ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଆସ୍ତେ ତେନାହୃତୋ ନୂନଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସତ୍ଵରଂ ପ୍ରଭୁଃ। ଜଲମାଵିଶ୍ଯ ତଂ ହତ୍ଵା ନାପଶ୍ଯଦୁଦରେଽର୍ଭକମ୍

ଏହା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତୁରନ୍ତ ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେ ଦାନବକୁ ମାରିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ପେଟରେ ପିଲାକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।

ତଦଙ୍ଗପ୍ରଭଵଂ ଶଙ୍ଖମାଦାଯ ରଥମାଗମତ୍। ତତଃ ସଂଯମନୀଂ ନାମ ଯମସ୍ଯ ଦଯିତାଂ ପୁରୀମ୍

ସେ ଦାନବର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶଂଖକୁ ନେଇ, ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଫେରିଲେ; ଏପରେ ଯମଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଂଯମନୀ ପୁରୀକୁ ଗଲେ।

ଗତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନଃ ଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ସହଲାଯୁଧଃ। ଶଙ୍ଖନିର୍ହ୍ରାଦମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରଜାସଂଯମନୋ ଯମଃ

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରସହିତ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ; ଶଂଖର ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଂଯମ କରୁଥିବା ଯମ ଜାଣିଲେ।

ତଯୋଃ ସପର୍ଯାଂ ମହତୀଂ ଚକ୍ରେ ଭକ୍ତ୍ଯୁପବୃଂହିତାମ୍। ଉଵାଚାଵନତଃ କୃଷ୍ଣଂ ସର୍ଵଭୂତାଶଯାଲଯମ୍ । ଲୀଲାମନୁଷ୍ଯଯୋର୍ଵିଷ୍ଣୋ ଯୁଵଯୋଃ କରଵାମ କିମ୍

ଯମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ: ‘ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ମାନବ ରୂପରେ ଲୀଳା କରୁଥିବା, ଆମେ ଦୁହିଁଜଣ ପାଇଁ କଣ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛ?’

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ଗୁରୁପୁତ୍ରମିହାନୀତଂ ନିଜକର୍ମନିବନ୍ଧନମ୍। ଆନଯସ୍ଵ ମହାରାଜ ମଚ୍ଛାସନପୁରସ୍କୃତଃ

ଭଗବାନ କହିଲେ: ‘ଆମର ଗୁରୁଙ୍କର ପୁଅ ତାଙ୍କର କର୍ମ ଫଳରେ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି; ହେ ମହାରାଜ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଉଁଥିକୁ ଆଣିଦିଅ।’

ତଥେତି ତେନୋପାନୀତଂ ଗୁରୁପୁତ୍ରଂ ଯଦୂତ୍ତମୌ। ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଗୁରଵେ ଭୂଯୋ ଵୃଣୀଷ୍ଵେତି ତମୂଚତୁଃ

‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି, ଯମ ଗୁରୁଙ୍କର ପୁଅକୁ ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଦେଲେ; ସେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେଇ, ପୁଣି ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ।

ଶ୍ରୀଗୁରୁରୁଵାଚ। ସମ୍ଯକ୍ସମ୍ପାଦିତୋ ଵତ୍ସ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଗୁରୁନିଷ୍କ୍ରଯଃ। କୋ ନୁ ଯୁଷ୍ମଦ୍ଵିଧଗୁରୋଃ କାମାନାମଵଶିଷ୍ଯତେ

ଶ୍ରୀଗୁରୁ କହିଲେ: ‘ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଇଛ; ଏପରେ ଏମିତି ଗୁରୁ ପାଇଁ କିଛି ଇଚ୍ଛା ବାକି ରହେ କି?’

ଗଚ୍ଛତଂ ସ୍ଵଗୃହଂ ଵୀରୌ କୀର୍ତିର୍ଵାମସ୍ତୁ ପାଵନୀ। ଛନ୍ଦାଂସ୍ଯଯାତଯାମାନି ଭଵନ୍ତ୍ଵିହ ପରତ୍ର ଚ

‘ବୀରମାନେ, ଏବେ ଘରକୁ ଯାଅ; ତୁମର କୀର୍ତ୍ତି ପବିତ୍ର ହେଉ; ତୁମେ ଯେଉଁ ବେଦ ଶିଖିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏଠା ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ରହୁ।’

ଗୁରୁଣୈଵମନୁଜ୍ଞାତୌ ରଥେନାନିଲରଂହସା। ଆଯାତୌ ସ୍ଵପୁରଂ ତାତ ପର୍ଜନ୍ଯନିନଦେନ ଵୈ

ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେମାନେ ବାୟୁବେଗର ରଥରେ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ସହିତ, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ।

ସମନନ୍ଦନ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଜନାର୍ଦନୌ। ଅପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯୋ ବହ୍ଵହାନି ନଷ୍ଟଲବ୍ଧଧନା ଇଵ

ଯଦୁ ଓ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଅନେକ ଦିନ ପରେ ହାରାଇଥିବା ଧନ ପୁନି ମିଳିଲା।

ସ୍ଵଵିରହାର୍ତଗୋପଗୋପୀନାଂ ସାନ୍ତ୍ଵନାଯ ଭଗଵତୋଦ୍ଧଵସ୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥାପନମ୍, ନନ୍ଦୋଦ୍ଧଵସଂଵାଦଶ୍ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ପ୍ରଵରୋ ମନ୍ତ୍ରୀ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଦଯିତଃ ସଖା। ଶିଷ୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତେଃ ସାକ୍ଷାଦୁଦ୍ଧଵୋ ବୁଦ୍ଧିସତ୍ତମଃ

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉବାଚ: ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଦ୍ଧବ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସଖା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ସିଧାସଳଖ ଶିଷ୍ୟ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ।

ତମାହ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭକ୍ତମେକାନ୍ତିନଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିନା ପାଣିଂ ପ୍ରପନ୍ନାର୍ତିହରୋ ହରିଃ

ତାଙ୍କୁ, ଭଗବାନ ହରି, ଯେଉଁଥିରେ ଶରଣାଗତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏକଦା ଉଦ୍ଧବଙ୍କର ହାତ ଧରି, ତାଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଓ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।

ଗଚ୍ଛୋଦ୍ଧଵ ଵ୍ରଜଂ ସୌମ୍ଯ ପିତ୍ରୋର୍ନୌ ପ୍ରୀତିମାଵହ। ଗୋପୀନାଂ ମଦ୍ଵିଯୋଗାଧିଂ ମତ୍ସନ୍ଦେଶୈର୍ଵିମୋଚଯ

ହେ ସାଧୁ ଉଦ୍ଧବ, ତୁମେ ବ୍ରଜକୁ ଯାଅ; ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଖୁସି କର; ଏବଂ ମୋର ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଗୋପୀମାନେ ଯେଉଁଥିରେ ମୋର ବିୟୋଗର ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କର।

ତା ମନ୍ମନସ୍କା ମତ୍ପ୍ରାଣା ମଦର୍ଥେ ତ୍ଯକ୍ତଦୈହିକାଃ। ମାମେଵ ଦଯିତଂ ପ୍ରେଷ୍ଠମାତ୍ମାନଂ ମନସା ଗତାଃ । ଯେ ତ୍ଯକ୍ତଲୋକଧର୍ମାଶ୍ଚ ମଦର୍ଥେ ତାନ୍ବିଭର୍ମ୍ଯହମ୍

ସେମାନେ ମନରେ ମୋତେ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୋତେ ଜୀବନ ଭାବି, ମୋ ପାଇଁ ଦେହର ସମସ୍ତ ସୁଖ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି; ମନରେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଓ ଆତ୍ମା ଭାବି ଆସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ଲୋକ ଧର୍ମ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।

ମଯି ତାଃ ପ୍ରେଯସାଂ ପ୍ରେଷ୍ଠେ ଦୂରସ୍ଥେ ଗୋକୁଲସ୍ତ୍ରିଯଃ। ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯୋଽଙ୍ଗ ଵିମୁହ୍ଯନ୍ତି ଵିରହୌତ୍କଣ୍ଠ୍ଯଵିହ୍ଵଲାଃ

ମୋ ପାଇଁ, ପ୍ରିୟ ଓ ଅତି ପ୍ରିୟ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦୂରେ ଥିବା ଗୋକୁଳର ଜନନୀମାନେ, ମୋତେ ସମ୍ବିଧାନ କରି, ବିୟୋଗ ଦୁଃଖ ଓ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅତିବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଅସ୍ତିର ହୋଇଯାନ୍ତି।

ଧାରଯନ୍ତ୍ଯତିକୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରାଣାନ୍କଥଞ୍ଚନ। ପ୍ରତ୍ଯାଗମନସନ୍ଦେଶୈର୍ବଲ୍ଲଵ୍ଯୋ ମେ ମଦାତ୍ମିକାଃ

ମୋର ଗୋପୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନରେ ମୋତେ ଏକାତ୍ମ କରିଛନ୍ତି, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ କିପରି ନାହିଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ମୋର ପୁନଃ ଆସିବା ଆଶା ଓ ସନ୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ରଖିଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ ଉଦ୍ଧଵୋ ରାଜନ୍ସନ୍ଦେଶଂ ଭର୍ତୁରାଦୃତଃ। ଆଦାଯ ରଥମାରୁହ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ନନ୍ଦଗୋକୁଲମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉବାଚ: ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଉଦ୍ଧବ ଭର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ନନ୍ଦଙ୍କର ଗୋକୁଳକୁ ଯାଇଲେ।

ପ୍ରାପ୍ତୋ ନନ୍ଦଵ୍ରଜଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ନିମ୍ଲୋଚତି ଵିଭାଵସୌ। ଛନ୍ନଯାନଃ ପ୍ରଵିଶତାଂ ପଶୂନାଂ ଖୁରରେଣୁଭିଃ

ଶ୍ରୀମାନ ଉଦ୍ଧବ, ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଫେରୁଥିବା ଗାଈମାନଙ୍କର ଖୁରର ଧୂଳିରେ ତାଙ୍କର ରଥ ଲୁଚିଗଲା।

ଵାସିତାର୍ଥେଽଭିଯୁଧ୍ଯଦ୍ଭିର୍ନାଦିତଂ ଶୁଷ୍ମିଭିର୍ଵୃଷୈଃ। ଧାଵନ୍ତୀଭିଶ୍ଚ ଵାସ୍ରାଭିରୂଧୋଭାରୈଃ ସ୍ଵଵତ୍ସକାନ୍

ବାୟୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦମାନେ ଗାଈମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ନିମନ୍ତେ ହୁଁହୁଁ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ଦୁଧରେ ଭରିଥିବା ଗାଈମାନେ ଦେଖି ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୋନାମାନେ ଦୌଡ଼ି ମାଆଙ୍କୁ ଯାଉଥିଲେ।

ଇତସ୍ତତୋ ଵିଲଙ୍ଘଦ୍ଭିର୍ଗୋଵତ୍ସୈର୍ମଣ୍ଡିତଂ ସିତୈଃ। ଗୋଦୋହଶବ୍ଦାଭିରଵଂ ଵେଣୂନାଂ ନିଃସ୍ଵନେନ ଚ

ଏଠା ଉଠା ଧଳା ଛୋନାମାନେ ଦୌଡ଼ିବାରେ ଗାଁ ସଜିଥିଲା, ଗାଈ ଦୁହିବା ଶବ୍ଦ ଓ ବାଁଶୀର ମଧୁର ଧ୍ୱନି ରେ ଚାରିପାଖ ଭରିଯାଇଥିଲା।

ଗାଯନ୍ତୀଭିଶ୍ଚ କର୍ମାଣି ଶୁଭାନି ବଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ। ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଭିର୍ଗୋପୀଭିର୍ଗୋପୈଶ୍ଚ ସୁଵିରାଜିତମ୍

ଏଠାରେ, ଶୋଭାମୟ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଗୋପୀମାନେ ଓ ଗୋପମାନେ, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଗାଇ ଗାଁକୁ ଅତି ଶୋଭାମୟ କରିଥିଲେ।

ଅଗ୍ନ୍ଯର୍କାତିଥିଗୋଵିପ୍ର ପିତୃଦେଵାର୍ଚନାନ୍ଵିତୈଃ। ଧୂପଦୀପୈଶ୍ଚ ମାଲ୍ଯୈଶ୍ଚ ଗୋପାଵାସୈର୍ମନୋରମମ୍

ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅତିଥି, ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପିତୃ, ଦେବତା ଆଦିର ଉପାସନା, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ମାଳା ସହିତ ଗୋପମାନଙ୍କର ଘର ଅତି ମନୋରମ ଥିଲା।

ସର୍ଵତଃ ପୁଷ୍ପିତଵନଂ ଦ୍ଵିଜାଲିକୁଲନାଦିତମ୍। ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣୈଃ ପଦ୍ମଷଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ମଣ୍ଡିତମ୍

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଥିଲା, ହଂସ, କାରଣ୍ଡବ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ପୋଖରୀ ରେ ଶୋଭା ପାଇଥିଲା।

ତମାଗତଂ ସମାଗମ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାନୁଚରଂ ପ୍ରିଯମ୍। ନନ୍ଦଃ ପ୍ରୀତଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଵାସୁଦେଵଧିଯାର୍ଚଯତ୍

ଉଦ୍ଧବ ଆସିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖା ଭାବରେ ନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ମିଳି, ଖୁସି ହୋଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଭାସୁଦେବ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଭକ୍ତି ଅଛି, ତାହାରେ ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ଭୋଜିତଂ ପରମାନ୍ନେନ ସଂଵିଷ୍ଟଂ କଶିପୌ ସୁଖମ୍। ଗତଶ୍ରମଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ପାଦସଂଵାହନାଦିଭିଃ

ଉଦ୍ଧବଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଁ ଦେଇ, ସୁସ୍ଥ ଶୟନରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କର କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେବା ପରେ, ନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ପଦମସାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରି, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ।

କଚ୍ଚିଦଙ୍ଗ ମହାଭାଗ ସଖା ନଃ ଶୂରନନ୍ଦନଃ। ଆସ୍ତେ କୁଶଲ୍ଯପତ୍ଯାଦ୍ଯୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ମୁକ୍ତଃ ସୁହୃଦ୍ଵ୍ରତଃ

ହେ ମହାଭାଗ, ଆମ ସଖା ଶୂରନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ, ସେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ପରିବାର ଓ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ସୁଖରେ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ମିତ୍ରତାରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି କି?

ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କଂସୋ ହତଃ ପାପଃ ସାନୁଗଃ ସ୍ଵେନ ପାପ୍ମନା। ସାଧୂନାଂ ଧର୍ମଶୀଲାନାଂ ଯଦୂନାଂ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ଯଃ ସଦା

ଭଲ ଭାଗ୍ୟରେ, ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ପାପରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଯେଉଁଥିରେ ସେ ସଦା ସାଧୁ ଓ ଧର୍ମଶୀଳ ଯଦୁମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ।

ଅପି ସ୍ମରତି ନଃ କୃଷ୍ଣୋ ମାତରଂ ସୁହୃଦଃ ସଖୀନ୍। ଗୋପାନ୍ଵ୍ରଜଂ ଚାତ୍ମନାଥଂ ଗାଵୋ ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ଗିରିମ୍

କୃଷ୍ଣ ଆମକୁ, ତାଙ୍କ ମାଆ, ବନ୍ଧୁମାନେ, ଗୋପମାନେ, ଗାଁ, ନିଜ ପ୍ରିୟଜନମାନେ, ଗାଈମାନେ, ବୃନ୍ଦାବନ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି?