ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଦଦର୍ଶ କୃଷ୍ଣଂ ରାମଂ ଚ ଵ୍ରଜେ ଗୋଦୋହନଂ ଗତୌ । ପୀତନୀଲାମ୍ବରଧରୌ ଶରଦମ୍ବୁରହେକ୍ଷଣୌ

ସେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋବାଡ଼ିରେ, ଗାଈ ଦୁହିବା ପରେ ଫେରୁଛନ୍ତି, ପିତାମ୍ବର ଓ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଶରତ ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।

କିଶୋରୌ ଶ୍ଯାମଲଶ୍ଵେତୌ ଶ୍ରୀନିକେତୌ ବୃହଦ୍ଭୁଜୌ । ସୁମୁଖୌ ସୁନ୍ଦରଵରୌ ବଲଦ୍ଵିରଦଵିକ୍ରମୌ

ସେମାନେ ଯୁବକ, ଜଣେ ଶ୍ୟାମ ଓ ଜଣେ ଧଳା, ଶ୍ରୀର ଆଶ୍ରୟ, ବିସ୍ତୃତ ବାହୁ, ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେହ, ବଳ ଓ ଚାଳ ତରୁଣ ହାତୀ ପରି।

ଧ୍ଵଜଵଜ୍ରାଙ୍‌କୁଶାମ୍ଭୋଜୈଃ ଚିହ୍ନିତୈରଙ୍‌ଘ୍ରିଭିର୍ଵ୍ରଜମ୍ । ଶୋଭଯନ୍ତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ସାନୁକ୍ରୋଶସ୍ମିତେକ୍ଷଣୌ

ଧ୍ୱଜ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନିତ ପାଦ ଦ୍ୱାରା, ସେ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଭୃଜକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ହସୁଥିଲା ଓ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଉଦାରରୁଚିରକ୍ରୀଡୌ ସ୍ରଗ୍ଵିଣୌ ଵନମାଲିନୌ । ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଙ୍‌ଗୌ ସ୍ନାତୌ ଵିରଜଵାସସୌ

ଉଦାର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଖେଳରେ, ମାଳା ଓ ବନମାଳା ପିନ୍ଧି, ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଲେପି, ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।

ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାଵାଦ୍ଯୌ ଜଗଦ୍ଧେତୂ ଜଗତ୍ପତୀ । ଅଵତୀର୍ଣୌ ଜଗତ୍ଯର୍ଥେ ସ୍ଵାଂଶେନ ବଲକେଶଵୌ

ଏହି ଦୁଇଜଣ, ପ୍ରଧାନ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ଓ ନାଥ, ପୃଥିବୀର ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଭାବେ ନିଜ ଅଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଦିଶୋ ଵିତିମିରା ରାଜନ୍ କୁର୍ଵାଣୌ ପ୍ରଭଯା ସ୍ଵଯା । ଯଥା ମାରକତଃ ଶୈଲୋ ରୌପ୍ଯଶ୍ଚ କନକାଚିତୌ

ହେ ରାଜନ, ସେମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ, ମାରକତ ପାହାଡ଼ ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଚାନ୍ଦି ପାହାଡ଼ ପରି।

ରଥାତ୍ ତୂର୍ଣଂ ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ସୋଽକ୍ରୂରଃ ସ୍ନେହଵିହ୍ଵଲଃ । ପପାତ ଚରଣୋପାନ୍ତେ ଦଣ୍ଡଵତ୍ ରାମକୃଷ୍ଣଯୋଃ

ଅକୃରୁର, ସ୍ନେହରେ ଭିଜିଯାଇ, ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପଡ଼ିଲେ।

ଭଗଵଦ୍ଦର୍ଶନାହ୍ଲାଦ ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ । ପୁଲକଚିତାଙ୍‌ଗ ଔତ୍କଣ୍ଠ୍ଯାତ୍ ସ୍ଵାଖ୍ଯାନେ ନାଶକନ୍ ନୃପ

ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନର ଆନନ୍ଦରେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ, ଏତେ ଉତ୍ସାହ ଥିଲା ଯେ, ନିଜ ନାମ କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ।

ଭଗଵାନ୍ ତମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ରଥାଙ୍‌ଗାଙ୍‌କିତପାଣିନା । ପରିରେଭେଽଭ୍ଯୁପାକୃଷ୍ଯ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଣତଵତ୍ସଲଃ

ଭଗବାନ, ରଥଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ ହାତରେ, ସେଠାକୁ ଆସି, ଭକ୍ତିରେ ନମିଥିବା ଅକୃରୁରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ନିକଟକୁ ଆଣିଲେ, କାରଣ ସେ ନମ୍ର ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲପାଆନ୍ତି।

ସଙ୍‌କର୍ଷଣଶ୍ଚ ପ୍ରଣତଂ ଉପଗୁହ୍ଯ ମହାମନାଃ । ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିନା ପାଣୀ ଅନଯତ୍ ସାନୁଜୋ ଗୃହମ୍

ସଂକର୍ଷଣ, ମହାମନା, ନମିଥିବା ଅତିଥିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ଭାଇ ସହିତ ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।

ପୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ସ୍ଵାଗତଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ଵରାସନମ୍ । ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ପାଦୌ ମଧୁପର୍କାର୍ହଣମାହରତ୍

ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ ପଚାରି, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଆସନ ଦେଇ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପାଦ ଧୋଇ, ମଧୁପର୍କ ଆଣି ଅତିଥିକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ।

ନିଵେଦ୍ଯ ଗାଂ ଚାତିଥଯେ ସଂଵାହ୍ଯ ଶ୍ରାନ୍ତମାଦୃତଃ । ଅନ୍ନଂ ବହୁଗୁଣଂ ମେଧ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯୋପାହରଦ୍ ଵିଭୁଃ

ଅତିଥିଙ୍କୁ ଗାଈ ଦେଇ, ଦେହ ଦୁଃଖ ହଟାଇବାକୁ ସମ୍ମାନରେ ମସାଜ କରି, ଭଗବାନ ଭକ୍ତି ସହିତ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।

ତସ୍ମୈ ଭୁକ୍ତଵତେ ପ୍ରୀତ୍ଯା ରାମଃ ପରମଧର୍ମଵିତ୍ । ମଖଵାସୈର୍ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈଃ ପରାଂ ପ୍ରୀତିଂ ଵ୍ଯଧାତ୍ ପୁନଃ

ଅତିଥି ଭୋଜନ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନୀ ବଳରାମ, ବଡ଼ ସ୍ନେହରେ, ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ୟବହୃତ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦେଇ ପୁନି ସମ୍ମାନ କଲେ।

ପପ୍ରଚ୍ଛ ସତ୍କୃତଂ ନନ୍ଦଃ କଥଂ ସ୍ଥ ନିରନୁଗ୍ରହେ । କଂସେ ଜୀଵତି ଦାଶାର୍ହ ସୌନପାଲା ଇଵାଵଯଃ

ନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ପଚାରିଲେ, "ଦୟା ନଥିବା ଏଠାରେ ତୁମେ କେମିତି ଅଛ, ଯେଉଁଠାରେ କଂସ ଏଯାଁତି ଜୀବିତ? ହେ ଦାଶାର୍ହ, ଆମେ ମାନେ କି ଦୁଷ୍ଟ ମାଲିକ ତଳେ ଥିବା ଗୋପାଳକ ଭଳି ନୁହେଁ କି?"

ଯୋଽଵଧୀତ୍ ସ୍ଵସ୍ଵସୁସ୍ତୋକାନ୍ କ୍ରୋଶନ୍ତ୍ଯା ଅସୁତୃପ୍ ଖଲଃ । କିଂ ନୁ ସ୍ଵିତ୍ତତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ଵଃ କୁଶଲଂ ଵିମୃଶାମହେ

ସେ ଦୁଷ୍ଟ କଂସ ନିଜ ଭଉଣୀମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମାରିଦେଲା, ଯେଉଁବେଳେ ମାଆମାନେ କନ୍ଦୁଥିଲେ। ଏପରି ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଲୋକମାନେ କେମିତି ଭଲ ଅଛ, ଆମେ ତ ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ।

ଇତ୍ଥଂ ସୂନୃତଯା ଵାଚା ନନ୍ଦେନ ସୁସଭାଜିତଃ । ଅକ୍ରୂରଃ ପରିପୃଷ୍ଟେନ ଜହାଵଧ୍ଵପରିଶ୍ରମମ୍

ନନ୍ଦଙ୍କର ଏମିତି ସତ୍ୟ ଓ ଆଦର ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଅକୃର ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଭୁଲିଗଲେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣବଲରାମଯୋର୍ମଥୁରାଯାଂ ପ୍ରତି ପ୍ରସ୍ଥାନଂ ଵିରହକାତର ଗୋପୀନାଂ କରୁଣୋଦ୍‌ଗାରଃ କାଲିଂଦ୍ଯାଂ ଅକ୍ରୂରକର୍ତୃକଂ ଭଗଵଦ୍‌ଧାମ ଦର୍ଶନଂ ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟଃ ପର୍ଯଙ୍‌କେ ରମକୃଷ୍ଣୋରୁମାନିତଃ । ଲେଭେ ମନୋରଥାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପନ୍ପଥି ଯାନ୍ ସ ଚକାର ହ

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଅକୃର ସୁବିଧାଜନକ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଲେ ଓ ପଥରେ ମନେ ରଖିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।

କିମଲଭ୍ଯଂ ଭଗଵତି ପ୍ରସନ୍ନେ ଶ୍ରୀନିକେତନେ । ତଥାପି ତତ୍ପରା ରାଜନ୍ ନ ହି ଵାଞ୍ଛନ୍ତି କିଞ୍ଚନ

ଭଗବାନ ଯେଉଁଠାରେ ଦୟାଳୁ, ଶ୍ରୀର ନିବାସ ସେଉଁଠାରେ, ସେଠାରେ କଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତଥାପି, ରାଜନ୍, ଯେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ସେମାନେ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।

ସାଯଂତନାଶନଂ କୃତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ । ସୁହୃତ୍ସୁ ଵୃତ୍ତଂ କଂସସ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛାନ୍ଯଚ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍

ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଭୋଜନ କରି, ଦେବକୀପୁତ୍ର ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କଂସଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ଓ ନୂତନ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ତାତ ସୌମ୍ଯାଗତଃ କଚ୍ଚିତ୍ ସ୍ଵାଗତଂ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ଵଃ । ଅପି ସ୍ଵଜ୍ଞାତିବନ୍ଧୂନାଂ ଅନମୀଵମନାମଯମ୍

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: "ପ୍ରିୟ, ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଅକୃର, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ତୁମେ ଭଲ ଅଛ କି? ତୁମ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନମାନେ ସମସ୍ତେ ନିରୋଗ ଓ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି କି?"

କିଂ ନୁ ନଃ କୁଶଲଂ ପୃଚ୍ଛେ ଏଧମାନେ କୁଲାମଯେ । କଂସେ ମାତୁଲନାମ୍ନ୍ଯଙ୍‌ଗ ସ୍ଵାନାଂ ନସ୍ତତ୍ପ୍ରଜାସୁ ଚ

"ଆମ ଗୋତିଏ ପରିବାର ଦୁଃଖରେ ଅଛି, ଏବଂ କଂସ, ଆମ ମାମା, ଆମ ଓ ଆମ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି, ଏପରି ସମୟରେ ଆମ ଭଲମନ୍ଦ ପଚାରିବି କିପରି?"

ଅହୋ ଅସ୍ମଦଭୂଦ୍ ଭୂରି ପିତ୍ରୋର୍ଵୃଜିନମାର୍ଯଯୋଃ । ଯଦ୍ଧେତୋଃ ପୁତ୍ରମରଣଂ ଯଦ୍ଧେତୋର୍ବନ୍ଧନଂ ତଯୋଃ

"ହାୟ, ଆମ ପାଇଁ ଆମ ମାତାପିତାଙ୍କ ଉପରେ କେତେ ଦୁଃଖ ଆସିଲା। ଆମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମରିଗଲେ, ଆମ ପାଇଁ ସେମାନେ ବନ୍ଧି ରହିଲେ।"

ଦିଷ୍ଟ୍ଯାଦ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ସ୍ଵାନାଂ ମହ୍ଯଂ ଵଃ ସୌମ୍ଯ କାଙ୍‌କ୍ଷିତମ୍ । ସଞ୍ଜାତଂ ଵର୍ଣ୍ଯତାଂ ତାତ ତଵାଗମନକାରଣମ୍

"ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଲୋକମାନେକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ଯେପରି ମୁଁ ଆଶା କରୁଥିଲି। ଏହି ଆସିବାର କାରଣ କଣ, ପ୍ରିୟ, ମତେ କୁହ।"

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ପୃଷ୍ଟୋ ଭଗଵତା ସର୍ଵଂ ଵର୍ଣଯାମାସ ମାଧଵଃ । ଵୈରାନୁବନ୍ଧଂ ଯଦୁଷୁ ଵସୁଦେଵଵଧୋଦ୍ଯମମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକ କହିଲେ: ଭଗବାନ ପଚାରିବା ପରେ, ମାଧବ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ—ଯଦୁମାନେ ଓ କଂସଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା, ଏବଂ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ କଂସଙ୍କ ଚେଷ୍ଟା।

ଯତ୍ସନ୍ଦେଶୋ ଯଦର୍ଥଂ ଵା ଦୂତଃ ସମ୍ପ୍ରେଷିତଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଯଦୁକ୍ତଂ ନାରଦେନାସ୍ଯ ସ୍ଵଜନ୍ମାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ

ସେ କହିଲେ କି ଦୂତି ହିସାବରେ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, କଂସଙ୍କୁ କ'ଣ ସନ୍ଦେଶ ଦେବାକୁ ପଠାଯାଇଛି, ଏବଂ ନାରଦ କଂସଙ୍କୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ କ'ଣ କହିଥିଲେ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵାକ୍ରୂରଵଚଃ କୃଷ୍ଣୋ ବଲଶ୍ଚ ପରଵୀରହା । ପ୍ରହସ୍ଯ ନନ୍ଦଂ ପିତରଂ ରାଜ୍ଞା ଦିଷ୍ଟଂ ଵିଜଜ୍ଞତୁଃ

ଅକୃରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ହସିଦେଲେ ଓ ନନ୍ଦ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦେଲେ।

ଗୋପାନ୍ ସମାଦିଶତ୍ ସୋଽପି ଗୃହ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଗୋରସଃ । ଉପାଯନାନି ଗୃହ୍ଣୀଧ୍ଵଂ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତାଂ ଶକଟାନି ଚ

ସେ ଗୋପମାନେକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: "ସମସ୍ତ ଦୁଧ ଓ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଜିନିଷ ଏକଠା କର। ଉପହାର ନେବାକୁ ତିଆରି କର, ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼।"

ଯାସ୍ଯାମଃ ଶ୍ଵୋ ମଧୁପୁରୀଂ ଦାସ୍ଯାମୋ ନୃପତେ ରସାନ୍ । ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମଃ ସୁମହତ୍ପର୍ଵ ଯାନ୍ତି ଜାନପଦାଃ କିଲ । ଏଵମାଘୋଷଯତ୍କ୍ଷତ୍ରା ନନ୍ଦଗୋପଃ ସ୍ଵଗୋକୁଲେ

"ଆମେ କାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଆମ ଦୁଧ ଓ ଦୁଧ ଜିନିଷ ଦେବା, ଏବଂ ବଡ଼ ପର୍ବ ଦେଖିବା, କାରଣ ଗ୍ରାମରୁ ଲୋକମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି।" ଏପରି ନନ୍ଦ ଗୋପ ତାଙ୍କ ଗାଁରେ ଘୋଷଣା କଲେ।

ଗୋପ୍ଯସ୍ତାସ୍ତଦ୍ ଉପଶ୍ରୁତ୍ଯ ବଭୂଵୁର୍ଵ୍ଯଥିତା ଭୃଶମ୍ । ରାମକୃଷ୍ଣୌ ପୁରୀଂ ନେତୁଂ ଅକ୍ରୂରଂ ଵ୍ରଜମାଗତମ୍

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, କାରଣ ଅକୃର ଆସିଛନ୍ତି ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସହରକୁ ନେଇଯିବାକୁ।