ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ନ ନନ୍ଦସୂନୁଃ କ୍ଷଣଭଙ୍‌ଗସୌହୃଦଃ ସମୀକ୍ଷତେ ନଃ ସ୍ଵକୃତାତୁରା ବତ । ଵିହାଯ ଗେହାନ୍ ସ୍ଵଜନାନ୍ ତାନ୍ ପତୀନ୍ ତଦ୍ଦାସ୍ଯମଦ୍ଧୋପଗତା ନଵପ୍ରିଯଃ

ନନ୍ଦସୁନ୍ଦର ପ୍ରେମ ଏତେ ଅସ୍ଥାୟୀ, ସେ ଆମ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉନାହାନ୍ତି, ଯଦିଓ ଆମେ ନିଜ ଦୋଷରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛୁ। ଘର, ପରିବାର, ପତିମାନେ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କ ସେବାକୁ ଆସିଥିଲୁ, ଏବେ ସେ ନୂତନ ପ୍ରିୟାମାନେ ପାଇଁଛନ୍ତି।

ସୁଖଂ ପ୍ରଭାତା ରଜନୀଯମାଶିଷଃ ସତ୍ଯା ବଭୂଵୁଃ ପୁରଯୋଷିତାଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଯାଃ ସଂପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ମୁଖଂ ଵ୍ରଜସ୍ପତେଃ ପାସ୍ଯନ୍ତ୍ଯପାଙ୍‌ଗୋତ୍ କଲିତସ୍ମିତାସଵମ୍

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସେ ସହରର ମହିଳାମାନେ ପାଇଁ ଏଇ ରାତି ସୁଖରେ କଟିଲା ଓ ତାଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ ହେଲା, କାରଣ ସେମାନେ ବ୍ରଜପତିଙ୍କର ମୁହଁକୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ତାର ଚାହାଣିର ମଧୁର ହସର ରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରିପାରିବେ।

ତାସାଂ ମୁକୁନ୍ଦୋ ମଧୁମଞ୍ଜୁଭାଷିତୈରଃ ଗୃହୀତଚିତ୍ତଃ ପରଵାନ୍ ମନସ୍ଵ୍ଯପି । କଥଂ ପୁନର୍ନଃ ପ୍ରତିଯାସ୍ଯତେଽବଲା ଗ୍ରାମ୍ଯାଃ ସଲଜ୍ଜସ୍ମିତଵିଭ୍ରମୈର୍ଭ୍ରମନ୍

ମୁକୁନ୍ଦ, ସେମାନଙ୍କର ମଧୁର ମଝିଆ କଥାରେ ମନ ହରାଇ, ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେ ଦୃଢ଼ମନ। ସେ କେମିତି ଆମ ଗ୍ରାମର ଲଜ୍ଜାଭରା ଭ୍ରମିତ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିବେ?

ଅଦ୍ଯ ଧ୍ରୁଵଂ ତତ୍ର ଦୃଶୋ ଭଵିଷ୍ଯତେ ଦାଶାର୍ହଭୋଜାନ୍ଧକ ଵୃଷ୍ଣିସାତ୍ଵତାମ୍ । ମହୋତ୍ସଵଃ ଶ୍ରୀରମଣଂ ଗୁଣାସ୍ପଦଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ଚାଧ୍ଵନି ଦେଵକୀସୁତମ୍

ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାଶାର୍ହ, ଭୋଜ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ପଥରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ନିବାସ, ଦେବକୀପୁତ୍ର ଶ୍ରୀରାମଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ।

ମୈତଦ୍ଵିଧସ୍ଯାକରୁଣସ୍ଯ ନାମ ଭୂଦ୍ ଅକ୍ରୂର ଇତ୍ଯେତଦତୀଵ ଦାରୁଣଃ । ଯୋଽସାଵନାଶ୍ଵାସ୍ଯ ସୁଦୁଃଖିତଂ ଜନଂ ପ୍ରିଯାତ୍ପ୍ରିଯଂ ନେଷ୍ଯତି ପାରମଧ୍ଵନଃ

ଏମିତି ନିଷ୍ଠୁର ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ 'ଅକୃର' ନାମ ଦିଅ। ଏତେ ଦୟାହୀନ ଯେ, ଆମ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଆମର ପ୍ରିୟକୁ ଦୂରକୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।

ଅନାର୍ଦ୍ରଧୀରେଷ ସମାସ୍ଥିତୋ ରଥଂ ତମନ୍ଵମୀ ଚ ତ୍ଵରଯନ୍ତି ଦୁର୍ମଦାଃ । ଗୋପା ଅନୋଭିଃ ସ୍ଥଵିରୈରୁପେକ୍ଷିତଂ ଦୈଵଂ ଚ ନୋଽଦ୍ଯ ପ୍ରତିକୂଲମୀହତେ

ଏହି ନିଷ୍ଠୁର ମନ ଥିବା ଲୋକ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅବିବେକୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୱରାଇ ନେଉଛନ୍ତି। ଗୋପମାନେ, ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଅବହେଳାରେ, ଗାଡ଼ି ନେଇ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ଭାଗ୍ୟ ଆମ ବିପକ୍ଷରେ ହୋଇଯାଇଛି।

ନିଵାରଯାମଃ ସମୁପେତ୍ଯ ମାଧଵଂ କିଂ ନୋଽକରିଷ୍ଯନ୍ କୁଲଵୃଦ୍ଧବାନ୍ଧଵାଃ । ମୁକୁନ୍ଦସଙ୍‌ଗାନ୍ନିମିଷାର୍ଧଦୁସ୍ତ୍ଯଜାଦ୍ ଦୈଵେନ ଵିଧ୍ଵଂସିତଦୀନଚେତସାମ୍

ଚଳ, ଆମେ ଯାଇ ମାଧବଙ୍କୁ ରୋକିବା! ଆମ ପରିବାର ବଡ଼ମାନେ କି କରିପାରିବେ? ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଦୃଷ୍ଟିର ବିୟୋଗ ମଧ୍ୟ ସହିପାରୁନଥିବା ଆମ ହୃଦୟ ଏବେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି।

( ଵସଂତତିଲକା ) ଯସ୍ଯାନୁରାଗଲଲିତସ୍ମିତଵଲ୍ଗୁମନ୍ତ୍ର ଲୀଲାଵଲୋକପରିରମ୍ଭଣରାସଗୋଷ୍ଠାମ୍ । ନୀତାଃ ସ୍ମ ନଃ କ୍ଷଣମିଵ କ୍ଷଣଦା ଵିନା ତଂ ଗୋପ୍ଯଃ କଥଂ ନ୍ଵତିତରେମ ତମୋ ଦୁରନ୍ତମ୍

ଯେଉଁ ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମଭରା ହସ, ମଧୁର କଥା, ଖେଳମିଶ୍ରିତ ଚାହାଣି, ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ରାସ ମହୋତ୍ସବରେ ମନ ହରାଇଥିଲୁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ବିନା ଏଇ ଅନନ୍ତ ଅନ୍ଧକାର ବିୟୋଗକୁ କିପରି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ?

ଯୋଽହ୍ନଃ କ୍ଷଯେ ଵ୍ରଜମନନ୍ତସଖଃ ପରୀତୋ ଗୋପୈର୍ଵିଶନ୍ ଖୁରରଜଶ୍ଛୁରିତାଲକସ୍ରକ୍ । ଵେଣୁଂ କ୍ଵଣନ୍ ସ୍ମିତକଟାକ୍ଷନିରୀକ୍ଷଣେନ ଚିତ୍ତଂ କ୍ଷିଣୋତ୍ଯମୁମୃତେ ନୁ କଥଂ ଭଵେମ

ଯେତେବେଳେ ଦିନ ଶେଷରେ ଅନନ୍ତଙ୍କ ସହ ମିଳି ବ୍ରଜକୁ ଫେରନ୍ତି, ଗୋପମାନେ ଚାରିପାଖରେ, ତାଙ୍କ କେଶ ଗୋବଢ଼ାର ଧୂଳିରେ ମିଶି, ବାଂଶୀ ବଜାଇ, ହସିଥିବା ଚାହାଣି ଦେଇ ଦେଖନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆମେ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବୁ?

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ମିଶ୍ର ) ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣା ଵିରହାତୁରା ଭୃଶଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯଃ କୃଷ୍ଣଵିଷକ୍ତମାନସାଃ । ଵିସୃଜ୍ଯ ଲଜ୍ଜାଂ ରୁରୁଦୁଃ ସ୍ମ ସୁସ୍ଵରଂ ଗୋଵିନ୍ଦ ଦାମୋଦର ମାଧଵେତି

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବେ କହୁଥିବା, ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ମନ କୃଷ୍ଣରେ ଲଗିଥିଲା, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦି କାହୁଥିଲେ—'ଗୋବିନ୍ଦ! ଦାମୋଦର! ମାଧବ!'

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ସ୍ତ୍ରୀଣାମେଵଂ ରୁଦନ୍ତୀନାଂ ଉଦିତେ ସଵିତର୍ଯଥ । ଅକ୍ରୂରଶ୍ଚୋଦଯାମାସ କୃତମୈତ୍ରାଦିକୋ ରଥମ୍

ଏପରି ମହିଳାମାନେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ଅକୃର ନିଜ ମିତ୍ରତା ଦାୟିତ୍ୱ ପୂରଣ କରି, ରଥକୁ ଆଗକୁ ଚଳାଇଲେ।

ଗୋପାସ୍ତମନ୍ଵସଜ୍ଜନ୍ତ ନନ୍ଦାଦ୍ଯାଃ ଶକଟୈସ୍ତତଃ । ଆଦାଯୋପାଯନଂ ଭୂରି କୁମ୍ଭାନ୍ ଗୋରସସମ୍ଭୃତାନ୍

ନନ୍ଦାଦି ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଗାଡ଼ି ନେଇ, ଗୋଧନର ଉତ୍ପାଦନରେ ଭରିଥିବା ଅନେକ ମଟକ ଉପହାର ନେଇ ଯାଉଥିଲେ।

ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଦଯିତଂ କୃଷ୍ଣଂ ଅନୁଵ୍ରଜ୍ଯାନୁରଞ୍ଜିତାଃ । ପ୍ରତ୍ଯାଦେଶଂ ଭଗଵତଃ କାଙ୍‌କ୍ଷନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚାଵତସ୍ଥିରେ

ଗୋପୀମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତି ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରୁ କିଛି ସଙ୍କେତ ଆଶା କରି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

ତାସ୍ତଥା ତପ୍ଯତୀର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ରସ୍ଥାଣେ ଯଦୂତ୍ତମଃ । ସାନ୍ତ୍ଵଯାମସ ସପ୍ରେମୈଃ ଆଯାସ୍ଯ ଇତି ଦୌତ୍ଯକୈଃ

ସେମାନେ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନୁତାପର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପ୍ରେମଭରା କଥା ଦ୍ୱାରା ସେମାନୋ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଦୂତମାନେ ମାଧ୍ୟମରେ 'ମୁଁ ପୁଣି ଆସିବି' ବୋଲି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।

ଯାଵଦାଲକ୍ଷ୍ଯତେ କେତୁଃ ଯାଵଦ୍ରେଣୂ ରଥସ୍ଯ ଚ । ଅନୁପ୍ରସ୍ଥାପିତାତ୍ମାନୋ ଲେଖ୍ଯାନୀଵୋପଲକ୍ଷିତାଃ

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଥର ପତାକା ଦୃଶ୍ୟମାନ ଥିଲା ଓ ରଥର ଧୂଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ନିଜ ମନ ତାଙ୍କୁ ଲାଗି ରହିଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେପରି ଚିତ୍ରରେ ଆକାଉଥିବା ପ୍ରତିମା ପରି।

ତା ନିରାଶା ନିଵଵୃତୁଃ ଗୋଵିନ୍ଦଵିନିଵର୍ତନେ । ଵିଶୋକା ଅହନୀ ନିନ୍ଯୁଃ ଗାଯନ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରିଯଚେଷ୍ଟିତମ୍

ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପୁନଃ ଫେରିବା ଆଶା ଯେତେବେଳେ ହରାଇଗଲା, ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଲେ; ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଲୀଳା ଗାଇ ଦିନ କାଟିଲେ।

ଭଗଵାନପି ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାମାକ୍ରୂରଯୁତୋ ନୃପ । ରଥେନ ଵାଯୁଵେଗେନ କାଲିନ୍ଦୀଂ ଅଘନାଶିନୀମ୍

ହେ ରାଜା, ଭଗବାନ ରାମ ଓ ଅକୃରଙ୍କ ସହ ତୀବ୍ର ବାୟୁ ବେଗରେ ରଥ ଚଳାଇ ଅପବିତ୍ରତା ନାଶ କରୁଥିବା ଯମୁନା ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ତତ୍ରୋପସ୍ପୃଶ୍ଯ ପାନୀଯଂ ପୀତ୍ଵା ମୃଷ୍ଟଂ ମଣିପ୍ରଭମ୍ । ଵୃକ୍ଷଷଣ୍ଡମୁପଵ୍ରଜ୍ଯ ସରାମୋ ରଥମାଵିଶତ୍ ଅକ୍ରୂରସ୍ତାଵୁପାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ନିଵେଶ୍ଯ ଚ ରଥୋପରି । କାଲିନ୍ଦ୍ଯା ହ୍ରଦମାଗତ୍ଯ ସ୍ନାନଂ ଵିଧିଵଦାଚରତ୍

ସେଠାରେ ମୁଁହ ଧୋଇ ଏବଂ ମଣିପରି ଚମକୁଥିବା ପରି ଶୁଧ୍ଧ ପାଣି ପିଇ, ରାମଙ୍କ ସହ ଗଛ ଛାୟା ତଳକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପୁନଃ ରଥରେ ବସିଲେ। ଅକୃର, ସେମାନୋ ସାଙ୍ଗରେ ନମସ୍କାର କରି ଏବଂ ରଥ ଉପରେ ବସି, ଯମୁନା ନଦୀର ଜଳାଶୟକୁ ଯାଇ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କଲେ।

ନିମଜ୍ଜ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ ସଲିଲେ ଜପନ୍ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ । ତାଵେଵ ଦଦୃଶେଽକ୍ରୂରୋ ରାମକୃଷ୍ଣୌ ସମନ୍ଵିତୌ

ସେଠାରେ ଜଳରେ ଡୁବି, ଅକୃର ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସହିତ ଦେଖିଲେ।

ତୌ ରଥସ୍ଥୌ କଥମିହ ସୁତୌ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ । ତର୍ହି ସ୍ଵିତ୍ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ନ ସ୍ତ ଇତ୍ଯୁନ୍ମଜ୍ଜ୍ଯ ଵ୍ଯଚଷ୍ଟ ସଃ

ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଦେବକୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ କିପରି ଏଠାରେ ଜଳରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ରଥରେ ରହିବା ଉଚିତ?' ଏହି ଭାବେ ଉପରକୁ ଆସି ସେମାନୋ ଖୋଜିଲେ।

ତତ୍ରାପି ଚ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଆସୀନୌ ପୁନରେଵ ସଃ । ନ୍ଯମଜ୍ଜଦ୍ ଦର୍ଶନଂ ଯନ୍ମେ ମୃଷା କିଂ ସଲିଲେ ତଯୋଃ

ସେଠାରେ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ସେମାନୋ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ; ସେ ପୁନି ଜଳରେ ଡୁବିଲେ, ଭାବିଲେ ଯେ ଜଳରେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଥ୍ୟା କି ନାହିଁ।

ଭୂଯସ୍ତତ୍ରାପି ସୋଽଦ୍ରାକ୍ଷୀତ୍ ସ୍ତୂଯମାନମହୀଶ୍ଵରମ୍ । ସିଦ୍ଧଚାରଣଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ଅସୁରୈର୍ନତକନ୍ଧରୈଃ

ପୁନିଥରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅସୁରମାନେ ନମନ କରି ଓ ବାଦ୍ୟ ଚଳାଇ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି।

ସହସ୍ରଶିରସଂ ଦେଵଂ ସହସ୍ରଫଣମୌଲିନମ୍ । ନୀଲାମ୍ବରଂ ଵିସଶ୍ଵେତଂ ଶୃଙ୍‌ଗୈଃ ଶ୍ଵେତମିଵ ସ୍ଥିତମ୍

ସେ ଦେଖିଲେ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଓ ହଜାର ସର୍ପମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିତ, ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେବତା, ଯେଉଁଠି ସ୍ନୋପର୍ବତ ପରି ଧଳା ଚମକୁଛନ୍ତି।

ତସ୍ଯୋତ୍ସଙ୍‌ଗେ ଘନଶ୍ଯାମଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍ । ପୁରୁଷଂ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ଶାନ୍ତଂ ପଦ୍ମପତ୍ରାରୁଣେକ୍ଷଣମ୍

ତାଙ୍କ ଆଙ୍କରେ ଘନ ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲାଲ ଆଖି ଥିବା ପୁରୁଷ ବସିଥିଲେ।

ଚାରୁପ୍ରସନ୍ନଵଦନଂ ଚାରୁହାସନିରୀକ୍ଷଣମ୍ । ସୁଭ୍ରୂନ୍ନସଂ ଚରୁକର୍ଣଂ ସୁକପୋଲାରୁଣାଧରମ୍

ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ଶାନ୍ତ, ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ମନମୋହନ; ଭୃକୁଟି, ନାକ, କାନ, ଗଣ୍ଠି, ଗାଳ ଓ ଠୋଠ ସବୁ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଲାଲ ଥିଲା।

ପ୍ରଲମ୍ବପୀଵରଭୁଜଂ ତୁଙ୍‌ଗାଂସୋରଃସ୍ଥଲଶ୍ରିଯମ୍ । କମ୍ବୁକଣ୍ଠଂ ନିମ୍ନନାଭିଂ ଵଲିମତ୍ପଲ୍ଲଵୋଦରମ୍

ତାଙ୍କର ହାତ ଲମ୍ବା ଓ ମଜବୁତ, ଛାତି ଉଚ୍ଚ ଓ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଗଳ ଶଂଖ ପରି, ନାଭି ଗଭୀର, ପେଟରେ କିଶୋର ପତ୍ର ପରି ଭାଙ୍ଗ ଥିଲା।

ବୃହତ୍କତିତତଶ୍ରୋଣି କରଭୋରୁଦ୍ଵଯାନ୍ଵିତମ୍ । ଚାରୁଜାନୁଯୁଗଂ ଚାରୁ ଜଙ୍‌ଘାଯୁଗଲସଂଯୁତମ୍

ତାଙ୍କର କଟି ଓ ନିତମ୍ବ ଚଉଡ଼ା, ହାତ ଓ ଘୁଁଟି ଠିକ୍ ଆକୃତିର, ଗୋଡ଼ ଦୁଇଟି ଅତି ଶୋଭାମୟ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ।

ତୁଙ୍‌ଗଗୁଲ୍ଫାରୁଣନଖ ଵ୍ରାତଦୀଧିତିଭିର୍ଵୃତମ୍ । ନଵାଙ୍‌ଗୁଲ୍ଯଙ୍‌ଗୁଷ୍ଠଦଲୈଃ ଵିଲସତ୍ ପାଦପଙ୍‌କଜମ୍

ତାଙ୍କର ଗୋଡ଼ ଗୁଢ଼ି ଉଚ୍ଚ, ନଖ ଲାଲ ଓ ଚମକୁଥିବା, ନବଟି ଆଂଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଠି ସହିତ ତାଙ୍କର ପାଦ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଅତି ଶୋଭାମୟ ଲଗୁଥିଲା।

ସୁମହାର୍ହମଣିଵ୍ରାତ କିରୀଟକଟକାଙ୍‌ଗଦୈଃ । କଟିସୂତ୍ରବ୍ରହ୍ମସୂତ୍ର ହାରନୂପୁରକୁଣ୍ଡଲୈଃ

ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି, ମୁକୁଟ, ବାହୁଡ଼ି, କଙ୍କଣ, ଉପବୀତ, କଟିସୂତ୍ର, ହାର, ନୂପୁର ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରାଯାଇଥିଲା।