ଭକ୍ତିରୁଵାଚ - (ଉପେଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ଭଵଦ୍ଭିଃ ଅଦ୍ଯୈଵ କୃତାସ୍ମି ପୁଷ୍ଟା କଲିପ୍ରଣଷ୍ଟାପି କଥାରସେନ । କ୍ଵାହଂ ତୁ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯଧୁନା ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମା ଇଦଂ ତାଂ ଗିରମୂଚିରେ ତେ
ଭକ୍ତି କହିଲେ: 'ଆପଣମାନେ ଆଜି ମୋତେ ପୁଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, କଳିରେ ମୁଁ ହରାଇଯାଇଥିଲି, ଏହି କଥାର ରସରେ ପୁନି ଜୀବନ ପାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ କେଉଁଠି ରହିବି? ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।' ଏପରି ସେ କହିଲେ।
(ଇଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ଭକ୍ତେଷୁ ଗୋଵିନ୍ଦସରୂପକର୍ତ୍ରୀ ପ୍ରେମୈକଧର୍ତ୍ରୀ ଭଵରୋଗହନ୍ତ୍ରୀ । ସା ତ୍ଵଂ ଚ ତିଷ୍ଠସ୍ଵ ସୁଧୈର୍ଯସଂଶ୍ରଯା ନିରଂତରଂ ଵୈଷ୍ଣଵମାନସାନି
'ହେ ଭକ୍ତି, ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ ତିଆରି କର, ପ୍ରେମକୁ ଧାରଣ କର, ଭବସଂସାରର ରୋଗ ନଶ୍ଟ କର; ତେଣୁ ଦୃଢ଼ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସଦା ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ରୁହ।'
(ଉପେଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ତତୋଽପି ଦୋଷାଃ କଲିଜା ଇମେ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଶକ୍ତାଃ ପ୍ରଭଵୋଽପି ଲୋକେ । ଏଵଂ ତଦାଜ୍ଞାଵସରେଽପି ଭକ୍ତିଃ ତଦା ନିଷଣ୍ଣା ହରିଦାସଚିତ୍ତେ
ତେଣୁ କଳିର ଦୋଷମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏହି ଜଗତରେ କାମ କରିପାରେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ମେଳିଲାପରେ, ଭକ୍ତି ତା'ପରେ ହରିଙ୍କ ଦାସମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସିଲେ।
(ମାଲିନୀ) ସକଲଭୁଵନମଧ୍ଯେ ନିର୍ଧନାସ୍ତେଽପି ଧନ୍ଯା ନିଵସତି ହୃଦି ଯେଷାଂ ଶ୍ରୀହରେର୍ଭକ୍ତିରେକା । ହରିରପି ନିଜଲୋକଂ ସର୍ଵଥାତୋ ଵିହାଯ ପ୍ରଵିଶତି ହୃଦି ତେଷାଂ ଭକ୍ତିସୂତ୍ରୋପନଦ୍ଧଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ଯେମାନେ ଦରିଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଯଦି କେବଳ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଭକ୍ତି ବସିଛି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଧନ୍ୟ; କାରଣ ହରି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ଭକ୍ତିର ସୂତ୍ରରେ ବନ୍ଧି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
(ଵସଂତତିଲକା) ବ୍ରୂମୋଽଦ୍ଯ ତେ କିମଧିକଂ ମହମାନମେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମକସ୍ଯ ଭୁଵି ଭାଗଵତାଭିଧସ୍ଯ । ଯତ୍ସଂଶ୍ରଯାତ୍ ନିଗଦିତେ ଲଭତେ ସୁଵକ୍ତା ଶ୍ରୋତାପି କୃଷ୍ଣସମତାମଲମନ୍ଯଧର୍ମୈଃ
ଆଜି ଆମେ ଭୂମିରେ ଯିଏ ଭାଗବତ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ, ସେମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଅଧିକ କଣ କହିବୁ? ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, କଥା କହୁଥିବା ବା ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ସମତା ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ - ଚତୁର୍ଥୋଽଧ୍ଯାଯଃ ସପ୍ତାହକଥାଯାଂ ଭଗଵତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ, ଗୋକର୍ଣୋପାଖ୍ଯାନାରମ୍ଭଶ୍ଚ ସୂତ ଉଵାଚ - (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଅଥ ଵୈଷ୍ଣଵଚିତ୍ତେଷୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭକ୍ତିଂ ଅଲୌକିକୀମ୍ । ନିଜଲୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲଃ
ସୂତ କହିଲେ: ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଲୌକିକ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ନିଜ ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଵନମାଲୀ ଘନଶ୍ଯାମଃ ପୀତଵାସା ମନୋହରଃ । କାଞ୍ଚୀକଲାପରୁଚିରୋ ଲସନ୍ ମୁକୁଟକୁଣ୍ଡଲଃ
ସେ ବନମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଘନମେଘ ଭଳି କଳା, ପିତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମନୋହର ରୂପ, ସୁନା ବେଳ୍ଟ ଝଲମଲାଉଥିଲା, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଚମକୁଥିଲା।
ତ୍ରିଭଙ୍ଗଲଲିତଶ୍ଚାରୁ କୌସ୍ତୁଭେନ ଵିରାଜିତଃ । କୋଟିମନ୍ମଥଲାଵଣ୍ଯୋ ହରିଚନ୍ଦନଚର୍ଚିତଃ
ତିନିଭାଙ୍ଗ ଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, କୋଟି ମନ୍ମଥଙ୍କ ଲାବଣ୍ୟ ଥିଲା, ହରିଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ।
ପରମାନନ୍ଦ ଚିନ୍ମୂର୍ତିଃ ମଧୁରୋ ମୁରଲୀଧରଃ । ଆଵିଵେଶ ସ୍ଵଭକ୍ତାନାଂ ହୃଦଯାନି ଅମଲାନି ଚ
ସେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ, ମଧୁର ମୁରଳୀଧାରୀ; ସେ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵୈକୁଣ୍ଠଵାସିନୋ ଯେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵା ଉଦ୍ଧଵାଦଯଃ । ତତ୍କଥାଶ୍ରଵଣାର୍ଥଂ ତେ ଗୂଢରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଵୈକୁଣ୍ଠରେ ବସିଥିବା ଯେଉଁ ଭକ୍ତମାନେ, ଉଦ୍ଧବ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାଗବତମାନେ, ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।
ତଦା ଜଯଜଯାରାଵୋ ରସପୁଷ୍ଟିରଲୌକିକୀ । ଚୂର୍ଣପ୍ରସୂନ ଵୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ମୁହୁଃ ଶଂଖରଵୋଽପ୍ଯଭୂତ୍
ସେ ସମୟରେ ଜୟ ଜୟ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଅଲୌକିକ ଆନନ୍ଦ ଭରିଗଲା, ପୁଷ୍ପର ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷା ବାରମ୍ବାର ହେଲା, ଓ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଗଲା।
ତତ୍ ସଭାସଂସ୍ଥିତାନାଂ ଚ ଦେହଗେହାତ୍ମଵିସ୍ମୃତିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତନ୍ମଯାଵସ୍ଥାଂ ନାରଦୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କର ଦେହ, ଘର ଓ ଆତ୍ମାର ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା; ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଏକାଗ୍ରତା ଦେଖି ନାରଦ ମହାର୍ଷି କହିଲେ।
(ଵଂଶସ୍ଥ) ଅଲୌକିକୋଽଯଂ ମହିମା ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ ସପ୍ତାହଜନ୍ଯୋଽଦ୍ଯ ଵିଲୋକିତୋ ମଯା । ମୂଢାଃ ଶଠା ଯେ ପଶୁପକ୍ଷିଣୋଽତ୍ର ସର୍ଵେଽପି ନିଷ୍ପାପତମା ଭଵନ୍ତି
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ଅଲୌକିକ ମହିମା ଆଜି ମୁଁ ଦେଖିଲି, ଏହା ସପ୍ତାହ ଆଉଜିତ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏଠାରେ ଥିବା ମୂଢ଼, ଚତୁର, ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ପାପରହିତ ହେଉଛନ୍ତି।
(ଉପେଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ଅତୋ ନୃଲୋକେ ନନୁ ନାସ୍ତି କିଂଚିତ୍ ଚିତ୍ତସ୍ଯ ଶୋଧାଯ କଲୌ ପଵିତ୍ରମ୍ । ଅଘୌଘଵିଧ୍ଵଂସକରଂ ତଥୈଵ କଥାସମାନଂ ଭୁଵି ନାସ୍ତି ଚାନ୍ଯତ୍
ଏହି ମଣିଷ ଲୋକରେ, ବିଶେଷକରି କଳିଯୁଗରେ, ମନକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ଏଠିଏ ଛାଡ଼ି ଆଉ କିଛି ନାହିଁ; ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବା ପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ପାପ ନଶ୍ୱନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
(ଇଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) କେ କେ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ଵଦନ୍ତୁ ମହ୍ଯଂ ସପ୍ତାହଯଜ୍ଞେନ କଥାମଯେନ । କୃପାଲୁଭିର୍ଲୋକହିତଂ ଵିଚାର୍ଯ ପ୍ରକାଶିତଃ କୋଽପି ନଵୀନମାର୍ଗଃ
ଏହି ସପ୍ତାହ ଯଜ୍ଞ ଯାହା କଥାର ଆଧାରରେ ହେଉଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା କେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, ମୋତେ କହ; ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଭାବି, କୌଣସି ଦୟାଳୁ ନୂତନ ପଥ ଦେଖାଇଛନ୍ତି କି?
କୁମାରା ଊଚୁଃ - (ଵଂଶସ୍ଥ) ଯେ ମାନଵାଃ ପାପକୃତସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା ସଦା ଦୁରାଚାରରତା ଵିମାର୍ଗଗାଃ । କ୍ରୋଧାଗ୍ନିଦଗ୍ଧାଃ କୁଟିଲାଶ୍ଚ କାମିନଃ ସପ୍ତାହଯଜ୍ଞେନ କଲୌ ପୁନନ୍ତି ତେ
କୁମାରମାନେ କହିଲେ — ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଲାଗିରହନ୍ତି, ଠିକ୍ ପଥରୁ ଭ୍ରମିତ, କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଟେଢ଼ା ଓ କାମୀ — ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ସପ୍ତାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି।
ସତ୍ଯନ ହୀନା ପିତୃମାତୃଦୂଷକାଃ ତୃଷ୍ଣାକୁଲାଚାଶ୍ରମଧର୍ମଵର୍ଜିତାଃ । ଯେ ଦାମ୍ଭିକା ମତ୍ସରିଣୋଽପି ହିଂସକାଃ ସପ୍ତାହଯଜ୍ଞେନ କଲୌ ପୁନନ୍ତି ତେ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟର ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ଢ଼ୋଙ୍ଗୀ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ ଓ ହିଂସକ — ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ସପ୍ତାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚୋଗ୍ରପାପାତ୍ ଛଲଛଦ୍ମକାରିଣଃ କ୍ରୂରାଃ ପିଶାଚା ଇଵ ନିର୍ଦଯାଶ୍ଚ ଯେ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵପୁଷ୍ଟା ଵ୍ଯଭିଚାରକାରିଣଃ ସପ୍ତାହଯଜ୍ଞେନ କଲୌ ପୁନନ୍ତି ତେ
ଯେଉଁମାନେ ପାଞ୍ଚ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରନ୍ତି, ଠକେଇ କାମ କରନ୍ତି, ନିର୍ଦୟ ଓ ଦୂର୍ଦ୍ଦାନ୍ତ, ପିଶାଚ ସମାନ, ବ୍ରହ୍ମ ସମ୍ପତିରେ ପୁଷ୍ଟ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସଂଗରେ ଲିପ୍ତ — ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ସପ୍ତାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି।
କାଯେନ ଵାଚା ମନସାପି ପାତକଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ଶଠା ହଠେନ ଯେ । ପରସ୍ଵପୁଷ୍ଟା ମଲିନା ଦୁରାଶଯାଃ ସପ୍ତାହଯଜ୍ଞେନ କଲୌ ପୁନନ୍ତି ତେ
ଯେଉଁମାନେ ଦେହ, କଥା ଓ ମନରେ ସଦା ପାପ କରନ୍ତି, ଠକେଇ ଓ ଜିଦ୍ଧୀ, ପରର ଧନରେ ପୁଷ୍ଟ, ଅପବିତ୍ର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନବଳିଆ — ସେମାନେ କଳିଯୁଗରେ ସପ୍ତାହ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି।
(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଅତ୍ର ତେ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ପାପହାନିଃ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏଠି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କହିବି, ଯାହାକୁ ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ୱନ ହୁଏ।
ତୁଂଗଭଦ୍ରାତଟେ ପୂର୍ଵଂ ଅଭୂତ୍ ପତ୍ତନମୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍ର ଵର୍ଣାଃ ସ୍ଵଧର୍ମେଣ ସତ୍ଯସତ୍କର୍ମତତ୍ପରାଃ
ତୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା ନଦୀ କୂଳରେ ପୂର୍ବେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗର ଥିଲା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଜନ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ।
ଆତ୍ମଦେଵଃ ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଵେଦ ଵିଶାରଦଃ । ଶ୍ରୌତସ୍ମାର୍ତେଷୁ ନିଷ୍ଣାତୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଭାସ୍କରଃ
ସେହି ନଗରରେ ଆତ୍ମଦେବ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବସୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶ୍ରୁତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଦକ୍ଷ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।
ଭିକ୍ଷୁକୋ ଵିତ୍ତଵାନ୍ ଲୋକେ ତତ୍ପ୍ରିଯା ଧୁନ୍ଧୁଲୀ ସ୍ମୃତା । ସ୍ଵଵାକ୍ଯସ୍ଥାପିକା ନିତ୍ଯଂ ସୁନ୍ଦରୀ ସୁକୁଲୋଦ୍ଭଵା
ଏକ ଭିକ୍ଷୁକ ଯେଉଁଥିଲେ ଜଗତରେ ଧନୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଧୁନ୍ଧୁଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ସଦା ନିଜ କଥାରେ ଅଟୁଟ, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ଲୋକଵାର୍ତାରତା କ୍ରୂରା ପ୍ରାଯଶୋ ବହୁଜଲ୍ପିକା । ଶୂରା ଚ ଗୃହକୃତ୍ଯେଷୁ କୃପଣା କଲହପ୍ରିଯା
ସେ ଲୋକ ଗପରେ ଆସକ୍ତ, କଠୋର, ଅଧିକ କଥା କହୁଥିବା, ଗୃହ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, କଞ୍ଜୁଷ ଓ ବିବାଦ ପ୍ରିୟ।
ଏଵଂ ନିଵସତୋଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ଦଂପତ୍ଯୋ ରମମାଣଯୋଃ । ଅର୍ଥାଃ କାମାସ୍ତଯୋରାସନ୍ ନ ସୁଖାଯ ଗୃହାଦିକମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦମ୍ପତି ଦୁହେଁ ପ୍ରେମରେ ଏକାଠି ବସୁଥିଲେ ଓ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା ଘର ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୁଖ ଆଣିପାରିଲା ନାହିଁ।
ପଶ୍ଚାତ୍ ଧର୍ମାଃ ସମାରବ୍ଧାଃ ତାଭ୍ଯାଂ ସଂତାନହେତଵେ । ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଵାସାଂସି ଦୀନେଭ୍ଯୋ ଯଚ୍ଛତଃ ସଦା
ପରେ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଦୁହେଁ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସଦା ଗୋ, ଜମି, ସୁନା ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦରିଦ୍ରମାନେକୁ ଦେଉଥିଲେ।
ଧନାର୍ଧଂ ଧର୍ମମାର୍ଗେଣ ତାଭ୍ଯାଂ ନୀତଂ ତଥାପି ଚ । ନ ପୁତ୍ରୋ ନାପି ଵା ପୁତ୍ରୀ ତତଶ୍ଚିନ୍ତାତୁରୋ ଭୃଶମ୍
ତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧ ଧନ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟୟ ହେଲା, ତଥାପି ପୁଅ କିମ୍ବା ଝିଅ ହେଲେ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରେ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ଏକଦା ସ ତୁ ଦ୍ଵିଜୋ ଦୁଃଖାଦ୍ ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵନଂ ଗତଃ । ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ତୃଷିତୋ ଜାତଃ ତଡାଗଂ ସମୁପେଯିଵାନ୍
ଏକଦିନ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଦୁଃଖରେ ଗୃହ ଛାଡି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ତିବ୍ର ତିଆରିରେ ଏକ ପୋଖରୀ ପାଖକୁ ଯାଇଲେ।
ପୀତ୍ଵା ଜଲଂ ନିଷଣ୍ଣସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଦୁଃଖେନ କର୍ଶିତଃ । ମୁହୂର୍ତାଦପି ତତ୍ରୈଵ ସଂନ୍ଯାସୀ କଶ୍ଚିତ୍ ଆଗତଃ
ପାଣି ପିଇବା ପରେ, ସେ ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଦୁଃଖରେ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବସିଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏଠାରେ ଏକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୀତଜଲଂ ତଂ ତୁ ଵିପ୍ରୋ ଯାତସ୍ତଦନ୍ତିକମ୍ । ନତ୍ଵା ଚ ପାଦଯୋସ୍ତସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ ସଂସ୍ଥିତଃ ପୁରଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ପାଣି ପିଇଥିବା ଦେଖି, ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ନେଇ ଉଭେଇ ରହିଲେ।