ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଦେଵଂ ପଶୁପତିଂ ଵିଭୁମ୍। ଆନର୍ଚୁରର୍ହଣୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଦେଵୀଂ ଚ ଣୃପତେଽମ୍ବିକାମ୍

ସେଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ପଶୁପତିଙ୍କୁ ଓ ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।

ଗାଵୋ ହିରଣ୍ଯଂ ଵାସାଂସି ମଧୁ ମଧ୍ଵନ୍ନମାଦୃତାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୁଃ ସର୍ଵେ ଦେଵୋ ନଃ ପ୍ରୀଯତାମିତି

ସେମାନେ ସମ୍ମାନରେ ଗାଈ, ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ମଧୁ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଦେଇ, 'ଭଗବାନ ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିଲେ।

ଊଷୁଃ ସରସ୍ଵତୀତୀରେ ଜଲଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଯତଵ୍ରତାଃ। ରଜନୀଂ ତାଂ ମହାଭାଗା ନନ୍ଦସୁନନ୍ଦକାଦଯଃ

ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ପାଣି ପିଇ ଓ ବ୍ରତ ରଖି, ନନ୍ଦ, ସୁନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସେ ରାତିଟିଏ ସେଠି କାଟିଲେ।

କଶ୍ଚିନ୍ମହାନହିସ୍ତସ୍ମିନ୍ଵିପିନେଽତିବୁଭୁକ୍ଷିତଃ। ଯଦୃଚ୍ଛଯାଗତୋ ନନ୍ଦଂ ଶଯାନମୁରଗୋଽଗ୍ରସୀତ୍

ସେ ଅରଣ୍ୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ସର୍ପ ଅତି ଭୂଖାରେ ଏମିତି ଆସିଲା ଯେ, ଯଥାସ୍ଥିତିରେ ଶୁଇଥିବା ନନ୍ଦଙ୍କୁ ଧରି ନେଲା।

ସ ଚୁକ୍ରୋଶାହିନା ଗ୍ରସ୍ତଃ କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାନଯମ୍। ସର୍ପୋ ମାଂ ଗ୍ରସତେ ତାତ ପ୍ରପନ୍ନଂ ପରିମୋଚଯ

ସର୍ପରେ ଧରାଯାଇ, ସେ ଚିତ୍କାର କଲେ: 'କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ଏହା ବଡ଼ ଦୁଃଖ! ବାପା, ଏକ ସର୍ପ ମୋତେ ଗିଲୁଛି—ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛି, ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ।'

ତସ୍ଯ ଚାକ୍ରନ୍ଦିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୋପାଲାଃ ସହସୋତ୍ଥିତାଃ। ଗ୍ରସ୍ତଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଭ୍ରାନ୍ତାଃ ସର୍ପଂ ଵିଵ୍ଯଧୁରୁଲ୍ମୁକୈଃ

ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଗୋପମାନେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିଲେ; ନନ୍ଦଙ୍କୁ ସର୍ପରେ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଲାଠି ଦେଇ ସର୍ପକୁ ମାଡ଼ିଲେ।

ଅଲାତୈର୍ଦହ୍ଯମାନୋଽପି ନାମୁଞ୍ଚତ୍ତମୁରଙ୍ଗମଃ। ତମସ୍ପୃଶତ୍ପଦାଭ୍ଯେତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ସାତ୍ଵତାଂ ପତିଃ

ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ପୋଡ଼ାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସର୍ପଟି ନନ୍ଦକୁ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ; ତାପରେ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ ଆସି ତାଙ୍କର ପାଦ ଦ୍ୱାରା ସର୍ପକୁ ଛୁଇଁଲେ।

ସ ଵୈ ଭଗଵତଃ ଶ୍ରୀମତ୍ପାଦସ୍ପର୍ଶହତାଶୁଭଃ। ଭେଜେ ସର୍ପଵପୁର୍ହିତ୍ଵା ରୂପଂ ଵିଦ୍ଯାଧରାର୍ଚିତମ୍

ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶ୍ରୀଚରଣ ସ୍ପର୍ଶରେ ସର୍ପଟିର ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହେଲା; ସେ ସର୍ପ ଦେହ ଛାଡ଼ି, ଏକ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦେହ ଧାରଣ କଲା।

ତମପୃଚ୍ଛଦ୍ଧୃଷୀକେଶଃ ପ୍ରଣତଂ ସମଵସ୍ଥିତମ୍। ଦୀପ୍ଯମାନେନ ଵପୁଷା ପୁରୁଷଂ ହେମମାଲିନମ୍

ହୃଷୀକେଶ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା, ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଦେଖି, ପଚାରିଲେ।

କୋ ଭଵାନ୍ପରଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ରୋଚତେଽଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନଃ। କଥଂ ଜୁଗୁପ୍ସିତାମେତାଂ ଗତିଂ ଵା ପ୍ରାପିତୋଽଵଶଃ

ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଛ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରେ ଚମକୁଛ? କିପରି ଏମିତି ନିନ୍ଦନୀୟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?

ସର୍ପ ଉଵାଚ। ଅହଂ ଵିଦ୍ଯାଧରଃ କଶ୍ଚିତ୍ସୁଦର୍ଶନ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ। ଶ୍ରିଯା ସ୍ଵରୂପସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ଵିମାନେନାଚରନ୍ଦିଶଃ

ସର୍ପ କହିଲା: ମୁଁ ଏକ ବିଦ୍ୟାଧର, ନାମ ସୁଦର୍ଶନ, ମୋର ଶ୍ରୀ ଓ ରୂପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁଁ ମୋର ବିମାନରେ ଦିଗ୍ବିଦିଗ ଘୁରୁଥିଲି।

ଋଷୀନ୍ଵିରୂପାଙ୍ଗିରସଃ ପ୍ରାହସଂ ରୂପଦର୍ପିତଃ। ତୈରିମାଂ ପ୍ରାପିତୋ ଯୋନିଂ ପ୍ରଲବ୍ଧୈଃ ସ୍ଵେନ ପାପ୍ମନା

ବିରୂପ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ନାମକ ଋଷିମାନେ, ତାଙ୍କର ଦେହର ଗର୍ବରେ ହସିଲେ; ମୋର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କର ଶାପରେ, ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମକୁ ପାଇଲି।

ଶାପୋ ମେଽନୁଗ୍ରହାଯୈଵ କୃତସ୍ତୈଃ କରୁଣାତ୍ମଭିଃ। ଯଦହଂ ଲୋକଗୁରୁଣା ପଦା ସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ହତାଶୁଭଃ

ସେମାନଙ୍କର ଶାପ ମୋ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ହେଲା, କାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ ହେବା ସହିତ, ମୋର ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂର ହୋଇଗଲା।

ତଂ ତ୍ଵାହଂ ଭଵଭୀତାନାଂ ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ଭଯାପହମ୍। ଆପୃଚ୍ଛେ ଶାପନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପାଦସ୍ପର୍ଶାଦମୀଵହନ୍

ଏବେ ମୁଁ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ଭୟଭୀତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କରନ୍ତି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିନତି କରୁଛି—ପାଦସ୍ପର୍ଶ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

ପ୍ରପନ୍ନୋଽସ୍ମି ମହାଯୋଗିନ୍ମହାପୁରୁଷ ସତ୍ପତେ। ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ଦେଵ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର

ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ହେ ମହାଯୋଗୀ, ମହାପୁରୁଷ, ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କର ନାଥ; ହେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ନାଥ, ମୋତେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡାଦ୍ଵିମୁକ୍ତୋଽହଂ ସଦ୍ଯସ୍ତେଽଚ୍ଯୁତ ଦର୍ଶନାତ୍। ଯନ୍ନାମ ଗୃହ୍ଣନ୍ନଖିଲାନ୍ଶ୍ରୋତୄନାତ୍ମାନମେଵ ଚ। ସଦ୍ଯଃ ପୁନାତି କିଂ ଭୂଯସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ପୃଷ୍ଟଃ ପଦା ହି ତେ

ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ ହୋଇଗଲି; ଆପଣଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୋତା ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି—ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ କେତେ ଅଧିକ ପବିତ୍ରତା ମିଳିବ!

ଇତ୍ଯନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଦାଶାର୍ହଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯାଭିଵନ୍ଦ୍ଯ ଚ। ସୁଦର୍ଶନୋ ଦିଵଂ ଯାତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ନନ୍ଦଶ୍ଚ ମୋଚିତଃ

ଏଭଳି ଭାବେ ଦାଶାର୍ହବଂଶୀଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସୁଦର୍ଶନ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ ଓ ନନ୍ଦ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।

ନିଶାମ୍ଯ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ତଦାତ୍ମଵୈଭଵଂ। ଵ୍ରଜୌକସୋ ଵିସ୍ମିତଚେତସସ୍ତତଃ। ସମାପ୍ଯ ତସ୍ମିନ୍ନିଯମଂ ପୁନର୍ଵ୍ରଜଂ। ନୃପାଯଯୁସ୍ତତ୍କଥଯନ୍ତ ଆଦୃତାଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ବ୍ରଜର ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ସେଠାରେ ନିୟମ ସମାପ୍ତ କରି, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଘଟଣା କଥା କହିବାକୁ କୁହୁଚୁହିଁ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଗଲେ।

କଦାଚିଦଥ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ରାମଶ୍ଚାଦ୍ଭୁତଵିକ୍ରମଃ। ଵିଜହ୍ରତୁର୍ଵନେ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ମଧ୍ଯଗୌ ଵ୍ରଜଯୋଷିତାମ୍

ଏକଦିନ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ରାମ, ଦୁହେଁ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ବନରେ ରାତିବେଳେ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରୁଥିଲେ।

ଉପଗୀଯମାନୌ ଲଲିତଂ ସ୍ତ୍ରୀଜନୈର୍ବଦ୍ଧସୌହୃଦୈଃ। ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗୌ ସ୍ରଗ୍ଵିନୌ ଵିରଜୋଽମ୍ବରୌ

ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମାଳା ଧାରଣ କରି, ଶରୀରେ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ; ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ମିଳି, ମିତ୍ରତାରେ ବନ୍ଧି, ମଧୁର ସ୍ୱରେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ।

ନିଶାମୁଖଂ ମାନଯନ୍ତାଵୁଦିତୋଡୁପତାରକମ୍। ମଲ୍ଲିକାଗନ୍ଧମତ୍ତାଲି ଜୁଷ୍ଟଂ କୁମୁଦଵାଯୁନା

ରାତି ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ଉଦୟ ହେଉଥିଲେ; ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ, କୁମୁଦ ହ୍ୱାରେ ମିଶି, ପରିବେଶକୁ ମଧୁର କରିଥିଲେ।

ଜଗତୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମନଃଶ୍ରଵଣମଙ୍ଗଲମ୍। ତୌ କଲ୍ପଯନ୍ତୌ ଯୁଗପତ୍ସ୍ଵରମଣ୍ଡଲମୂର୍ଚ୍ଛିତମ୍

ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଏକାସାଥିରେ ଗୀତ ଗାଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମନ ଓ କାନକୁ ଶୁଭ କରୁଥିଲେ; ସୁନ୍ଦର ସ୍ୱରରେ ଏକାସାଥିରେ ରାଗ ତାନ କରୁଥିଲେ।

ଗୋପ୍ଯସ୍ତଦ୍ଗୀତମାକର୍ଣ୍ଯ ମୂର୍ଚ୍ଛିତା ନାଵିଦନ୍ନୃପ। ସ୍ରଂସଦ୍ଦୁକୂଲମାତ୍ମାନଂ ସ୍ରସ୍ତକେଶସ୍ରଜଂ ତତଃ

ସେଇ ଗୀତ ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ମୂର୍ଛିତ ହେଇଗଲେ, ହେ ରାଜା, ନିଜକୁ ଭୁଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଖସିଗଲା, କେଶ ଓ ମାଳା ଖୁଲିଗଲା।

ଏଵଂ ଵିକ୍ରୀଡତୋଃ ସ୍ଵୈରଂ ଗାଯତୋଃ ସମ୍ପ୍ରମତ୍ତଵତ୍। ଶଙ୍ଖଚୂଡ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଧନଦାନୁଚରୋଽଭ୍ଯଗାତ୍

ଏଭଳି ଦୁହେଁ ମନମୋହନ ଭାବେ ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ ଓ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ସମୟରେ, କୁବେରଙ୍କ ଅନୁଚର ଶଂଖଚୂଡ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା।

ତଯୋର୍ନିରୀକ୍ଷତୋ ରାଜଂସ୍ତନ୍ନାଥଂ ପ୍ରମଦାଜନମ୍। କ୍ରୋଶନ୍ତଂ କାଲଯାମାସ ଦିଶ୍ଯୁଦୀଚ୍ଯାମଶଙ୍କିତଃ

କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

କ୍ରୋଶନ୍ତଂ କୃଷ୍ଣ ରାମେତି ଵିଲୋକ୍ଯ ସ୍ଵପରିଗ୍ରହମ୍। ଯଥା ଗା ଦସ୍ଯୁନା ଗ୍ରସ୍ତା ଭ୍ରାତରାଵନ୍ଵଧାଵତାମ୍

ମହିଳାମାନେ 'କୃଷ୍ଣ! ବଳରାମ!' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ଓ ନିଜ ସଙ୍ଗୀନୀମାନେ ଧରାଯିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଦୁହେଁ ଗୋ ଚୋରି ନେଇଥିବା ଚୋର ପଛରେ ଭାଇମାନେ ଯେପରି ଦୌଡ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଦୌଡ଼ିଲେ।

ମା ଭୈଷ୍ଟେତ୍ଯଭଯାରାଵୌ ଶାଲହସ୍ତୌ ତରସ୍ଵିନୌ। ଆସେଦତୁସ୍ତଂ ତରସା ତ୍ଵରିତଂ ଗୁହ୍ଯକାଧମମ୍

'ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ!'—ଏଭଳି ଆଶ୍ବାସନ ଦେଇ, ଦୁହେଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ, ହାତରେ ଗଦା ନେଇ, ତୁରନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଯକ୍ଷ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।

ସ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଵନୁପ୍ରାପ୍ତୌ କାଲମୃତ୍ଯୂ ଇଵୋଦ୍ଵିଜନ୍। ଵିସୃଜ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଜନଂ ମୂଢଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଜ୍ଜୀଵିତେଚ୍ଛଯା

ସେ ଦୁହେଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କାଳ ପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ମୂଢ଼ ଯକ୍ଷ ମହିଳାମାନେ ଛାଡ଼ି, ପ୍ରାଣବାଞ୍ଛାରେ ପଳାଇଗଲା।

ତମନ୍ଵଧାଵଦ୍ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯତ୍ର ଯତ୍ର ସ ଧାଵତି। ଜିହୀର୍ଷୁସ୍ତଚ୍ଛିରୋରତ୍ନଂ ତସ୍ଥୌ ରକ୍ଷନ୍ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବଲଃ

ଯେଉଁଠି ସେ ଯକ୍ଷ ପଳାଉଥିଲା, ଗୋବିନ୍ଦ ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମଣି ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ; ବଳରାମ ମହିଳାମାନେ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ରହିଗଲେ।