ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ନ ପାରଯେଽହଂ ନିରଵଦ୍ଯସଂଯୁଜାଂ ସ୍ଵସାଧୁକୃତ୍ଯଂ ଵିବୁଧାଯୁଷାପି ଵଃ । ଯା ମାଭଜନ୍ ଦୁର୍ଜରଗେହଶୃଙ୍‌ଖଲାଃ ସଂଵୃଶ୍ଚ୍ଯ ତଦ୍ ଵଃ ପ୍ରତିଯାତୁ ସାଧୁନା

ମୁଁ ତୁମର ନିର୍ମଳ ସ୍ନେହର ଋଣ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ ବି ଶୋଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଭଲପାଇଛନ୍ତି, ଘରର କଠିନ ଶୃଙ୍ଖଳ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନିକଟରେ ମୋର କୃତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଫଳ ହେଉ।

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ରାସକ୍ରୀଡାଯାଂ ଗୋପୀସାନ୍ତ୍ଵନଂ ନାମ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି, ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧରେ ରାସକ୍ରୀଡ଼ାରେ 'ଗୋପୀସାନ୍ତ୍ବନ' ନାମକ ବତ୍ତିସତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।

ଵାସୁଦେଵେ ଭଗଵତି ଭକ୍ତିଯୋଗଃ ପ୍ରଯୋଜିତଃ । ଜନଯତ୍ଯାଶୁ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଜ୍ଞାନଂ ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦର୍ଶନମ୍

ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ପିତ କରାଯାଏ, ସେଥିରୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ବିରାକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ରହ୍ମ ଦର୍ଶନକୁ ନେଇଯାଏ।

ଯଦାସ୍ଯ ଚିତ୍ତମର୍ଥେଷୁ ସମେଷ୍ଵିନ୍ଦ୍ରିଯଵୃତ୍ତିଭିଃ । ନ ଵିଗୃହ୍ଣାତି ଵୈଷମ୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ଅପ୍ରିଯମିତ୍ଯୁତ

ଯେତେବେଳେ କାହାରୋ ମନ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁକୁ ସମଭାବରେ ଦେଖେ, ପ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ ଭେଦ କରେନାହିଁ—

ସ ତଦୈଵାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ନିଃସଙ୍ଗଂ ସମଦର୍ଶନମ୍ । ହେଯୋପାଦେଯରହିତଂ ଆରୂଢଂ ପଦମୀକ୍ଷତେ

ସେତେବେଳେ, ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିପାରେ, ସମସ୍ତ ସହିତ ଅଲଗା, ସମଦୃଷ୍ଟି ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ତ୍ୟାଗ ଓ ଗ୍ରହଣରୁ ମୁକ୍ତ, ଉଚ୍ଚତମ ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଜ୍ଞାନମାତ୍ରଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମେଶ୍ଵରଃ ପୁମାନ୍ । ଦୃଶ୍ଯାଦିଭିଃ ପୃଥଗ୍ଭାଵୈଃ ଭଗଵାନ୍ ଏକ ଈଯତେ

ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ପରମାତ୍ମା, ଶ୍ୱାମୀ ଓ ପୁରୁଷ; ଭଗବାନ ଏକ, କିନ୍ତୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ।

ଏତାଵାନେଵ ଯୋଗେନ ସମଗ୍ରେଣେହ ଯୋଗିନଃ । ଯୁଜ୍ଯତେଽଭିମତୋ ହ୍ଯର୍ଥୋ ଯଦ୍ ଅସଙ୍ଗସ୍ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ଏହି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଏଠାରେ ଯୋଗୀ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ସେହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜିନିଷରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରାକ୍ତି।

ଜ୍ଞାନମେକଂ ପରାଚୀନୈଃ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମ ନିର୍ଗୁଣମ୍ । ଅଵଭାତ୍ଯର୍ଥରୂପେଣ ଭ୍ରାନ୍ତ୍ଯା ଶବ୍ଦାଦିଧର୍ମିଣା

ଏକ ଜ୍ଞାନ, ବାହ୍ୟମୁଖୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଭ୍ରମରେ ବସ୍ତୁର ଆକାର ନେଇଥାଏ, ନିର୍ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଯାଏ।

ଯଥା ମହାନ୍ ଅହଂରୂପଃ ତ୍ରିଵୃତ୍ ପଞ୍ଚଵିଧଃ ସ୍ଵରାଟ୍ । ଏକାଦଶଵିଧସ୍ତସ୍ଯ ଵପୁରଣ୍ଡଂ ଜଗଦ୍ଯତଃ

ଯେପରି ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ, ଅହଂକାର ରୂପେ, ତିନିପ୍ରକାର ଓ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ହୋଇ, ସ୍ୱାଧୀନ ହୁଏ, ଏବଂ ତାହାର ଏଗାରୋଟି ରୂପ ହେଉଛି ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଯାହାରୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ—

ଏତଦ୍ଵୈ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଯୋଗାଭ୍ଯାସେନ ନିତ୍ଯଶଃ । ସମାହିତାତ୍ମା ନିଃସଙ୍ଗୋ ଵିରକ୍ତ୍ଯା ପରିପଶ୍ଯତି

ଏହି କଥାକୁ ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ, ନିତ୍ୟ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ଏକାଗ୍ର ମନ ଓ ବିରାକ୍ତି ସହିତ ଦେଖେ, ସେ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରେ।

ଇତ୍ଯେତତ୍କଥିତଂ ଗୁର୍ଵି ଜ୍ଞାନଂ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦର୍ଶନମ୍ । ଯେନ ଅନୁବୁଦ୍ଧ୍ଯତେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପୁରୁଷସ୍ଯ ଚ

ଏହିପରି ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ଦର୍ଶନ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଦେଖାଏ, ଏବଂ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷର ସତ୍ୟ ଜଣାଯାଏ, ଏହି କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି।

ଯଥେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ପୃଥଗ୍ଦ୍ଵାରୈଃ ଅର୍ଥୋ ବହୁଗୁଣାଶ୍ରଯଃ । ଏକୋ ନାନେଯତେ ତଦ୍ଵଦ୍ ଭଗଵାନ୍ ଶାସ୍ତ୍ରଵର୍ତ୍ମଭିଃ

ଯେପରି ଏକ ବସ୍ତୁ, ଅନେକ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଏକାଟି ହିଁ ରହିଥାଏ, ସେପରି ଭଗବାନ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଥ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକାଟି ହିଁ।

କ୍ରିଯଯା କ୍ରତୁଭିର୍ଦାନୈଃ ତପଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯମର୍ଶନୈଃ । ଆତ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯଜଯେନାପି ସନ୍ନ୍ଯାସେନ ଚ କର୍ମଣାମ୍

କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ, ଆତ୍ମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମନ, ଏବଂ କର୍ମର ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା—

ଯୋଗେନ ଵିଵିଧାଙ୍ଗେନ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ଚୈଵ ହି । ଧର୍ମେଣୋଭଯଚିହ୍ନେନ ଯଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତିନିଵୃତ୍ତିମାନ୍

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତ୍ୟାଗ ଦୁଇଟି ଚିହ୍ନ ସହିତ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଉଭୟରେ ନିମଗ୍ନ—

ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ଵାଵବୋଧେନ ଵୈରାଗ୍ଯେଣ ଦୃଢେନ ଚ । ଈଯତେ ଭଗଵାନେଭିଃ ସଗୁଣୋ ନିର୍ଗୁଣଃ ସ୍ଵଦୃକ୍

ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଜ୍ଞାନ ଓ ଦୃଢ଼ ବିରାକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଭଗବାନ ସଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ପ୍ରାଵୋଚଂ ଭକ୍ତିଯୋଗସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ତେ ଚତୁର୍ଵିଧମ୍ । କାଲସ୍ଯ ଚାଵ୍ଯକ୍ତଗତେଃ ଯୋଽନ୍ତର୍ଧାଵତି ଜନ୍ତୁଷୁ

ମୁଁ ତୁମକୁ ଭକ୍ତି ଯୋଗର ଚାରିପ୍ରକାର ସ୍ୱରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ଏବଂ ସେଠି ଯାହା କାଳ ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ।

ଜୀଵସ୍ଯ ସଂସୃତୀର୍ବହ୍ଵୀଃ ଅଵିଦ୍ଯାକର୍ମ ନିର୍ମିତାଃ । ଯାସ୍ଵଙ୍ଗ ପ୍ରଵିଶନ୍ନାତ୍ମା ନ ଵେଦ ଗତିମାତ୍ମନଃ

ଜୀବର ଅନେକ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ର, ଅଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ଯାହାରେ ଆତ୍ମା ପ୍ରବେଶ କରେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଗତିକୁ ଜାଣିପାରେନାହିଁ।

ନୈତତ୍ଖଲାଯୋପଦିଶେନ୍ ନାଵିନୀତାଯ କର୍ହିଚିତ୍ । ନ ସ୍ତବ୍ଧାଯ ନ ଭିନ୍ନାଯ ନୈଵ ଧର୍ମଧ୍ଵଜାଯ ଚ

ଏହି ଶିକ୍ଷା କେବେ ବି ଦୁଷ୍ଟ, ଅନିୟମିତ, ଅହଂକାରୀ, ଶତ୍ରୁଭାବୀ, କିମ୍ବା କେବଳ ବାହ୍ୟ ଧର୍ମ ଦେଖାଏ ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ନ ଲୋଲୁପାଯୋପଦିଶେତ୍ ନ ଗୃହାରୂଢଚେତସେ । ନାଭକ୍ତାଯ ଚ ମେ ଜାତୁ ନ ମଦ୍ଭକ୍ତଦ୍ଵିଷାମପି

ଏହି ଶିକ୍ଷା ଲୋଭୀ, ଗୃହସ୍ଥ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ, ମୋ ପ୍ରତି ଅଭକ୍ତ, କିମ୍ବା ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ବି ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ଭକ୍ତାଯ ଵିନୀତାଯ ଅନସୂଯଵେ । ଭୂତେଷୁ କୃତମୈତ୍ରାଯ ଶୁଶ୍ରୂଷାଭିରତାଯ ଚ

କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, ଭକ୍ତ, ବିନୀତ, ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସହିତ ମିତ୍ରତା ରଖେ, ଏବଂ ସେବାରେ ଆଗ୍ରହୀ—

ବହିର୍ଜାତଵିରାଗାଯ ଶାନ୍ତଚିତ୍ତାଯ ଦୀଯତାମ୍ । ନିର୍ମତ୍ସରାଯ ଶୁଚଯେ ଯସ୍ଯାହଂ ପ୍ରେଯସାଂ ପ୍ରିଯଃ

ଏହି ଦାନ ତାହାକୁ ଦିଅ, ଯିଏ ବାହ୍ୟରେ ଅସକ୍ତ, ମନ ଶାନ୍ତ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଇର୍ଷ୍ୟା କରେନାହିଁ, ପବିତ୍ର ଓ ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଆଦରିଆ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଆଦରିଆ।

ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ ଅମ୍ବ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପୁରୁଷଃ ସକୃତ୍ । ଯୋ ଵାଭିଧତ୍ତେ ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସ ହ୍ଯେତି ପଦଵୀଂ ଚ ମେ

ମା, ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହି କଥାକୁ ଏକଥର ଭିତରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେ, କିମ୍ବା ମୋତେ ମନ ଲଗାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ମହାରାସଵର୍ଣନଂ; ପରୀକ୍ଷିତ୍କୃତ ଶଂକାଯାଃ ଶୁକଦ୍ଵାରା ସମାଧାନଂ ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଥଂ ଭଗଵତୋ ଗୋପ୍ଯଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାଚଃ ସୁପେଶଲାଃ । ଜହୁର୍ଵିରହଜଂ ତାପଂ ତଦଙ୍‌ଗୋପଚିତାଶିଷଃ

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ବିୟୋଗର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଭଗବାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପୂରଣ ହେଲା।

ତତ୍ରାରଭତ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ରାସକ୍ରୀଡାମନୁଵ୍ରତୈଃ । ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନୈରନ୍ଵିତଃ ପ୍ରୀତୈଃ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯାବଦ୍ଧବାହୁଭିଃ

ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ନିଜକୁ ନିବେଦିତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ଗୋପୀମାନେ ସହିତ, ଏହି ନାରୀମଣିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ହସିଖୁସି ହାତ ଗଠି ରାସ କ୍ରୀଡ଼ା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ରାସୋତ୍ସଵଃ ସମ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଗୋପୀମଣ୍ଡଲମଣ୍ଡିତଃ । ଯୋଗେଶ୍ଵରେଣ କୃଷ୍ଣେନ ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵଯୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ

ଗୋପୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ରାସ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ନାଥ କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ଜଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟେନ ଗୃହୀତାନାଂ କଣ୍ଠେ ସ୍ଵନିକଟଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଯଂ ମନ୍ଯେରନ୍ ନଭସ୍ତାଵଦ୍ ଵିମାନଶତସଙ୍‌କୁଲମ୍

ସେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଆକୁଁଡ଼ି ନିଅଲେ; ଏହା ଦେଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆକାଶରେ ଶତଶଃ ବିମାନ ଭିଡ଼ି ରହିଛି ବୋଲି ଭାବିଥାନ୍ତେ।

ଦିଵୌକସାଂ ସଦାରାଣାଂ ଔତ୍ସୁକ୍ଯାପହୃତାତ୍ମନାମ୍ । ତତୋ ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ନେଦୁଃ ନିପେତୁଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟଯଃ । ଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵପତଯଃ ସସ୍ତ୍ରୀକାସ୍ତଦ୍ ଯଶୋଽମଲମ୍

ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଉତ୍ସୁକତାରେ ମନ ହରାଇ, ଏହା ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ଢୋଳ ବାଜିଲା, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କର ନିର୍ମଳ ଯଶ ଗାଇଲେ।

ଵଲଯାନାଂ ନୂପୁରାଣାଂ କିଙ୍‌କିଣୀନାଂ ଚ ଯୋଷିତାମ୍ । ସପ୍ରିଯାଣାମଭୂତ୍ ଶବ୍ଦଃ ତୁମୁଲୋ ରାସମଣ୍ଡଲେ

ରାସ ମଣ୍ଡଳରେ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ବଲୟ, ନୂପୁର ଓ ଘଂଟିର ଶବ୍ଦ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହ ଏକଠି, ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ଗୁଞ୍ଜିଲା।

ତତ୍ରାତିଶୁଶୁଭେ ତାଭିଃ ଭଗଵାନ୍ ଦେଵକୀସୁତଃ । ମଧ୍ଯେ ମଣୀନାଂ ହୈମାନାଂ ମହାମରକତୋ ଯଥା

ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଭଗବାନ ବେଶି ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ହେମମଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ପନ୍ନା ରତ୍ନ ଚମକେ।