ଯୋଗଂ ନିଷେଵତୋ ନିତ୍ଯଂ କାଯଶ୍ଚେତ୍ କଲ୍ପତାମିଯାତ୍ । ତତ୍ ଶ୍ରଦ୍ଦଧ୍ଯାନ୍ନ ମତିମାନ୍ ଯୋଗମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମତ୍ପରଃ
ଯଦି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ତେବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏଥିରେ ଆଶ୍ରୟ ନ ଦେଇ, ଯୋଗକୁ ଛାଡ଼ି ମୋ ପ୍ରେମରେ ଲିନ ହେବା ଉଚିତ।
ଯୋଗଚର୍ଯାମିମାଂ ଯୋଗୀ ଵିଚରନ୍ ମଦପାଶ୍ରଯଃ । ନାନ୍ତରାଯୈର୍ଵିହନ୍ଯେତ ନିଃସ୍ପୃହଃ ସ୍ଵସୁଖାନୁଭୂଃ
ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ମୋରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଏହି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ସେ କୌଣସି ବାଧାରେ ଅଚଳ ରହେ, ମୋହ ହୀନ ଓ ନିଜ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରେ।
ଅଜାନତୀ ପ୍ରିଯତମଂ ଯଦୋପରତମଙ୍ଗନା । ସୁସ୍ଥିରାସନମାସାଦ୍ଯ ଯଥାପୂର୍ଵମୁପାଚରତ୍
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରିୟ ନାରୀ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହାସ୍ପଦ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଦୃଢ଼ ଆସନରେ ବସି ପୂର୍ବବତ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ଯଦା ନୋପଲଭେତାଙ୍ଘ୍ରୌ ଊଷ୍ମାଣଂ ପତ୍ଯୁରର୍ଚତୀ । ଆସୀତ୍ ସଂଵିଗ୍ନହୃଦଯା ଯୂଥଭ୍ରଷ୍ଟା ମୃଗୀ ଯଥା
ଯେତେବେଳେ ସେ ପତିଙ୍କ ପାଦରେ ଉଷ୍ମା ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ପୂଜା କରିବାବେଳେ ଭୟଭିତ ହୃଦୟରେ ବସନ୍ତି, ଦଳରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ମୃଗୀ ପରି।
ଆତ୍ମାନଂ ଶୋଚତୀ ଦୀନଂ ଅବନ୍ଧୁଂ ଵିକ୍ଲଵାଶ୍ରୁଭିଃ । ସ୍ତନୌ ଆସିଚ୍ଯ ଵିପିନେ ସୁସ୍ଵରଂ ପ୍ରରୁରୋଦ ସା
ସେ ନିଜକୁ ଅସହାୟ ଓ ମିତ୍ରହୀନ ଭାବି, ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ କ୍ଷୁଦ୍ରତାରେ ଶୋକ କରନ୍ତି; ଅରଣ୍ୟରେ ଅପନ ଷ୍ଠନ ଚାପି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦନ୍ତି।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ରାଜର୍ଷେ ଇମାଂ ଉଦଧିମେଖଲାମ୍ । ଦସ୍ଯୁଭ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୁଭ୍ଯୋ ବିଭ୍ଯତୀଂ ପାତୁମର୍ହସି
ଉଠ, ଉଠ ରାଜଋଷି! ଏହି ସମୁଦ୍ରବନ୍ଧା ଭୂମିକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଅପମାନୀମାନେ ଠାରୁ ଭୟଭୀତ ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଏଵଂ ଵିଲପନ୍ତୀ ବାଲା ଵିପିନେଽନୁଗତା ପତିମ୍ । ପତିତା ପାଦଯୋର୍ଭର୍ତୂ ରୁଦତ୍ଯଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍
ଏଭଳି କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି, ସେ ଯୁବତୀ ଅରଣ୍ୟରେ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ; ପତିଙ୍କ ପାଦ ଉପରେ ପଡ଼ି, ଅଶ୍ରୁ ଅବିରତ ଝରାଇଲେ।
ଚିତିଂ ଦାରୁମଯୀଂ ଚିତ୍ଵା ତସ୍ଯାଂ ପତ୍ଯୁଃ କଲେଵରମ୍ । ଆଦୀପ୍ଯ ଚାନୁମରଣେ ଵିଲପନ୍ତୀ ମନୋ ଦଧେ
ସେ କାଠର ଚିତା ତିଆରି କରି, ପତିଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ରଖି, ସହମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଶୋକରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କଲେ।
ତତ୍ର ପୂର୍ଵତରଃ କଶ୍ଚିତ୍ ସଖା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆତ୍ମଵାନ୍ । ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ଵଲ୍ଗୁନା ସାମ୍ନା ତାମାହ ରୁଦତୀଂ ପ୍ରଭୋ
ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଜଣେ ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୃଦୁ ଓ ମିଷ୍ଟି କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଵାଚ - କା ତ୍ଵଂ କସ୍ଯାସି କୋ ଵାଯଂ ଶଯାନୋ ଯସ୍ଯ ଶୋଚସି । ଜାନାସି କିଂ ସଖାଯଂ ମାଂ ଯେନାଗ୍ରେ ଵିଚଚର୍ଥ ହ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ତୁମେ କିଏ? କାହାର ହେଉଛ? ଏହି ଶୋଇଥିବା ଲୋକ କିଏ, ଯାହା ପାଇଁ ତୁମେ ଶୋକ କରୁଛ? ମୋତେ ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନିପାରୁଛ କି?
ଅପି ସ୍ମରସି ଚାତ୍ମାନଂ ଅଵିଜ୍ଞାତସଖଂ ସଖେ । ହିତ୍ଵା ମାଂ ପଦମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ ଭୌମଭୋଗରତୋ ଗତଃ
ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ନିଜକୁ ମୋ ଅଜଣା ସାଥୀ ଭାବେ ମନେ ପକାଉଛ କି? ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ଭୂମିର ସୁଖରେ ଲିନ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିଥିଲ।
ହଂସାଵହଂ ଚ ତ୍ଵଂ ଚାର୍ଯ ସଖାଯୌ ମାନସାଯନୌ । ଅଭୂତାମନ୍ତରା ଵୌକଃ ସହସ୍ରପରିଵତ୍ସରାନ୍
ହେ ଆର୍ୟ, ତୁମେ ଓ ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ହଁସ, ମନସ୍ସରୋବରରେ ବନ୍ଧୁ ଭାବେ ବସୁଥିଲୁ; ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଆମେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିନଥିଲୁ।
ସ ତ୍ଵଂ ଵିହାଯ ମାଂ ବନ୍ଧୋ ଗତୋ ଗ୍ରାମ୍ଯମତିର୍ମହୀମ୍ । ଵିଚରନ୍ ପଦମଦ୍ରାକ୍ଷୀଃ କଯାଚିନ୍ ନିର୍ମିତଂ ସ୍ତ୍ରିଯା
କିନ୍ତୁ ବନ୍ଧୁ, ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଲୋକିକ ମନ ନେଇ ପୃଥିବୀକୁ ଗଲ; ଘୁରି ଘୁରି, ଜଣେ ନାରୀ ତିଆରି କରିଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲ।
ପଞ୍ଚାରାମଂ ନଵଦ୍ଵାରଂ ଏକପାଲଂ ତ୍ରିକୋଷ୍ଠକମ୍ । ଷଟ୍କୁଲଂ ପଞ୍ଚଵିପଣଂ ପଞ୍ଚପ୍ରକୃତି ସ୍ତ୍ରୀଧଵମ୍
ପାଞ୍ଚଟି ଉଦ୍ୟାନ, ନଅଟି ଦ୍ୱାର, ଏକ ରକ୍ଷକ, ତିନିଟି ଘର, ଛଅଟି ପରିବାର, ପାଞ୍ଚଟି ବଜାର ଓ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଏହା ନାରୀର ନିବାସ।
ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥା ଆରାମା ଦ୍ଵାରଃ ପ୍ରାଣା ନଵ ପ୍ରଭୋ । ତେଜୋଽବନ୍ନାନି କୋଷ୍ଠାନି କୁଲମିନ୍ଦ୍ରିଯସଙ୍ଗ୍ରହଃ
ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଭୋଗବସ୍ତୁ ହେଉଛି ଆନନ୍ଦର ସ୍ଥାନ; ନଉଟି ଦ୍ୱାର ହେଉଛି ପ୍ରାଣର ପଥ, ହେ ପ୍ରଭୁ; ଅଗ୍ନି ଓ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ଶରୀରର ଭିତର ଘର; ପରିବାର ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମୁଦାୟ।
ଵିପଣସ୍ତୁ କ୍ରିଯାଶକ୍ତିଃ ଭୂତପ୍ରକୃତିରଵ୍ଯଯା । ଶକ୍ତ୍ଯଧୀଶଃ ପୁମାଂସ୍ତ୍ଵତ୍ର ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନାଵବୁଧ୍ଯତେ
ବ୍ୟବସାୟ ବାଜାର ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି; ଭୂତମୂଳକ ପ୍ରକୃତି ଅବିନାଶୀ; ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ହେଉଛି ସେଇ ପୁରୁଷ, ଯିଏ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ନିଜକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହାନ୍ତି।
ତସ୍ମିଂସ୍ତ୍ଵଂ ରାମଯା ସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ରମମାଣୋଽଶ୍ରୁତସ୍ମୃତିଃ । ତତ୍ସଙ୍ଗାଦୀଦୃଶୀଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦଶାଂ ପାପୀଯସୀଂ ପ୍ରଭୋ
ଏଠାରେ ତୁମେ, ରାମାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ସ୍ମୃତି ଓ ଶ୍ରବଣ ହରାଇଥିଲ; ସେ ସଙ୍ଗର ଫଳରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏମିତି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲ।
ନ ତ୍ଵଂ ଵିଦର୍ଭଦୁହିତା ନାଯଂ ଵୀରଃ ସୁହୃତ୍ତଵ । ନ ପତିସ୍ତ୍ଵଂ ପୁରଞ୍ଜନ୍ଯା ରୁଦ୍ଧୋ ନଵମୁଖେ ଯଯା
ତୁମେ ବିଦର୍ଭର କନ୍ୟା ନୁହଁ; ଏହି ବୀର ତୁମର ବନ୍ଧୁ ନୁହଁ; ତୁମେ ପୁରଞ୍ଜନୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ନୁହଁ, ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ନବମ ଦ୍ୱାରରେ ବନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ।
ମାଯା ହ୍ଯେଷା ମଯା ସୃଷ୍ଟା ଯତ୍ପୁମାଂସଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ସତୀମ୍ । ମନ୍ଯସେ ନୋଭଯଂ ଯଦ୍ଵୈ ହଂସୌ ପଶ୍ଯାଵଯୋର୍ଗତିମ୍
ଏହା ମୋର ସୃଷ୍ଟିତ ମାୟା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁରୁଷ ଓ ସତୀ ନାରୀକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଭାବୁଛ; ଏହି ଦୁଇଁଟି ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ନୁହଁ, ଯେପରି ଦୁଇଟି ହଂସ ଆମ ଦୁହଙ୍କର ଗତିକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଅହଂ ଭଵାନ୍ନ ଚାନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵମେଵାହଂ ଵିଚକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଃ । ନ ନୌ ପଶ୍ଯନ୍ତି କଵଯଃ ଛିଦ୍ରଂ ଜାତୁ ମନାଗପି
ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମେ ମୋଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହଁ; ତୁମେ ମୁଁ ହେଉଛ; ଏହାକୁ ବୁଝ, ହେ ବନ୍ଧୁ; ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ଆମ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯଥା ପୁରୁଷ ଆତ୍ମାନଂ ଏକଂ ଆଦର୍ଶଚକ୍ଷୁଷୋଃ । ଦ୍ଵିଧାଭୂତମଵେକ୍ଷେତ ତଥୈଵାନ୍ତରମାଵଯୋଃ
ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ନିଜକୁ ଏକ ଦେଖେ, କିନ୍ତୁ ଦର୍ପଣ ଓ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁଇ ଭାବେ ଦେଖିପାରେ, ସେପରି ଆମ ଦୁହଙ୍କର ମଧ୍ୟର ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ।
ଏଵଂ ସ ମାନସୋ ହଂସୋ ହଂସେନ ପ୍ରତିବୋଧିତଃ । ସ୍ଵସ୍ଥସ୍ତଦ୍ଵ୍ଯଭିଚାରେଣ ନଷ୍ଟାମାପ ପୁନଃ ସ୍ମୃତିମ୍
ଏଭଳି, ମନର ହଂସ, ହଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ, ନିଜ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଲେ; ସେ ସଠିକ୍ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ହରାଇଥିବା ସ୍ମୃତିକୁ ପୁଣି ପାଇଲେ।
ବର୍ହିଷ୍ମନ୍ନେତଦଧ୍ଯାତ୍ମଂ ପାରୋକ୍ଷ୍ଯେଣ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍ । ଯତ୍ପରୋକ୍ଷପ୍ରିଯୋ ଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ଵିଶ୍ଵଭାଵନଃ
ହେ ବର୍ହିଷ୍ମତ୍, ଏହି କଥା ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ, ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଛି; କାରଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ୍ ପରୋକ୍ଷ ଭାବକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଵେଣୁନାଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଆଗତାନାଂ ଗୋପୀନାଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣେନସହ ସଂଵାଦଃ; ରାସାରମ୍ଭଃ; ତାସାଂ ମାନାପନୋଦାଯ ଭଗଵତୋ ଅଂତର୍ଧାନଂ ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଭଗଵାନ୍ ଅପି ତା ରାତ୍ରୀଃ ଶରଦୋତ୍ଫୁଲ୍ଲମଲ୍ଲିକାଃ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରନ୍ତୁଂ ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ଯୋଗମାଯାମୁପାଶ୍ରିତଃ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ ଶରଦ୍ ଋତୁର ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ସେଇ ରାତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ମନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯୋଗମାୟାର ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
( ମିଶ୍ର ) ତଦୋଡୁରାଜଃ କକୁଭଃ କରୈର୍ମୁଖଂ ପ୍ରାଚ୍ଯା ଵିଲିମ୍ପନ୍ନରୁଣେନ ଶନ୍ତମୈଃ । ସ ଚର୍ଷଣୀନାମୁଦଗାଚ୍ଛୁଚୋ ମୃଜନ୍ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରିଯାଯା ଇଵ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶନଃ
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ତାରାମଣ୍ଡଳର ରାଜା, ନରମ କିରଣରେ ପୂର୍ବ ଆକାଶକୁ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାଇଲେ; ସେ ଉଦୟ ହେଲେ, ନିର୍ମଳ ମନ୍ତି ଲୋକଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ପବିତ୍ର କଲେ, ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ପ୍ରିୟଜନ ଦେଖାଯାଏ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁମୁଦ୍ଵନ୍ତଂ ଅଖଣ୍ଡମଣ୍ଡଲଂ ରମାନନାଭଂ ନଵକୁଙ୍କୁମାରୁଣମ୍ । ଵନଂ ଚ ତତ୍କୋମଲଗୋଭୀ ରଞ୍ଜିତଂ ଜଗୌ କଲଂ ଵାମଦୃଶାଂ ମନୋହରମ୍
ଅଖଣ୍ଡ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳକୁ ଦେଖି, ଯାହା ଶ୍ରୀମୁଖର ଅଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ନୂତନ କୁଙ୍କୁମ ରଙ୍ଗରେ ରଞ୍ଜିତ, ଏବଂ ସେଇ ଅଳ୍ପବୟସ୍କ ଗାଈମାନେ ରେ ରଙ୍ଗାଇଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଚମତ୍କାର ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରବଦନୀ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା।
ନିଶମ୍ଯ ଗୀତାଂ ତଦନଙ୍ଗଵର୍ଧନଂ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯଃ କୃଷ୍ଣଗୃହୀତମାନସାଃ । ଆଜଗ୍ମୁରନ୍ଯୋନ୍ଯମଲକ୍ଷିତୋଦ୍ଯମାଃ ସ ଯତ୍ର କାନ୍ତୋ ଜଵଲୋଲକୁଣ୍ଡଲାଃ
ସେଇ ଗୀତ ଶୁଣି, ଯାହା ଅନୁରାଗକୁ ବଢ଼ାଏ, ବ୍ରଜର ନାରୀମାନେ, ଯାଙ୍କର ମନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ, ଏକାଏକି ଅନ୍ୟ ଗୋଟିଏକୁ ଅନୁମାନ କରିନଥିବା ଭଳି, ସେଠାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କୃଷ୍ଣ ଦଢ଼ି ଝୁଲୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି ଦଢ଼ିଥିଲେ।
( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଦୁହନ୍ତ୍ଯୋଽଭିଯଯୁଃ କାଶ୍ଚିଦ୍ ଦୋହଂ ହିତ୍ଵା ସମୁତ୍ସୁକାଃ । ପଯୋଽଧିଶ୍ରିତ୍ଯ ସଂଯାଵଂ ଅନୁଦ୍ଵାସ୍ଯାପରା ଯଯୁଃ
କେତେକ ଗୋପୀ ଦୁଧ ଦୋହନ କରୁଥିବାବେଳେ, ଦୁଧ ଛାଡ଼ି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଚୁଲିରେ ଦୁଧ ରଖି ଛାଡ଼ି, ପିଲାମାନେ ଖାଇନଥିବାବେଳେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ପରିଵେଷଯନ୍ତ୍ଯସ୍ତଦ୍ଧିତ୍ଵା ପାଯଯନ୍ତ୍ଯଃ ଶିଶୂନ୍ ପଯଃ । ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତ୍ଯଃ ପତୀନ୍ କାଶ୍ଚିଦ୍ ଅଶ୍ନନ୍ତ୍ଯୋଽପାସ୍ଯ ଭୋଜନମ୍
କେତେକ ଖାଦ୍ୟ ପରିବେଶନ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ କାମ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; କେତେକ ଶିଶୁମାନେ ଦୁଧ ପିଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ପତିଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବାବେଳେ, ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ଲିମ୍ପନ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରମୃଜନ୍ତ୍ଯୋଽନ୍ଯା ଅଞ୍ଜନ୍ତ୍ଯଃ କାଶ୍ଚ ଲୋଚନେ । ଵ୍ଯତ୍ଯସ୍ତଵସ୍ତ୍ରାଭରଣାଃ କାଶ୍ଚିତ୍ କୃଷ୍ଣାନ୍ତିକଂ ଯଯୁଃ
କେତେକ ଗୋପୀ ଶରୀରରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଉଥିଲେ, କେତେକ ଶରୀର ପୋଛୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଆଖିରେ ଆଲତା ଲଗାଉଥିଲେ; କେତେକ ଗୋପୀ ଅସଜ୍ଜିତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ଦୌଡ଼ି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।