ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ପରିଵେଷଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଦ୍ଧିତ୍ଵା ପାଯଯନ୍ତ୍ଯଃ ଶିଶୂନ୍ ପଯଃ । ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତ୍ଯଃ ପତୀନ୍ କାଶ୍ଚିଦ୍ ଅଶ୍ନନ୍ତ୍ଯୋଽପାସ୍ଯ ଭୋଜନମ୍

କେତେକ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଶନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ କାମ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; କେତେକ ଶିଶୁମାନେ ଦୁଧ ପିଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ପତିଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବାବେଳେ, ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।

ଲିମ୍ପନ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରମୃଜନ୍ତ୍ଯୋଽନ୍ଯା ଅଞ୍ଜନ୍ତ୍ଯଃ କାଶ୍ଚ ଲୋଚନେ । ଵ୍ଯତ୍ଯସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ କୃଷ୍ଣାନ୍ତିକଂ ଯଯୁଃ

କେତେକ ଗୋପୀ ଶରୀରରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଉଥିଲେ, କେତେକ ଶରୀର ପୋଛୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଆଖିରେ ଆଲତା ଲଗାଉଥିଲେ; କେତେକ ଗୋପୀ ଅସଜ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ଦୌଡ଼ି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

ତା ଵାର୍ଯମାଣାଃ ପତିଭିଃ ପିତୃଭିଃ ଭ୍ରାତୃବନ୍ଧୁଭିଃ । ଗୋଵିନ୍ଦାପହୃତାତ୍ମାନୋ ନ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ମୋହିତାଃ

ପତି, ପିତା, ଭାଇ ଓ ଆନ୍ୟ ପରିଜନମାନେ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ ହରାଇଥିବା ଗୋପୀମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ, କେହି ମଧ୍ୟ ରୁକିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ଅନ୍ତର୍ଗୃହଗତାଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ ଗୋପ୍ଯୋଽଲବ୍ଧଵିନିର୍ଗମାଃ । କୃଷ୍ଣଂ ତଦ୍ଭାଵନାଯୁକ୍ତା ଦଧ୍ଯୁର୍ମୀଲିତଲୋଚନାଃ

କେତେକ ଗୋପୀ ଘର ଭିତରେ ରହି, ବାହାରିଯିବାର ସୁଯୋଗ ନ ପାଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାବନାରେ ଲଗି ମନେ ମନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦେଇ।

ଦୁଃସହପ୍ରେଷ୍ଠଵିରହ ତୀଵ୍ରତାପଧୁତାଶୁଭାଃ । ଧ୍ଯାନପ୍ରାପ୍ତାଚ୍ଯୁତାଶ୍ଲେଷ ନିର୍ଵୃତ୍ଯା କ୍ଷୀଣମଙ୍‌ଗଲାଃ

ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଛାଡି ଦେବାର ଅସହ୍ୟ ବେଦନାରେ ତଳମଳାଇ, ସେମାନଙ୍କର ତୀବ୍ର ଦୁଃଖ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଧୋଇଦେଲା; ଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସଂଗକୁ ପାଇ, ସେଇ ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳ ଦୂର ହେଲା।

ତମେଵ ପରମାତ୍ମାନଂ ଜାରବୁଦ୍ଧ୍ଯାପି ସଙ୍‌ଗତାଃ । ଜହୁର୍ଗୁଣମଯଂ ଦେହଂ ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରକ୍ଷୀଣବନ୍ଧନାଃ

ସେମାନେ ଯଦିଓ ପ୍ରେମିକାର ଭାବରେ ହେଉ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ଅନୁଭବ କରି, ତୁରନ୍ତ ଗୁଣମୟ ଦେହକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଖଣ୍ଡିଗଲା।

ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିଦୁଵାଚ - କୃଷ୍ଣଂ ଵିଦୁଃ ପରଂ କାନ୍ତଂ ନ ତୁ ବ୍ରହ୍ମତଯା ମୁନେ । ଗୁଣପ୍ରଵାହୋପରମଃ ତାସାଂ ଗୁଣଧିଯାଂ କଥମ୍

ଶ୍ରୀପରୀକ୍ଷିତ୍ ପଚାରିଲେ: ମୁନି, ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରିୟଜନ ବୋଲି ଜାଣିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ନୁହେଁ; ତେବେ ଗୁଣରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଣର ପ୍ରବାହ କିପରି ବନ୍ଦ ହେଲା?

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଉକ୍ତଂ ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଏତତ୍ତେ ଚୈଦ୍ଯଃ ସିଦ୍ଧିଂ ଯଥା ଗତଃ । ଦ୍ଵିଷନ୍ନପି ହୃଷୀକେଶଂ କିମୁତାଧୋକ୍ଷଜପ୍ରିଯାଃ

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କହିଛି—ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ଶିଶୁପାଳ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଇଲେ; ଯେଉଁଠାରେ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିବା ଲୋକ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ତେବେ ଅଧୋକ୍ଷଜଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିବାମାନେ କିଏଁ ନ ପାଇବେ?

ନୃଣାଂ ନିଃଶ୍ରେଯସାର୍ଥାଯ ଵ୍ଯକ୍ତିର୍ଭଗଵତୋ ନୃପ । ଅଵ୍ଯଯସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯ ଗୁଣାତ୍ମନଃ

ନରେଶ, ଲୋକମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଅବିନାଶୀ, ଅପରିମେୟ, ନିର୍ଗୁଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶ ପାଆନ୍ତି।

କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ଭଯଂ ସ୍ନେହଂ ଐକ୍ଯଂ ସୌହୃଦମେଵ ଚ । ନିତ୍ଯଂ ହରୌ ଵିଦଧତୋ ଯାନ୍ତି ତନ୍ମଯତାଂ ହି ତେ

ଯେଉଁମାନେ ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ଆଶା, କ୍ରୋଧ, ଭୟ, ସ୍ନେହ, ଏକତା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଭାବରେ ଭାବିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ନ ଚୈଵଂ ଵିସ୍ମଯଃ କାର୍ଯୋ ଭଵତା ଭଗଵତ୍ଯଜେ । ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରେ କୃଷ୍ଣେ ଯତ ଏତଦ୍ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏହି କଥାକୁ ନେଇ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି ମୁକ୍ତି କୃଷ୍ଣ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଅଜନ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।

ତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାନ୍ତିକମାଯାତା ଭଗଵାନ୍ ଵ୍ରଜଯୋଷିତଃ । ଅଵଦଦ୍ ଵଦତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵାଚଃ ପେଶୈର୍ଵିମୋହଯନ୍

ବ୍ରଜର ମହିଳାମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ କଥା କହିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କୁ ମନମୋହକ ଶବ୍ଦରେ ଭ୍ରମିତ କଲେ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ସ୍ଵାଗତଂ ଵୋ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରିଯଂ କିଂ କରଵାଣି ଵଃ । ଵ୍ରଜସ୍ଯାନାମଯଂ କଚ୍ଚିଦ୍ ବ୍ରୂତାଗମନକାରଣମ୍

ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ମହାଭାଗ୍ୟବତୀମାନେ, ତୁମମାନେ ଆସିଛ, ସ୍ୱାଗତ! ମୁଁ କଣ କରି ତୁମମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିପାରିବି? ବ୍ରଜରେ ସମସ୍ତ ଭଲ ଅଛି କି? ଆସିବାର କାରଣ କହ।

ରଜନ୍ଯେଷା ଘୋରରୂପା ଘୋରସତ୍ତ୍ଵନିଷେଵିତା । ପ୍ରତିଯାତ ଵ୍ରଜଂ ନେହ ସ୍ଥେଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସୁମଧ୍ଯମାଃ

ଏଇ ରାତି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏଠି ଘୁରୁଛନ୍ତି; ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀମାନେ, ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଯାଅ, ଏଠି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ମାତରଃ ପିତରଃ ପୁତ୍ରା ଭ୍ରାତରଃ ପତଯଶ୍ଚ ଵଃ । ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତି ହ୍ଯପଶ୍ଯନ୍ତୋ ମା କୃଢ୍ଵଂ ବନ୍ଧୁସାଧ୍ଵସମ୍

ତୁମମାନଙ୍କର ମାଆ, ବାପା, ପୁଅ, ଭାଇ, ଓ ସ୍ୱାମୀମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ମିଳିପାରୁନାହାନ୍ତି; ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦିଅନି।

ଦୃଷ୍ଟଂ ଵନଂ କୁସୁମିତଂ ରାକେଶ କରରଞ୍ଜିତମ୍ । ଯମୁନା ଅନିଲଲୀଲୈଜତ୍ ତରୁପଲ୍ଲଵଶୋଭିତମ୍

ତୁମେ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଅଟବା, ଚନ୍ଦ୍ରମାର ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା ଅଞ୍ଚଳ, ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀ, ଯାହାର ପବନ ଗଛର କୁଡ଼ିଆ ପତ୍ର ଭିତରେ ଖେଳୁଛି, ଦେଖିଛ।

ତଦ୍ ଯାତ ମା ଚିରଂ ଗୋଷ୍ଠଂ ଶୁଶ୍ରୂଷଧ୍ଵଂ ପତୀନ୍ ସତୀଃ । କ୍ରନ୍ଦନ୍ତି ଵତ୍ସା ବାଲାଶ୍ଚ ତାନ୍ ପାଯଯତ ଦୁହ୍ଯତ

ଏବେ ଅଧିକ ସମୟ ନଷ୍ଟ କରନି—ଗୋଁକୁ ଫେରିଯାଅ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ସେବା କର; ବଛାମାନେ ଓ ଛୋଟ ପିଲାମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦିଅ ଓ ଚରାଇବା କାମ କର।

ଅଥଵା ମଦଭିସ୍ନେହାଦ୍ ଭଵତ୍ଯୋ ଯନ୍ତ୍ରିତାଶଯାଃ । ଆଗତା ହ୍ଯୁପପନ୍ନଂ ଵଃ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ମଯି ଜନ୍ତଵଃ

କିମ୍ବା, ମୋ ପ୍ରତି ତୁମମାନଙ୍କର ଗଭୀର ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଏଠି ଆସିଛ; ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ, କାରଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମୋ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଭର୍ତୁଃ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପରୋ ଧର୍ମୋ ହ୍ଯମାଯଯା । ତଦ୍ବନ୍ଧୂନାଂ ଚ କଲ୍ଯାଣଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଚାନୁପୋଷଣମ୍

ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏକନିଷ୍ଠାରେ ସେବା କରିବା, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଦେଖିବା, ଓ ପିଲାମାନେ ଓ ଗୋଟିଏ ଦେଖିବା।

ଦୁଃଶୀଲୋ ଦୁର୍ଭଗୋ ଵୃଦ୍ଧୋ ଜଡୋ ରୋଗ୍ଯଧନୋଽପି ଵା । ପତିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନ ହାତଵ୍ଯୋ ଲୋକେପ୍ସୁଭିରପାତକୀ

ଯଦି ସ୍ୱାମୀ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର, ଅଭାଗା, ବୃଦ୍ଧ, ମୂଢ଼, ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଦରିଦ୍ର ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକରେ ନିଷ୍ପାପ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଅସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମଯଶସ୍ଯଂ ଚ ଫଲ୍ଗୁ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଭଯାଵହମ୍ । ଜୁଗୁପ୍ସିତଂ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ହ୍ଯୌପପତ୍ଯଂ କୁଲସ୍ତ୍ରିଯଃ

ସଦ୍ବ୍ୟବହାରୀ ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ, ସ୍ୱାମୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ସହ ମିଳନ କେବେ ଶ୍ରେୟସ୍କର ନୁହେଁ, କେବଳ ଅପମାନ, ଅଳ୍ପ ଓ କଷ୍ଟଦାୟକ ଫଳ, ଭୟ ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ନିନ୍ଦିତ।

ଶ୍ରଵଣାଦ୍ ଦର୍ଶନାଦ୍ ଧ୍ଯାନାଦ୍ ମଯି ଭାଵୋଽନୁକୀର୍ତନାତ୍ । ନ ତଥା ସନ୍ନିକର୍ଷେଣ ପ୍ରତିଯାତ ତତୋ ଗୃହାନ୍

ମୋ ଶ୍ରବଣ, ଦର୍ଶନ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଗୁଣଗାନ କରିଲେ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଥିବାରେ ତେତେ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତି ଵିପ୍ରିଯମାକର୍ଣ୍ଯ ଗୋପ୍ଯୋ ଗୋଵିନ୍ଦଭାଷିତମ୍ । ଵିଷଣ୍ଣା ଭଗ୍ନସଙ୍‌କଲ୍ପାଃ ଚିନ୍ତାମାପୁର୍ଦୁରତ୍ଯଯାମ୍

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ — ଏଭଳି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର କଠୋର କଥା ଶୁଣି, ଗୋପୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

( ଵସଂତତିଲକା ) କୃତ୍ଵା ମୁଖାନ୍ଯଵ ଶୁଚଃ ଶ୍ଵସନେନ ଶୁଷ୍ଯଦ୍ ବିମ୍ବାଧରାଣି ଚରଣେନ ଭୁଵଃ ଲିଖନ୍ତ୍ଯଃ । ଅସ୍ରୈରୁପାତ୍ତମଷିଭିଃ କୁଚକୁଙ୍‌କୁମାନି ତସ୍ଥୁର୍ମୃଜନ୍ତ୍ଯ ଉରୁଦୁଃଖଭରାଃ ସ୍ମ ତୂଷ୍ଣୀମ୍ ପ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରିଯେତରମିଵ ପ୍ରତିଭାଷମାଣଂ କୃଷ୍ଣଂ ତଦର୍ଥଵିନିଵର୍ତିତସର୍ଵକାମାଃ । ନେତ୍ରେ ଵିମୃଜ୍ଯ ରୁଦିତୋପହତେ ସ୍ମ କିଞ୍ଚିତ୍ ସଂରମ୍ଭଗଦ୍ଗଦଗିରୋଽବ୍ରୁଵତାନୁରକ୍ତାଃ

ମୁହଁ ମୁଛି, ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସରେ ତାଙ୍କର ଠୋଠ ଶୁଖିଯାଇଥିଲା, ପାଦରେ ମାଟି ଚିତିଲେ, ଅଂଶୁ ଓ କୁଙ୍କୁମ ମିଶି ତାଙ୍କର ଛାତି ଭିଜିଗଲା, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ନିରବ ହୋଇ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ; ଅଂଶୁ ମୁଛି, କ୍ଷୁଦ୍ର କଣ୍ଠରେ ଭାବଭରା କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ଶ୍ରୀଗୋପ୍ଯ ଊଚୁଃ । ମୈଵଂ ଵିଭୋଽର୍ହତି ଭଵାନ୍ ଗଦିତୁଂ ନୃଶଂସଂ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ସର୍ଵଵିଷଯାଂସ୍ତଵ ପାଦମୂଲମ୍ । ଭକ୍ତା ଭଜସ୍ଵ ଦୁରଵଗ୍ରହ ମା ତ୍ଯଜାସ୍ମାନ୍ ଦେଵୋ ଯଥାଽଽଦିପୁରୁଷୋ ଭଜତେ ମୁମୁକ୍ଷୂନ୍

ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ — ପ୍ରଭୁ, ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଆମେ ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଆସିଛୁ। ଆପଣ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆଦିପୁରୁଷ ମୁକ୍ତିକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଯତ୍ପତ୍ଯପତ୍ଯସୁହୃଦାଂ ଅନୁଵୃତ୍ତିରଙ୍‌ଗ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ଵଧର୍ମ ଇତି ଧର୍ମଵିଦା ତ୍ଵଯୋକ୍ତମ୍ । ଅସ୍ତ୍ଵେଵମେତଦୁପଦେଶପଦେ ତ୍ଵଯୀଶେ ପ୍ରେଷ୍ଠୋ ଭଵାଂସ୍ତନୁଭୃତାଂ କିଲ ବନ୍ଧୁରାତ୍ମା

ଆପଣ ଧର୍ମଜ୍ଞ, କହିଥିଲେ — ଜଣେ ନାରୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ, ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବା। ଏହା ଠିକ୍, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଧର୍ମର ଶିକ୍ଷକ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରିୟ, ବନ୍ଧୁ ଓ ଆତ୍ମା।

କୁର୍ଵନ୍ତି ହି ତ୍ଵଯି ରତିଂ କୁଶଲାଃ ସ୍ଵ ଆତ୍ମନ୍ ନିତ୍ଯପ୍ରିଯେ ପତିସୁତାଦିଭିରାର୍ତିଦୈଃ କିମ୍ । ତନ୍ନଃ ପ୍ରସୀଦ ପରମେଶ୍ଵର ମା ସ୍ମ ଛିନ୍ଦ୍ଯା ଆଶାଂ ଧୃତାଂ ତ୍ଵଯି ଚିରାଦରଵିନ୍ଦନେତ୍ର

ଯେମାନେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ନିଜ ପ୍ରେମକୁ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୱାମୀ, ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ କି କାମର? ଏହିପରି, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଯେଉଁ ଆଶା ଧରିଛୁ, ତାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ, ହେ କମଳନୟନ।

ଚିତ୍ତଂ ସୁଖେନ ଭଵତାପହୃତଂ ଗୃହେଷୁ ଯନ୍ନିର୍ଵିଶତ୍ଯୁତ କରାଵପି ଗୃହ୍ଯକୃତ୍ଯେ । ପାଦୌ ପଦଂ ନ ଚଲତସ୍ତଵ ପାଦମୂଲାଦ୍ ଯାମଃ କଥଂ ଵ୍ରଜମଥୋ କରଵାମ କିଂ ଵା

ଆପଣ ଆମର ମନକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗୃହରୁ ଆକର୍ଷି ନେଇଛନ୍ତି, ଏବେ ତାହା ଘରକୁ ଫେରିପାରୁନାହିଁ, ଆମର ହାତ ଘରକାମରେ ଲାଗୁନାହିଁ, ଆମ ପାଦ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରୁ ଅଲଗା ହେବ ନାହିଁ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ, ଆମେ କିପରି ଫେରିବା, କି କରିବା?

ସିଞ୍ଚାଙ୍‌ଗ ନସ୍ତ୍ଵଦଧରାମୃତପୂରକେଣ ହାସାଵଲୋକକଲଗୀତଜହୃଚ୍ଛଯାଗ୍ନିମ୍ । ନୋ ଚେଦ୍ ଵଯଂ ଵିରହଜାଗ୍ନି ଉପଯୁକ୍ତଦେହା ଧ୍ଯାନେନ ଯାମ ପଦଯୋଃ ପଦଵୀଂ ସଖେ ତେ

ହେ ପ୍ରିୟ, ଆପଣଙ୍କ ଅମୃତମୟ ଠୋଠ, ହସ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ମଧୁର ଗୀତରେ ଆମ ପ୍ରେମର ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରନ୍ତୁ। ନହେଲେ, ବିୟୋଗ ଅଗ୍ନିରେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଧ୍ୟାନରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ପହଞ୍ଚିଯିବୁ।