ଭାବିଲେ ଓ ଏପରି କହିଲେ:

ଗୋପ୍ଯୁଵାଚ। ମଧୁପ କିତଵବନ୍ଧୋ ମା ସ୍ପୃଶଙ୍ଘ୍ରିଂ ସପତ୍ନ୍ଯାଃ। କୁଚଵିଲୁଲିତମାଲାକୁଙ୍କୁମଶ୍ମଶ୍ରୁଭିର୍ନଃ। ଵହତୁ ମଧୁପତିସ୍ତନ୍ମାନିନୀନାଂ ପ୍ରସାଦଂ। ଯଦୁସଦସି ଵିଡମ୍ବ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ଦୂତସ୍ତ୍ଵମୀଦୃକ୍

ଗୋପୀ କହିଲେ: ମଧୁମକୁ, ଠକା ମିତ୍ର, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀର ପାଦ ଛୁଅନି। ତାଙ୍କ ମାଳା ତାଙ୍କର ଶରୀରର କୁଙ୍କୁମ ତୁମ ମୁଛରେ ଲାଗିଛି। ମଧୁର ରାଜା ତାହା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯାହା ଅଭିମାନିନୀ, ସେମାନଙ୍କର କୃପା ନେଉ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୂତ, ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ହସିବେ।

ସକୃଦଧରସୁଧାଂ ସ୍ଵାଂ ମୋହିନୀଂ ପାଯଯିତ୍ଵା। ସୁମନସ ଇଵ ସଦ୍ଯସ୍ତତ୍ଯଜେଽସ୍ମାନ୍ଭଵାଦୃକ୍। ପରିଚରତି କଥଂ ତତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ନୁ ପଦ୍ମା। ହ୍ଯପି ବତ ହୃତଚେତା ହ୍ଯୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକଜଲ୍ପୈଃ

ତାଙ୍କର ଓଠର ଅମୃତ ଏକଥର ପିଇବା ପରେ, ଆମକୁ ମୋହିତ କରି, ସେ ଆମକୁ ଫୁଲ ଭଳି ଛାଡିଦେଲେ। ପଦ୍ମା କିପରି ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ମନ ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମୋହିତ?

କିମିହ ବହୁ ଷଡଙ୍ଘ୍ରେ ଗାଯସି ତ୍ଵଂ ଯଦୂନାମ୍। ଅଧିପତିମଗୃହାଣାମଗ୍ରତୋ ନଃ ପୁରାଣମ୍। ଵିଜଯସଖସଖୀନାଂ ଗୀଯତାଂ ତତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗଃ। କ୍ଷପିତକୁଚରୁଜସ୍ତେ କଲ୍ପଯନ୍ତୀଷ୍ଟମିଷ୍ଟାଃ

ହେ ଛଅଟି ପାଅଅଥିବା, ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଯଦୁମାନଙ୍କ ନାଥ, ଯିଏ ଆମ ଘରର ପୁରୁଣା ସ୍ୱାମୀ, ତାଙ୍କର କଥା ଗାଉଛ? ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କର କଥା ଗା। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକାମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ହରି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି।

ଦିଵି ଭୁଵି ଚ ରସାଯାଂ କାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତଦ୍ଦୁରାପାଃ। କପଟରୁଚିରହାସଭ୍ରୂଵିଜୃମ୍ଭସ୍ଯ ଯାଃ ସ୍ଯୁଃ। ଚରଣରଜ ଉପାସ୍ତେ ଯସ୍ଯ ଭୂତିର୍ଵଯଂ କା। ଅପି ଚ କୃପଣପକ୍ଷେ ହ୍ଯୁତ୍ତମଶ୍ଲୋକଶବ୍ଦଃ

ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୂମି କିମ୍ବା ପାତାଳରେ କେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତାଙ୍କର ମିଥ୍ୟା ହାସ ଓ ଭୂକୁଟି ଦେଖି ସମସ୍ତେ ମୋହିତ। ଆମେ ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳି ପୂଜିବାକୁ ଧନ୍ୟ, ଆମ ଭାଗ୍ୟ କି? ଦୁଃଖୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତିର ନାମ ଶୁଣନ୍ତି।

ଵିସୃଜ ଶିରସି ପାଦଂ ଵେଦ୍ମ୍ଯହଂ ଚାଟୁକାରୈର୍। ଅନୁନଯଵିଦୁଷସ୍ତେଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଦୌତ୍ଯୈର୍ମୁକୁନ୍ଦାତ୍। ସ୍ଵକୃତ ଇହ ଵିସୃଷ୍ଟାପତ୍ଯପତ୍ଯନ୍ଯଲୋକା। ଵ୍ଯସୃଜଦକୃତଚେତାଃ କିଂ ନୁ ସନ୍ଧେଯମସ୍ମିନ୍

ତୁମ ମୁଣ୍ଡରୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ହଟା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ମିଠା କଥା ଜାଣେ। ତୁମେ ମନ ରଝାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦୂତ ହୋଇ ଆସିଛ। ସେ ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା ଘର ଓ ପରିବାରକୁ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ ଛାଡିଦେଲେ। ଏପରି ଲୋକ ଉପରେ କିପରି ଭରସା କରିବି?

ମୃଗଯୁରିଵ କପୀନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଵ୍ଯଧେ ଲୁବ୍ଧଧର୍ମା। ସ୍ତ୍ରିଯମକୃତ ଵିରୂପାଂ ସ୍ତ୍ରୀଜିତଃ କାମଯାନାମ୍। ବଲିମପି ବଲିମତ୍ତ୍ଵାଵେଷ୍ଟଯଦ୍ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷଵଦ୍ଯସ୍। ତଦଲମସିତସଖ୍ଯୈର୍ଦୁସ୍ତ୍ଯଜସ୍ତତ୍କଥାର୍ଥଃ

ଯେପରି ଶିକାରୀମାନେ ବନରାଜାଙ୍କୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଅସହାୟ ଓ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଲେ। ବଳବାନ ବଳିକୁ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀଭଳି ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଏହି କଳା ସହ ମିତ୍ରତା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ତାଙ୍କର କଥା ଛାଡିବା କଷ୍ଟକର।

ଯଦନୁଚରିତଲୀଲାକର୍ଣପୀଯୂଷଵିପ୍ରୁଟ୍। ସକୃଦଦନଵିଧୂତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଧର୍ମା ଵିନଷ୍ଟାଃ। ସପଦି ଗୃହକୁଟୁମ୍ବଂ ଦୀନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୀନା। ବହଵ ଇହ ଵିହଙ୍ଗା ଭିକ୍ଷୁଚର୍ଯାଂ ଚରନ୍ତି

ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଲୀଳାର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଏକଥର ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଘର ଓ ପରିବାର ଛାଡି, ଦରିଦ୍ର ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଏଠାରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଛନ୍ତି।

ଵଯମୃତମିଵ ଜିହ୍ମଵ୍ଯାହୃତଂ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଃ। କୁଲିକରୁତମିଵାଜ୍ଞାଃ କୃଷ୍ଣଵଧ୍ଵୋ ହରିଣ୍ଯଃ। ଦଦୃଶୁରସକୃଦେତତ୍ତନ୍ନଖସ୍ପର୍ଶତୀଵ୍ର। ସ୍ମରରୁଜ ଉପମନ୍ତ୍ରିନ୍ଭଣ୍ଯତାମନ୍ଯଵାର୍ତା

ଆମେ ତାଙ୍କର ଟେଢ଼ା କଥାକୁ ଅମୃତ ଭାବି ବିଶ୍ୱାସ କଲୁ, ମାଆ ପକ୍ଷୀର ଡାକ ଶୁଣୁଥିବା ଛୁଆ ପରି ଅବିଜ୍ଞ ରହିଲୁ, ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମୃଗୀମାନେ ପରି। ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କର ନଖ ସ୍ପର୍ଶର ତୀବ୍ର ବେଦନା ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ। ହେ ଦୂତ, ଅନ୍ୟ କଥା କହ।

ପ୍ରିଯସଖ ପୁନରାଗାଃ ପ୍ରେଯସା ପ୍ରେଷିତଃ କିଂ। ଵରଯ କିମନୁରୁନ୍ଧେ ମାନନୀଯୋଽସି ମେଽଙ୍ଗ। ନଯସି କଥମିହାସ୍ମାନ୍ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵପାର୍ଶ୍ଵଂ। ସତତମୁରସି ସୌମ୍ଯ ଶ୍ରୀର୍ଵଧୂଃ ସାକମାସ୍ତେ

ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ପୁନି ଆସିଛ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛ କି? କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୋ ପାଖରେ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏକି ଛାଡିହେବା ଯାଏନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆମକୁ କିପରି ନେଉଛ? ଯାହାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀ ନିତ୍ୟ ବସନ୍ତି।

ଅପି ବତ ମଧୁପୁର୍ଯାମାର୍ଯପୁତ୍ରୋଽଧୁନାସ୍ତେ। ସ୍ମରତି ସ ପିତୃଗେହାନ୍ସୌମ୍ଯ ବନ୍ଧୂଂଶ୍ଚ ଗୋପାନ୍। କ୍ଵଚିଦପି ସ କଥା ନଃ କିଙ୍କରୀଣାଂ ଗୃଣୀତେ। ଭୁଜମଗୁରୁସୁଗନ୍ଧଂ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯଧାସ୍ଯତ୍କଦା ନୁ

ମଧୁରାରେ ଏବେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଘର, ବନ୍ଧୁ ଓ ଗୋପମାନେକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ସେ କେବେ ଆମ ଦାସୀମାନଙ୍କ କଥା କହନ୍ତି କି? କେବେ ସେ ତାଙ୍କର ଭାରି ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାହୁ ଆମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବେ?

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଅଥୋଦ୍ଧଵୋ ନିଶମ୍ଯୈଵଂ କୃଷ୍ଣଦର୍ଶନଲାଲସାଃ। ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ପ୍ରିଯସନ୍ଦେଶୈର୍ଗୋପୀରିଦମଭାଷତ

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ: ଏହିପରି ତାଙ୍କର କୃଷ୍ଣ ଦର୍ଶନ ଆକାଂକ୍ଷା ଶୁଣି, ଉଦ୍ଧବ ମଧୁର ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ ଗୋପୀମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ ଓ ଏପରି କହିଲେ।

ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧଵ ଉଵାଚ। ଅହୋ ଯୂଯଂ ସ୍ମ ପୂର୍ଣାର୍ଥା ଭଵତ୍ଯୋ ଲୋକପୂଜିତାଃ। ଵାସୁଦେଵେ ଭଗଵତି ଯାସାମିତ୍ଯର୍ପିତଂ ମନଃ

ଶ୍ରୀଉଦ୍ଧବ କହିଲେ: ଆହା, ତୁମେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମ୍ମାନିତ, କାରଣ ତୁମ ମନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ।

ଦାନଵ୍ରତତପୋହୋମ ଜପସ୍ଵାଧ୍ଯାଯସଂଯମୈଃ। ଶ୍ରେଯୋଭିର୍ଵିଵିଧୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଃ କୃଷ୍ଣେ ଭକ୍ତିର୍ହି ସାଧ୍ଯତେ

ବ୍ରତ, ତପ, ହୋମ, ଜପ, ଅଧ୍ୟୟନ, ନିୟମ ଓ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।

ଭଗଵତ୍ଯୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକେ ଭଵତୀଭିରନୁତ୍ତମା। ଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଵର୍ତିତା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମୁନୀନାମପି ଦୁର୍ଲଭା

ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେମାନେ ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତିର ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଆରମ୍ଭ କରିଛ, ସେଇ ଭକ୍ତି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପୁତ୍ରାନ୍ପତୀନ୍ଦେହାନ୍ସ୍ଵଜନାନ୍ଭଵନାନି ଚ। ହିତ୍ଵାଵୃଣୀତ ଯୂଯଂ ଯତ୍କୃଷ୍ଣାଖ୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍

ଭାଗ୍ୟବଶେଷରେ, ତୁମେମାନେ ପୁଅ, ସ୍ୱାମୀ, ଦେହ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଘର ଛାଡି, ସେ ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାଛିଛ।

ସର୍ଵାତ୍ମଭାଵୋଽଧିକୃତୋ ଭଵତୀନାମଧୋକ୍ଷଜେ। ଵିରହେଣ ମହାଭାଗା ମହାନ୍ମେଽନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀମାନେ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତା ତୁମେମାନେ ବିରହ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରିଛ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେମାନେ ମୋତେ ବଡ଼ କୃପା କରିଛ।

ଶ୍ରୂଯତାଂ ପ୍ରିଯସନ୍ଦେଶୋ ଭଵତୀନାଂ ସୁଖାଵହଃ। ଯମାଦାଯାଗତୋ ଭଦ୍ରା ଅହଂ ଭର୍ତୂ ରହସ୍କରଃ

ତୁମେମାନେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଆସିଛି, ଯାହା ତୁମେମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଭଵତୀନାଂ ଵିଯୋଗୋ ମେ ନ ହି ସର୍ଵାତ୍ମନା କ୍ଵଚିତ୍। ଯଥା ଭୂତାନି ଭୂତେଷୁ ଖଂ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିର୍ଜଲଂ ମହୀ । ତଥାହଂ ଚ ମନଃପ୍ରାଣ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାଶ୍ରଯଃ

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୋର ତୁମେମାନେ ସହ ବିରହ କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, କାରଣ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଅଛି, ଯେପରି ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି ଓ ମାଟି ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଅଛି, ସେପରି ମୁଁ ମନ, ପ୍ରାଣ, ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣର ଆଧାର।

ଆତ୍ମନ୍ଯେଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ସୃଜେ ହନ୍ମ୍ଯନୁପାଲଯେ। ଆତ୍ମମାଯାନୁଭାଵେନ ଭୂତେନ୍ଦ୍ରିଯଗୁଣାତ୍ମନା

ମୁଁ ନିଜେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ସୃଷ୍ଟି, ସଂହାର ଓ ପାଳନ କରେ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁଣର ମୂଳ ଭାବେ।

ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନମଯଃ ଶୁଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯତିରିକ୍ତୋଽଗୁଣାନ୍ଵଯଃ। ସୁଷୁପ୍ତିସ୍ଵପ୍ନଜାଗ୍ରଦ୍ଭିର୍ମାଯାଵୃତ୍ତିଭିରୀଯତେ

ଆତ୍ମା ଜ୍ଞାନମୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ଗୁଣମୁକ୍ତ; ତଥାପି ମାୟାର କ୍ରିୟାରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରା, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ଚଳିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ।