ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯୋ ରାଜନ୍ କୃଷ୍ଣଲୀଲାନୁଗାଯତୀଃ । ରେମିରେଽହଃସୁ ତଚ୍ଚିତ୍ତାଃ ତନ୍ମନସ୍କା ମହୋଦଯାଃ
ଶ୍ରୀ ଶୁକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏପରି ଭାବରେ, ରାଜା, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଲୀଳା ଗାଇ ଦିନକୁ କାଟିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ଓ ହୃଦୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଗୋପିକାଯୁଗଲଗୀତଂ ନାମ ପଞ୍ଚତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ, 'ଗୋପୀ ଯୁଗଳ ଗୀତ' ନାମକ ପଞ୍ଚତ୍ରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅରିଷ୍ଟାସୁରଵଧଃ, କଂସସ୍ଯ ଅକ୍ରୂରଂ ପ୍ରତି ନନ୍ଦଗୋକୁଲ ଗମନାଯାଦେଶଶ୍ଚ - ଶ୍ରୀ ଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଅଥ ତର୍ହ୍ଯାଗତୋ ଗୋଷ୍ଠଂ ଅରିଷ୍ଟୋ ଵୃଷଭାସୁରଃ । ମହୀଂ ମହାକକୁତ୍କାଯଃ କମ୍ପଯନ୍ ଖୁରଵିକ୍ଷତାମ୍
ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ତାପରେ, ଗୋପ ଗ୍ରାମକୁ ଆସିଲା ଅରିଷ୍ଟ ନାମକ ବଉଳ ଦାନବ; ତାଙ୍କର ବଡ଼ କୁହାଡ଼ି ଦେଖି ଭୂମିକୁ ଉପରେ ଉଠାଇ, ଖୁରରେ ଭୂମିକୁ ଚିରି ଦେଇ ଭୂମିକୁ ଅନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିଲେ।
ରମ୍ଭମାଣଃ ଖରତରଂ ପଦା ଚ ଵିଲିଖନ୍ ମହୀମ୍ । ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ପୁଚ୍ଛଂ ଵପ୍ରାଣି ଵିଷାଣାଗ୍ରେଣ ଚୋଦ୍ଧରନ୍
ତାଙ୍କର ପାଦରେ ଭୂମିକୁ ଖରା ଭାବରେ ଖୋଇ, ଡାକି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ; ପଛ ଉଠାଇ, ମାଟିର ଉଚ୍ଚାସନଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଙ୍ଗର ଟିପ୍ସରେ ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗି ଦେଉଥିଲେ।
କିଞ୍ଚିତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ ଶକୃନ୍ ମୁଞ୍ଚନ୍ ମୂତ୍ରଯନ୍ ସ୍ତବ୍ଧଲୋଚନଃ । ଯସ୍ଯ ନିର୍ହ୍ରାଦିତେନାଙ୍ଗ ନିଷ୍ଠୁରେଣ ଗଵାଂ ନୃଣାମ୍
ସେ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି ମଳ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ମୁତ୍ର କରୁଥିଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅନ୍ଦିଗ୍ଧ; ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଚିତ୍କାରରେ ଗାଏ ଓ ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ପତନ୍ତ୍ଯକାଲତୋ ଗର୍ଭାଃ ସ୍ରଵନ୍ତି ସ୍ମ ଭଯେନ ଵୈ । ନିର୍ଵିଶନ୍ତି ଘନା ଯସ୍ଯ କକୁଦ୍ଯଚଲଶଙ୍କଯା
ଭୟରେ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନେ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଗର୍ଭପାତ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର କୁହାଡ଼ିକୁ ପାହାଡ଼ ଭାବି ମେଘମାନେ ଭୟରେ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ତଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଶୃଙ୍ଗମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଗୋପ୍ଯୋ ଗୋପାଶ୍ଚ ତତ୍ରସୁଃ । ପଶଵୋ ଦୁଦ୍ରୁଵୁର୍ଭୀତା ରାଜନ୍ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୋକୁଲମ୍
ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଦେଖି, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ଗାଏମାନେ ଭୟରେ ଗୋକୁଳ ଛାଡ଼ି ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣେତି ତେ ସର୍ଵେ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ । ଭଗଵାନପି ତଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଗୋକୁଲଂ ଭଯଵିଦ୍ରୁତମ୍
ସମସ୍ତେ 'କୃଷ୍ଣ! କୃଷ୍ଣ!' ବୋଲି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିବା ଗୋକୁଳକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ।
ମା ଭୈଷ୍ଟେତି ଗିରାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଵୃଷାସୁରମୁପାହ୍ଵଯତ୍ । ଗୋପାଲୈଃ ପଶୁଭିର୍ମନ୍ଦ ତ୍ରାସିତୈଃ କିମସତ୍ତମ
ସେ 'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ' ବୋଲି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ, ଏବଂ ବଉଳ ଦାନବକୁ ଡାକିଲେ; ଗୋପ ଓ ଗାଏମାନେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଦେଖୁଥିଲେ — 'ଏହା କଣ, ଅସତ୍ତମ?'
ବଲଦର୍ପହାହଂ ଦୁଷ୍ଟାନାଂ ତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ । ଇତ୍ଯାସ୍ଫୋଟ୍ଯାଚ୍ଯୁତୋଽରିଷ୍ଟଂ ତଲଶବ୍ଦେନ କୋପଯନ୍
ଅଚ୍ୟୁତ ତାଳି ମାରି ଭୂମିକୁ ଝଙ୍କାରି ଦେଲେ, ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟଙ୍କୁ ରିସାଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୋପାଇଁ ପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଖରାପ ମନିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରେ।'
ସଖ୍ଯୁରଂସେ ଭୁଜାଭୋଗଂ ପ୍ରସାର୍ଯାଵସ୍ଥିତୋ ହରିଃ । ସୋଽପ୍ଯେଵଂ କୋପିତୋଽରିଷ୍ଟଃ ଖୁରେଣାଵନିମୁଲ୍ଲିଖନ୍ । ଉଦ୍ଯତ୍ପୁଚ୍ଛଭ୍ରମନ୍ମେଘଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କୃଷ୍ଣମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ହରି ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀଙ୍କ କାନ୍ଧ ଉପରେ ହାତ ରଖି ଦଢ଼ିଆ ହେଇ ଦଉଁଥିଲେ। ଏହିପରେ ଅରିଷ୍ଟ ଖୁବ ରିସିଗଲା, ତାଙ୍କ ଖୁରରେ ଭୂମି ଖୋଦିଲେ, ଉଠା ଲାଜ ଝଡ଼ି ମେଘ ପରି ଘୁରାଇଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଗ୍ରନ୍ଯସ୍ତଵିଷାଣାଗ୍ରଃ ସ୍ତବ୍ଧାସୃଗ୍ ଲୋଚନୋଽଚ୍ଯୁତମ୍ । କଟାକ୍ଷିପ୍ଯାଦ୍ରଵତ୍ ତୂର୍ଣ୍ ଇନ୍ଦ୍ରମୁକ୍ତୋଽଶନିର୍ଯଥା
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଆଗକୁ ନେଇ, ରକ୍ତବିନ୍ଦୁ ଆଖି ଦେଖାଉଥିବା ଅରିଷ୍ଟ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଧାଇଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆକାଶରେ ଛାଡ଼ାଯାଏ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୃଙ୍ଗଯୋସ୍ତଂ ଵା ଅଷ୍ଟାଦଶ ପଦାନି ସଃ । ପ୍ରତ୍ଯପୋଵାହ ଭଗଵାନ୍ ଗଜଃ ପ୍ରତିଗଜଂ ଯଥା
ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗ ଧରି ଏକୋଣିଶ ପଦ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଏକ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ଟାଣି ନେଇଯାଏ ପରି ତାଙ୍କୁ ଟାଣିଲେ।
ସୋଽପଵିଦ୍ଧୋ ଭଗଵତା ପୁନରୁତ୍ଥାଯ ସତ୍ଵରମ୍ । ଆପତତ୍ ସ୍ଵିନ୍ନସର୍ଵାଙ୍ଗୋ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଫିଙ୍କାଯିବା ପରେ, ଅରିଷ୍ଟ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ, ସରା ଶରୀର ପସିନାରେ ଭିଜିଗଲା, ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ରିସରେ ପୁଣି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
( ମିଶ୍ର ) ତଂ ଆପତନ୍ତଂ ସ ନିଗୃହ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗଯୋଃ ପଦା ସମାକ୍ରମ୍ଯ ନିପାତ୍ଯ ଭୂତଲେ । ନିଷ୍ପୀଡଯାମାସ ଯଥାଽଽର୍ଦ୍ରମମ୍ବରଂ କୃତ୍ଵା ଵିଷାଣେନ ଜଘାନ ସୋଽପତତ୍
ତାକୁ ଧାଇଁଆସୁଥିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ଶିଙ୍ଗ ଧରି ଚାଲିଲେ, ପାଦ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ପକାଇ ଫିଙ୍କିଦେଲେ, ପରେ ଭିଜା କପଡ଼ା ମୁଠି ମାରି ନିଚୋସାଯିବା ପରି ଚାପିଦେଲେ, ଶେଷରେ ଶିଙ୍ଗ ଦେଇ ମାରିଦେଲେ, ଅରିଷ୍ଟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅସୃଗ୍ ଵମନ୍ ମୂତ୍ରଶକୃତ୍ ସମୁତ୍ସୃଜନ୍ କ୍ଷିପଂଶ୍ଚ ପାଦାନନଵସ୍ଥିତେକ୍ଷଣଃ । ଜଗାମ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ନିର୍ଋତେରଥ କ୍ଷଯଂ ପୁଷ୍ପୈଃ କିରନ୍ତୋ ହରିମୀଡିରେ ସୁରାଃ
ଅରିଷ୍ଟ ରକ୍ତ ବମିଲେ, ପିଶାବ ଓ ମଳ ଛାଡ଼ିଲେ, ପାଦ ହଲାଇଲେ, ଆଖି ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା, ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ନିରୃତିଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଫୁଲ ଛଡ଼ି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂ କୁକୁଦ୍ମିନଂ ହତ୍ଵା ସ୍ତୂଯମାନଃ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ । ଵିଵେଶ ଗୋଷ୍ଠଂ ସବଲୋ ଗୋପୀନାଂ ନଯନୋତ୍ସଵଃ
ଏଭଳି ଭାବେ କୁକୁଦ୍ମିନକୁ ମାରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ସହ ଗୋପାଳମାନେ ଥିବା ଗାଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଗୋପୀମାନେ ପାଇଁ ଦୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସବ ହେଲା।
ଅରିଷ୍ଟେ ନିହତେ ଦୈତ୍ଯେ କୃଷ୍ଣେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣା । କଂସାଯାଥାହ ଭଗଵାନ୍ ନାରଦୋ ଦେଵଦର୍ଶନଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେତ୍ୟ ଅରିଷ୍ଟ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଦେଖିପାରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ କଂସଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ଗଲେ।
ଯଶୋଦାଯାଃ ସୁତାଂ କନ୍ଯାଂ ଦେଵକ୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣମେଵ ଚ । ରାମଂ ଚ ରୋହିଣୀପୁତ୍ରଂ ଵସୁଦେଵେନ ବିଭ୍ଯତା
ସେ କଂସଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଯଶୋଦାଙ୍କ ଝିଅ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ରୋହିଣୀଙ୍କ ପୁଅ ବଳରାମଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ ବସୁଦେବ ରଖିଥିଲେ।'
ନ୍ଯସ୍ତୌ ସ୍ଵମିତ୍ରେ ନନ୍ଦେ ଵୈ ଯାଭ୍ଯାଂ ତେ ପୁରୁଷା ହତାଃ । ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଭୋଜପତିଃ କୋପାତ୍ ପ୍ରଚଲିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ସ୍ନେହୀ ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୋଜ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ନିଶାତମସିମାଦତ୍ତ ଵସୁଦେଵଜିଘାଂସଯା ନିଵାରିତୋ ନାରଦେନ ତତ୍ସୁତୌ ମୃତ୍ଯୁମାତ୍ମନଃ
ବସୁଦେବଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ବାଞ୍ଚାଇଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ।'
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଲୋହମଯୈଃ ପାଶୈଃ ବବନ୍ଧ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ପ୍ରତିଯାତେ ତୁ ଦେଵର୍ଷୌ କଂସ ଆଭାଷ୍ଯ କେଶିନମ୍
ଏହି କଥା ଜାଣି, କଂସ ବସୁଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଋଷି ଚାଲିଯିବା ପରେ, କଂସ କେଶିନକୁ ଡାକି କହିଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ହନ୍ଯେତାଂ ଭଵତା ରାମକେଶଵୌ । ତତୋ ମୁଷ୍ଟିକଚାଣୂର ଶଲତୋଶଲକାଦିକାନ୍
ସେ ଦେଶାନ୍ତରକୁ ପଠାଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଯାଇ ବଳରାମ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ମାର, ତାପରେ ମୁଷ୍ଟିକ, ଚାଣୂର, ଶଳ, ତୋଶଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ପଠା।'
ଅମାତ୍ଯାନ୍ ହସ୍ତିପାଂଶ୍ଚୈଵ ସମାହୂଯାହ ଭୋଜରାଟ୍ । ଭୋ ଭୋ ନିଶମ୍ଯତାମେତଦ୍ ଵୀରଚାଣୂରମୁଷ୍ଟିକୌ
ଭୋଜ ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ହାତୀପାଳକମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ହେ ସମସ୍ତେ, ଏହା ଶୁଣ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପହଳବାନ ଚାଣୂର ଓ ମୁଷ୍ଟିକ।'
ନନ୍ଦଵ୍ରଜେ କିଲାସାତେ ସୁତାଵାନକଦୁନ୍ଦୁଭେଃ । ରାମକୃଷ୍ଣୌ ତତୋ ମହ୍ଯଂ ମୃତ୍ଯୁଃ କିଲ ନିଦର୍ଶିତଃ
'ନନ୍ଦଙ୍କ ଗାଁରେ ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ରହୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।'
ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାମିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ହନ୍ଯେତାଂ ମଲ୍ଲଲୀଲଯା । ମଞ୍ଚାଃ କ୍ରିଯନ୍ତାଂ ଵିଵିଧା ମଲ୍ଲରଙ୍ଗପରିଶ୍ରିତାଃ । ପୌରା ଜାନପଦାଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ ସ୍ଵୈରସଂଯୁଗମ୍
'ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏଠାରେ ପହଳବାନ ଖେଳରେ ତାଙ୍କୁ ମାର। ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ, ପହଳବାନ ମଞ୍ଚ ଘେରି ରହୁ, ଯାହାଁ ସମସ୍ତ ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ଲୋକ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିପାରିବେ।'
ମହାମାତ୍ର ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ର ରଙ୍ଗଦ୍ଵାର୍ଯୁପନୀଯତାମ୍ । ଦ୍ଵିପଃ କୁଵଲଯାପୀଡୋ ଜହି ତେନ ମମାହିତୌ
'ହେ ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ, ତୁମେ ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ହାତୀ କୁବଳୟାପୀଡ଼କୁ ଆଣ। ସେଠାରେ ସେ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିଦେଉ।'
ଆରଭ୍ଯତାଂ ଧନୁର୍ଯାଗଃ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଯଥାଵିଧି । ଵିଶସନ୍ତୁ ପଶୂନ୍ ମେଧ୍ଯାନ୍ ଭୂତରାଜାଯ ମୀଢୁଷେ
ଚତୁର୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଧନୁର୍ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କର, ଶୁଦ୍ଧ ପଶୁମାନେକୁ ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ, ଦୟାଳୁ ଭଗବାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଳି ଦେବାକୁ ଆଣ।
ଇତ୍ଯାଜ୍ଞାପ୍ଯାର୍ଥତନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଆହୂଯ ଯଦୁପୁଙ୍ଗଵମ୍ । ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିନା ପାଣିଂ ତତୋଽକ୍ରୂରମୁଵାଚ ହ
ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୀଣ ଯଦୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ତାପରେ ଅକୃରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୋ ଭୋ ଦାନପତେ ମହ୍ଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ମୈତ୍ରମାଦୃତଃ । ନାନ୍ଯସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ହିତତମୋ ଵିଦ୍ଯତେ ଭୋଜଵୃଷ୍ଣିଷୁ
ହେ ଦାନଶୀଳ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ମୋ ପାଇଁ ଆଦର ସହିତ ମିତ୍ରତା କର; ଭୋଜ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେଠାରୁ ବଡ଼ ଭଲଚାହିଁବା କେହି ନାହାନ୍ତି।