ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମ ଇତି ଭଜତେ ନିର୍ଗୁଣୋ ଗୁଣାନ୍। କ୍ରୀଡନ୍ନତୀତୋଽପି ଗୁଣୈଃ ସୃଜତ୍ଯଵନ୍ହନ୍ତ୍ଯଜଃ

ସେ ଗୁଣମାନେଠାରୁ ଉପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ ଗୁଣ ଧରିଥାନ୍ତି; ଏହି ଗୁଣମାନେ ସହିତ ଖେଳ କରି, ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଯଦ୍ୟପି ସେ ଅଜନ୍ମା।

ଯଥା ଭ୍ରମରିକାଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଭ୍ରାମ୍ଯତୀଵ ମହୀଯତେ। ଚିତ୍ତେ କର୍ତରି ତତ୍ରାତ୍ମା କର୍ତେଵାହଂଧିଯା ସ୍ମୃତଃ

ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷିକା ଦୃଷ୍ଟିରେ କିଛି ଘୂରୁଛି ଓ ଅସ୍ଥିର ଲାଗେ, ସେପରି ମନରେ କର୍ତ୍ତାଭାବ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ କର୍ତ୍ତା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ଯୁଵଯୋରେଵ ନୈଵାଯମାତ୍ମଜୋ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ। ସର୍ଵେଷାମାତ୍ମଜୋ ହ୍ଯାତ୍ମା ପିତା ମାତା ସ ଈଶ୍ଵରଃ

ଏହି ଭଗବାନ୍ ହରି କେବଳ ଆପଣମାନଙ୍କର ପୁଅ ନୁହେଁ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୁଅ, ଆତ୍ମା, ବାପା, ମାଆ ଓ ସେଇ ନିୟନ୍ତା।

ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଭୂତଭଵଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତ୍। ସ୍ଥାସ୍ନୁଶ୍ଚରିଷ୍ଣୁର୍ମହଦଲ୍ପକଂ ଚ। ଵିନାଚ୍ଯୁତାଦ୍ଵସ୍ତୁତରାଂ ନ ଵାଚ୍ଯଂ। ସ ଏଵ ସର୍ଵଂ ପରମାତ୍ମଭୂତଃ

ଯେଉଁଠି ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଣାଯାଏ, ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ କିମ୍ବା ଭବିଷ୍ୟତ, ଚଳିତ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ—ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଛାଡ଼ି, କିଛି କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେଠି ସେଉଁଠି ସବୁଠାରେ ସେଇ ପରମାତ୍ମା।

ଏଵଂ ନିଶା ସା ବ୍ରୁଵତୋର୍ଵ୍ଯତୀତା ନନ୍ଦସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାନୁଚରସ୍ଯ ରାଜନ୍। ଗୋପ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ନିରୂପ୍ଯ ଦୀପାନ୍ଵାସ୍ତୂନ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦୌଧୀନ୍ଯମନ୍ଥୁନ୍

ଏଭଳି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ନନ୍ଦ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ରାତିଟିଏ କଟିଗଲା। ଗୋପୀମାନେ ଉଠି, ଦୀପ ଦେଖି, ଘରର ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ଦହି ମଥିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ତା ଦୀପଦୀପ୍ତୈର୍ମଣିଭିର୍ଵିରେଜୂ ରଜ୍ଜୂର୍ଵିକର୍ଷଦ୍ଭୁଜକଙ୍କଣସ୍ରଜଃ। ଚଲନ୍ନିତମ୍ବସ୍ତନହାରକୁଣ୍ଡଲ ତ୍ଵିଷତ୍କପୋଲାରୁଣକୁଙ୍କୁମାନନାଃ

ସେମାନେ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ମଣି ଓ ହାର ପିନ୍ଧି ଚମକୁଥିଲେ; ରସ୍ସୀ ଟାଣିବା ସମୟରେ କଙ୍କଣ ଓ ମାଳା ଝୁଲୁଥିଲା, କଟି, ଛାତି, ହାର ଓ କୁଣ୍ଡଳ ହଲୁଚୁଲୁଥିଲା, ଗାଲ ଚମକୁଥିଲା, ମୁହଁ ରକ୍ତ କୁଙ୍କୁମରେ ଶୋଭିତ।

ଉଦ୍ଗାଯତୀନାମରଵିନ୍ଦଲୋଚନଂ ଵ୍ରଜାଙ୍ଗନାନାଂ ଦିଵମସ୍ପୃଶଦ୍ଧ୍ଵନିଃ। ଦଧ୍ନଶ୍ଚ ନିର୍ମନ୍ଥନଶବ୍ଦମିଶ୍ରିତୋ ନିରସ୍ଯତେ ଯେନ ଦିଶାମମଙ୍ଗଲମ୍

ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ କମଳନୟନଙ୍କ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱର ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଯାଉଥିଲା; ଦହି ମଥିବା ଶବ୍ଦ ସହିତ ମିଶି, ସମସ୍ତ ଦିଗର ଅଶୁଭତାକୁ ଦୂର କରୁଥିଲା।

ଭଗଵତ୍ଯୁଦିତେ ସୂର୍ଯେ ନନ୍ଦଦ୍ଵାରି ଵ୍ରଜୌକସଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥଂ ଶାତକୌମ୍ଭଂ କସ୍ଯାଯମିତି ଚାବ୍ରୁଵନ୍

ଭଗବାନ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କାହାର?'

ଅକ୍ରୂର ଆଗତଃ କିଂ ଵା ଯଃ କଂସସ୍ଯାର୍ଥସାଧକଃ। ଯେନ ନୀତୋ ମଧୁପୁରୀଂ କୃଷ୍ଣଃ କମଲଲୋଚନଃ

ଅକୃର ଆସିଛନ୍ତି କି? କିମ୍ବା କେହି ଅନ୍ୟ, ଯିଏ କଂସଙ୍କ କାମନା ପୂରଣ କରେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଥୁରାକୁ ନେଇଯିବାଯାଇଛି?

କିଂ ସାଧଯିଷ୍ଯତ୍ଯସ୍ମାଭିର୍ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରୀତସ୍ଯ ନିଷ୍କୃତିମ୍। ତତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵଦନ୍ତୀନାମୁଦ୍ଧଵୋଽଗାତ୍କୃତାହ୍ନିକଃ

ସେ ଆମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ କଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିପାରିବେ? ଏଭଳି ମହିଳାମାନେ କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, ଉଦ୍ଧବ ସ୍ନାନ ଓ ନିତ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟ ସେଷ କରି ଆସିଲେ।

ଉଦ୍ଧଵଗୋପୀସଂଵାଦଃ; ଭ୍ରମରଗୀତମ୍; ଉଦ୍ଧଵସ୍ଯ ମଥୁରାଗମନଂଚ - ଅଥ ସପ୍ତଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ 10.47 ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ ତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷାନୁଚରଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯଃ ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ନଵକଞ୍ଜଲୋଚନମ୍। ପୀତାମ୍ବରଂ ପୁଷ୍କରମାଲିନଂ ଲସନ୍ ମୁଖାରଵିନ୍ଦଂ ପରିମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲମ୍ ॥୧ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ କୋଽଯମପୀଵ୍ଯଦର୍ଶନଃ କୁତଶ୍ଚ କସ୍ଯାଚ୍ଯୁତଵେଷଭୂଷଣଃ। ଇତି ସ୍ମ ସର୍ଵାଃ ପରିଵଵ୍ରୁରୁତ୍ସୁକାସ୍ ତମୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକପଦାମ୍ବୁଜାଶ୍ରଯମ୍ ॥୨ ତଂ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣାଵନତାଃ ସୁସତ୍କୃତଂ ସଵ୍ରୀଡହାସେକ୍ଷଣସୂନୃତାଦିଭିଃ। ରହସ୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ନୁପଵିଷ୍ଟମାସନେ ଵିଜ୍ଞାଯ ସନ୍ଦେଶହରଂ ରମାପତେଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ—ଲମ୍ବା ବାହୁ, ନୂତନ କମଳ ନୟନ, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, କମଳ ମାଳା ଶୋଭିତ, ମୁହଁ କମଳ ପରି ଖିଲିଥିବା, କୁଣ୍ଡଳ ଚମକୁଥିବା।

ଜାନୀମସ୍ତ୍ଵାଂ ଯଦୁପତେଃ ପାର୍ଷଦଂ ସମୁପାଗତମ୍। ଭର୍ତ୍ରେହ ପ୍ରେଷିତଃ ପିତ୍ରୋର୍ଭଵାନ୍ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା

ଆମେ ଜାଣୁଛୁ, ଆପଣ ଯଦୁପତିଙ୍କ ପାର୍ଷ୍ୱଦେବ, ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେମ କାମନାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଠାଇଛନ୍ତି।

ଅନ୍ଯଥା ଗୋଵ୍ରଜେ ତସ୍ଯ ସ୍ମରଣୀଯଂ ନ ଚକ୍ଷ୍ମହେ। ସ୍ନେହାନୁବନ୍ଧୋ ବନ୍ଧୂନାଂ ମୁନେରପି ସୁଦୁସ୍ତ୍ଯଜଃ

ଅନ୍ୟଥା, ବ୍ରଜରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ କୌଣସି କାରଣ ଆମେ ଚିନ୍ତା କରିପାରୁନାହିଁ; ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ ସନ୍ତମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।

ଅନ୍ଯେଷ୍ଵର୍ଥକୃତା ମୈତ୍ରୀ ଯାଵଦର୍ଥଵିଡମ୍ବନମ୍। ପୁମ୍ଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ କୃତା ଯଦ୍ଵତ୍ସୁମନଃସ୍ଵିଵ ଷଟ୍ପଦୈଃ

ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ମିତ୍ରତା କିଛି କାମ ପାଇଁ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ ରହିଥାଏ; ପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ଜନୀମାନେ ସହିତ, କିମ୍ବା ମଧୁମକ୍ଷିକା ଫୁଲ ସହିତ ଯେପରି।

ନିଃସ୍ଵଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଗଣିକା ଅକଲ୍ପଂ ନୃପତିଂ ପ୍ରଜାଃ। ଅଧୀତଵିଦ୍ଯା ଆଚାର୍ଯମୃତ୍ଵିଜୋ ଦତ୍ତଦକ୍ଷିଣମ୍

ଦରିଦ୍ରକୁ ବେଶ୍ୟା ଛାଡିଦିଏ, ଶକ୍ତିହୀନ ରାଜାକୁ ପ୍ରଜାମାନେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଶିକ୍ଷା ଶେଷ ହେଲେ ଛାତ୍ରମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣା ମିଳିଗଲେ ପୁରୋହିତମାନେ ଚାଲିଯାନ୍ତି।

ଖଗା ଵୀତଫଲଂ ଵୃକ୍ଷଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାତିଥଯୋ ଗୃହମ୍। ଦଗ୍ଧଂ ମୃଗାସ୍ତଥାରଣ୍ଯଂ ଜାରା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରତାଂ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍

ଫଳ ଶେଷ ହେଲେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଗଛ ଛାଡିଯାନ୍ତି; ଅତିଥିମାନେ ଖାଇସାରି ଘରୁ ଚାଲିଯାନ୍ତି; ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଗଲେ ମୃଗମାନେ ଅରଣ୍ୟ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି; ଭୋଗ ସାରିଲେ ପ୍ରେମିକମାନେ ଜନାନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

ଇତି ଗୋପ୍ଯୋ ହି ଗୋଵିନ୍ଦେ ଗତଵାକ୍କାଯମାନସାଃ। କୃଷ୍ଣଦୂତେ ସମାଯାତେ ଉଦ୍ଧଵେ ତ୍ଯକ୍ତଲୌକିକାଃ

ଏଭଳି ଭାବେ, ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମନ, ଦେହ ଓ କଥାରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ନିବେଶ କରିଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ଉଦ୍ଧବ ଆସିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ସାଂସାରିକ ଚିନ୍ତା ତ୍ୟାଗ କଲେ।

ଗାଯନ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରୀଯକର୍ମାଣି ରୁଦନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ଗତହ୍ରିଯଃ। ତସ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଯାନି କୈଶୋରବାଲ୍ଯଯୋଃ

ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଇଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନର କଥା ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରି, ଲଜ୍ଜା ବିନା କାନ୍ଦିଲେ।

କାଚିନ୍ମଧୁକରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀ କୃଷ୍ଣସଙ୍ଗମମ୍। ପ୍ରିଯପ୍ରସ୍ଥାପିତଂ ଦୂତଂ କଲ୍ପଯିତ୍ଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍

ଏକ ଗୋପୀ, ମଧୁମକୁ ଦେଖି ଓ କୃଷ୍ଣ ସଙ୍ଗ ଭାବି, ଏହାକୁ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଦୂତ ଭାବିଲେ ଓ ଏପରି କହିଲେ:

ଗୋପ୍ଯୁଵାଚ। ମଧୁପ କିତଵବନ୍ଧୋ ମା ସ୍ପୃଶଙ୍ଘ୍ରିଂ ସପତ୍ନ୍ଯାଃ। କୁଚଵିଲୁଲିତମାଲାକୁଙ୍କୁମଶ୍ମଶ୍ରୁଭିର୍ନଃ। ଵହତୁ ମଧୁପତିସ୍ତନ୍ମାନିନୀନାଂ ପ୍ରସାଦଂ। ଯଦୁସଦସି ଵିଡମ୍ବ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ଦୂତସ୍ତ୍ଵମୀଦୃକ୍

ଗୋପୀ କହିଲେ: ମଧୁମକୁ, ଠକା ମିତ୍ର, ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀର ପାଦ ଛୁଅନି। ତାଙ୍କ ମାଳା ତାଙ୍କର ଶରୀରର କୁଙ୍କୁମ ତୁମ ମୁଛରେ ଲାଗିଛି। ମଧୁର ରାଜା ତାହା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯାହା ଅଭିମାନିନୀ, ସେମାନଙ୍କର କୃପା ନେଉ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ଦୂତ, ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ହସିବେ।

ସକୃଦଧରସୁଧାଂ ସ୍ଵାଂ ମୋହିନୀଂ ପାଯଯିତ୍ଵା। ସୁମନସ ଇଵ ସଦ୍ଯସ୍ତତ୍ଯଜେଽସ୍ମାନ୍ଭଵାଦୃକ୍। ପରିଚରତି କଥଂ ତତ୍ପାଦପଦ୍ମଂ ନୁ ପଦ୍ମା। ହ୍ଯପି ବତ ହୃତଚେତା ହ୍ଯୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକଜଲ୍ପୈଃ

ତାଙ୍କର ଓଠର ଅମୃତ ଏକଥର ପିଇବା ପରେ, ଆମକୁ ମୋହିତ କରି, ସେ ଆମକୁ ଫୁଲ ଭଳି ଛାଡିଦେଲେ। ପଦ୍ମା କିପରି ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର ମନ ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତିରେ ମୋହିତ?

କିମିହ ବହୁ ଷଡଙ୍ଘ୍ରେ ଗାଯସି ତ୍ଵଂ ଯଦୂନାମ୍। ଅଧିପତିମଗୃହାଣାମଗ୍ରତୋ ନଃ ପୁରାଣମ୍। ଵିଜଯସଖସଖୀନାଂ ଗୀଯତାଂ ତତ୍ପ୍ରସଙ୍ଗଃ। କ୍ଷପିତକୁଚରୁଜସ୍ତେ କଲ୍ପଯନ୍ତୀଷ୍ଟମିଷ୍ଟାଃ

ହେ ଛଅଟି ପାଅଅଥିବା, ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଯଦୁମାନଙ୍କ ନାଥ, ଯିଏ ଆମ ଘରର ପୁରୁଣା ସ୍ୱାମୀ, ତାଙ୍କର କଥା ଗାଉଛ? ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ଯେଉଁଠି ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କର କଥା ଗା। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକାମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ହରି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି।

ଦିଵି ଭୁଵି ଚ ରସାଯାଂ କାଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତଦ୍ଦୁରାପାଃ। କପଟରୁଚିରହାସଭ୍ରୂଵିଜୃମ୍ଭସ୍ଯ ଯାଃ ସ୍ଯୁଃ। ଚରଣରଜ ଉପାସ୍ତେ ଯସ୍ଯ ଭୂତିର୍ଵଯଂ କା। ଅପି ଚ କୃପଣପକ୍ଷେ ହ୍ଯୁତ୍ତମଶ୍ଲୋକଶବ୍ଦଃ

ସ୍ୱର୍ଗ, ଭୂମି କିମ୍ବା ପାତାଳରେ କେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତାଙ୍କର ମିଥ୍ୟା ହାସ ଓ ଭୂକୁଟି ଦେଖି ସମସ୍ତେ ମୋହିତ। ଆମେ ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳି ପୂଜିବାକୁ ଧନ୍ୟ, ଆମ ଭାଗ୍ୟ କି? ଦୁଃଖୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତିର ନାମ ଶୁଣନ୍ତି।

ଵିସୃଜ ଶିରସି ପାଦଂ ଵେଦ୍ମ୍ଯହଂ ଚାଟୁକାରୈର୍। ଅନୁନଯଵିଦୁଷସ୍ତେଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ଦୌତ୍ଯୈର୍ମୁକୁନ୍ଦାତ୍। ସ୍ଵକୃତ ଇହ ଵିସୃଷ୍ଟାପତ୍ଯପତ୍ଯନ୍ଯଲୋକା। ଵ୍ଯସୃଜଦକୃତଚେତାଃ କିଂ ନୁ ସନ୍ଧେଯମସ୍ମିନ୍

ତୁମ ମୁଣ୍ଡରୁ ତାଙ୍କର ପାଦ ହଟା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ମିଠା କଥା ଜାଣେ। ତୁମେ ମନ ରଝାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦୂତ ହୋଇ ଆସିଛ। ସେ ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିବା ଘର ଓ ପରିବାରକୁ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ ଛାଡିଦେଲେ। ଏପରି ଲୋକ ଉପରେ କିପରି ଭରସା କରିବି?

ମୃଗଯୁରିଵ କପୀନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଵ୍ଯଧେ ଲୁବ୍ଧଧର୍ମା। ସ୍ତ୍ରିଯମକୃତ ଵିରୂପାଂ ସ୍ତ୍ରୀଜିତଃ କାମଯାନାମ୍। ବଲିମପି ବଲିମତ୍ତ୍ଵାଵେଷ୍ଟଯଦ୍ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷଵଦ୍ଯସ୍। ତଦଲମସିତସଖ୍ଯୈର୍ଦୁସ୍ତ୍ଯଜସ୍ତତ୍କଥାର୍ଥଃ

ଯେପରି ଶିକାରୀମାନେ ବନରାଜାଙ୍କୁ ଧାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଅସହାୟ ଓ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେଲେ। ବଳବାନ ବଳିକୁ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀଭଳି ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଏହି କଳା ସହ ମିତ୍ରତା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ତାଙ୍କର କଥା ଛାଡିବା କଷ୍ଟକର।

ଯଦନୁଚରିତଲୀଲାକର୍ଣପୀଯୂଷଵିପ୍ରୁଟ୍। ସକୃଦଦନଵିଧୂତଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଧର୍ମା ଵିନଷ୍ଟାଃ। ସପଦି ଗୃହକୁଟୁମ୍ବଂ ଦୀନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦୀନା। ବହଵ ଇହ ଵିହଙ୍ଗା ଭିକ୍ଷୁଚର୍ଯାଂ ଚରନ୍ତି

ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଲୀଳାର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଏକଥର ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଘର ଓ ପରିବାର ଛାଡି, ଦରିଦ୍ର ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଏଠାରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଛନ୍ତି।

ଵଯମୃତମିଵ ଜିହ୍ମଵ୍ଯାହୃତଂ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଃ। କୁଲିକରୁତମିଵାଜ୍ଞାଃ କୃଷ୍ଣଵଧ୍ଵୋ ହରିଣ୍ଯଃ। ଦଦୃଶୁରସକୃଦେତତ୍ତନ୍ନଖସ୍ପର୍ଶତୀଵ୍ର। ସ୍ମରରୁଜ ଉପମନ୍ତ୍ରିନ୍ଭଣ୍ଯତାମନ୍ଯଵାର୍ତା

ଆମେ ତାଙ୍କର ଟେଢ଼ା କଥାକୁ ଅମୃତ ଭାବି ବିଶ୍ୱାସ କଲୁ, ମାଆ ପକ୍ଷୀର ଡାକ ଶୁଣୁଥିବା ଛୁଆ ପରି ଅବିଜ୍ଞ ରହିଲୁ, ଆମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ମୃଗୀମାନେ ପରି। ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କର ନଖ ସ୍ପର୍ଶର ତୀବ୍ର ବେଦନା ସ୍ମରଣ କରୁଛୁ। ହେ ଦୂତ, ଅନ୍ୟ କଥା କହ।

ପ୍ରିଯସଖ ପୁନରାଗାଃ ପ୍ରେଯସା ପ୍ରେଷିତଃ କିଂ। ଵରଯ କିମନୁରୁନ୍ଧେ ମାନନୀଯୋଽସି ମେଽଙ୍ଗ। ନଯସି କଥମିହାସ୍ମାନ୍ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵପାର୍ଶ୍ଵଂ। ସତତମୁରସି ସୌମ୍ଯ ଶ୍ରୀର୍ଵଧୂଃ ସାକମାସ୍ତେ

ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ପୁନି ଆସିଛ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛ କି? କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୋ ପାଖରେ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ। ଯିଏକି ଛାଡିହେବା ଯାଏନାହିଁ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆମକୁ କିପରି ନେଉଛ? ଯାହାଙ୍କ ଚେଷ୍ଟରେ ଶ୍ରୀ ନିତ୍ୟ ବସନ୍ତି।

ଅପି ବତ ମଧୁପୁର୍ଯାମାର୍ଯପୁତ୍ରୋଽଧୁନାସ୍ତେ। ସ୍ମରତି ସ ପିତୃଗେହାନ୍ସୌମ୍ଯ ବନ୍ଧୂଂଶ୍ଚ ଗୋପାନ୍। କ୍ଵଚିଦପି ସ କଥା ନଃ କିଙ୍କରୀଣାଂ ଗୃଣୀତେ। ଭୁଜମଗୁରୁସୁଗନ୍ଧଂ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯଧାସ୍ଯତ୍କଦା ନୁ

ମଧୁରାରେ ଏବେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଘର, ବନ୍ଧୁ ଓ ଗୋପମାନେକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ସେ କେବେ ଆମ ଦାସୀମାନଙ୍କ କଥା କହନ୍ତି କି? କେବେ ସେ ତାଙ୍କର ଭାରି ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବାହୁ ଆମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବେ?