ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଗ୍ରନ୍ଥୋଽଷ୍ଟାଦଶସାହସ୍ତ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍କନ୍ଧସମ୍ମିତଃ । ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଶୁକସଂଵାଦଃ ଶ୍ରୃଣୁ ଭାଗଵତଂ ଚ ତତ୍

ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ। ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଶୁକଦେବଙ୍କର ସଂବାଦ ଏହି ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ, ଏହାକୁ ଶୁଣ।

ତାତ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରମତେଽଜ୍ଞାନତଃ ପୁମାନ୍ । ଯାଵତ୍ କର୍ଣଗତା ନାସ୍ତି ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥା କ୍ଷଣମ୍

ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଜଣେ ମଣିଷ ଅଜ୍ଞାନରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ତାଙ୍କର କାନରେ ପହଞ୍ଚିନାହିଁ।

କିଂ ଶ୍ରୁତୈବହୁଭିଃ ଶାସ୍ତ୍ରୈଃ ପୁରାଣୈଶ୍ଚ ଭ୍ରମାଵହୈଃ । ଏକଂ ଭାଗଵତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦାନେନ ଗର୍ଜତି

ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାର କଣ ଉପକାର, ଯେଉଁଗୁଡିକ ମନରେ ଭ୍ରମ ଆଣେ? ଏକ ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ମୁକ୍ତି ଦେବାରେ ଗର୍ଜନ କରେ।

କଥା ଭାଗଵତସ୍ଯାପି ନିତ୍ଯଂ ଭଵତି ଯଦ୍‌ଗୃହେ । ତଦ୍‌ଗୃହଂ ତୀର୍ଥରୂପଂ ହି ଵସତାଂ ପାପନାଶନମ୍

ଯେଉଁ ଘରରେ ଭାଗବତ କଥା ନିତ୍ୟ ହୁଏ, ସେଇ ଘର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭଳି, ଘରବାସୀଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।

ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ଵାଜପେଯଶତାନି ଚ । ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥାଯାଶ୍ଚ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍

ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଏକ ଶୋଡଶାଂଶ ଫଳକୁ ସମାନ କରିପାରିବେନି।

ତାଵତ୍ ପାପାନି ଦେହେସ୍ମିନ୍ ନିଵସନ୍ତି ତପୋଧନାଃ । ଯାଵତ୍ ନ ଶ୍ରୂଯତେ ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତଂ ନରୈଃ

ଏହି ଦେହରେ ପାପ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ଭଲଭାବରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶୁଣିନାହିଁ।

ନ ଗଂଗା ନ ଗଯା କାଶୀ ପୁଷ୍କରଂ ନ ପ୍ରଯାଗକମ୍ । ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥାଯାଶ୍ଚ ଫଲେନ ସମତାଂ ନଯେତ୍

ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ କିଛି ମଧ୍ୟ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଫଳକୁ ସମାନ କରିପାରିବେନି।

ଶ୍ଲୋକାର୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକପାଦଂ ଵା ନିତ୍ଯଂ ଭାଗଵତୋଦ୍‌ଭଵମ୍ । ପଠସ୍ଵ ସ୍ଵମୁଖେନୈଵ ଯଦୀଚ୍ଛସି ପରାଂ ଗତିମ୍

ତୁମେ ଯଦି ପରମ ଗତି ଚାହୁଁଛ, ଦିନକୁ ନିଜ ମୁଖରେ ଭାଗବତର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼।

ଵେଦାଦିଃ ଵେଦମାତା ଚ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତମେଵ ଚ । ତ୍ରଯୀ ଭାଗଵତଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷର ଏଵ ଚ

ବେଦ, ବେଦମାତା, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ତ୍ରୟୀ, ଭାଗବତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର—

ଦ୍ଵାଦଶାତ୍ମା ପ୍ରଯାଗଶ୍ଚ କାଲଂ ସଂଵତ୍ସରାତ୍ମକଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚାଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ଚ ସୁରଭିର୍ଦ୍ଵାଦଶୀ ତଥା

ଦ୍ୱାଦଶ ଆତ୍ମା, ପ୍ରୟାଗ, ବର୍ଷର ଆକାରର କାଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ସୁରଭି ଗାଁ, ଦ୍ୱାଦଶୀ—

ତୁଲସୀ ଚ ଵସନ୍ତଶ୍ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଏଵ ଚ । ଏତେଷାଂ ତତ୍ତ୍ଵତଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୈଃ ନ ପୃଥ୍ଗ୍ଭାଵ ଇଷ୍ଯତେ

ତୁଳସୀ, ବସନ୍ତ ଋତୁ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ—ଏହି ସବୁ ଉପରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭିନ୍ନତା ମନେ କରନ୍ତିନାହିଁ।

ଯଶ୍ଚ ଭାଗଵତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଵାଚଯେତ୍ ଅର୍ଥତୋଽନିଶମ୍ । ଜନ୍ମକୋଟିକୃତଂ ପାପଂ ନଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅର୍ଥ ସହିତ ଦିନ ରାତି ପଢ଼ନ୍ତି, ତାଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଶ୍ଲୋକାର୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକପାଦଂ ଵା ପଠେତ୍ ଭାଗଵତଂ ଚ ଯଃ । ନିତ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଅଵାପ୍ନୋତି ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧଯୋଃ

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭାଗବତର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ଦିନକୁ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଉକ୍ତଂ ଭାଗଵତଂ ନିତ୍ଯଂ କୃତଂ ଚ ହରିଚିନ୍ତନମ୍ । ତୁଲସୀପୋଷଣଂ ଚୈଵ ଧେନୂନାଂ ସେଵନଂ ସମମ୍

ଭାଗବତ ନିତ୍ୟ ପଠନ, ହରିଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତନ, ତୁଳସୀ ଚାଷ ଓ ଗାଁମାନଙ୍କ ସେବା—ଏହି ସବୁ ସମାନ।

ଅନ୍ତକାଲେ ତୁ ଯେନୈଵ ଶ୍ରୂଯତେ ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରଵାକ୍ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ତସ୍ଯୈଵ ଵୈକୁଣ୍ଠଂ ଗୋଵିନ୍ଦୋଽପି ପ୍ରଯଚ୍ଛତି

ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ଗୋବିନ୍ଦ ସେଉଁଠି ଜଣକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେଇଦିଅନ୍ତି।

ହେମସିଂହଯୁତଂ ଚୈତତ୍ ଵୈଷ୍ଣଵାଯ ଦଦାତି ଚ । କୃଷ୍ଣେନ ସହ ସାଯୁଜ୍ଯଂ ସ ପୁମାନ୍ ଲଭତେ ଧ୍ରୁଵମ୍

ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହି ଭାଗବତକୁ ସୁନାର ସିଂହାସନ ସହିତ ଏକ ଭକ୍ତକୁ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି।

(ଵସଂତତିଲକା) ଆଜନ୍ମମାତ୍ରମପି ଯେନ ଶଠେନ କିଂଚିତ୍ ଚିତ୍ତଂ ଵିଧାଯ ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥା ନ ପୀତା । ଚାଣ୍ଡାଲଵତ୍ ଚ ଖରଵତ୍ ବତ ତେନ ନୀତଂ ମିଥ୍ଯା ସ୍ଵଜନ୍ମ ଜନନୀ ଜନିଦୁଃଖଭାଜା

ଯଦି କିଏ ଜନ୍ମ ଦିନରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମନ ରଖି ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥା ରସ ନ ନେଇଛି, ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଗଧା ପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ; ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅନର୍ଥକ, ତାଙ୍କର ମା ଅନ୍ୟଥା ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ଜୀଵଚ୍ଛଵୋ ନିଗଦିତଃ ସ ତୁ ପାପକର୍ମା ଯେନ ଶ୍ରୁତଂ ଶୁକକଥାଵଚନଂ ନ କିଂଚିତ୍ । ଧିକ୍ ତଂ ନରଂ ପଶୁସମଂ ଭୁଵି ଭାରରୂପମ୍ ଏଵଂ ଵଦନ୍ତି ଦିଵି ଦେଵସମାଜମୁଖ୍ଯାଃ

ଯେଉଁ ମଣିଷ ଜୀବନ୍ତ ମୃତଦେହ ସମାନ, ଯାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ପାପମୟ ଓ ଯିଏ ଶୁକଦେବଙ୍କ କଥା କେବଳ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶୁଣିନାହିଁ, ସେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପଶୁ ସମାନ ଏବଂ ଭାର ଭାବରେ ଅଛି ବୋଲି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ କହନ୍ତି।

(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଦୁର୍ଲଭୈଵ କଥା ଲୋକେ ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତୋଦ୍‌ଭଵା । କୋଟିଜନ୍ମସମୁତ୍ଥେନ ପୁଣ୍ଯେନୈଵ ତୁ ଲଭ୍ଯତେ

ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର କଥା ଏହି ଜଗତରେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ ଏହାକୁ ପାଇଯାଏ।

ତେନ ଯୋଗନିଧେ ଧୀମନ୍ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯା ସା ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଦିନାନାଂ ନିଯମୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଦା ଶ୍ରଵଣଂ ମତମ୍

ଏହି ଯୋଗର ଧନକୁ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଉତ୍ସାହରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହା ପାଇଁ କୌଣସି ଦିନର ନିୟମ ନାହିଁ, ସମୟ ସମୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ସତ୍ଯେନ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସର୍ଵଦା ଶ୍ରଵଣଂ ମତମ୍ । ଅଶକ୍ଯତ୍ଵାତ୍ କଲୌ ବୋଧ୍ଯୋ ଵିଶେଷୋଽତ୍ର ଶୁକାଜ୍ଞଯା

ସତ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରି ସବୁବେଳେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗରେ ଅସମ୍ଭବ ଥିବାରୁ ଏଠାରେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ବିଶେଷ ନିୟମ ଅଛି।

ମନୋଵୃତ୍ତିଜଯଶ୍ଚୈଵ ନିଯମାଚରଣଂ ତଥା । ଦୀକ୍ଷାଂ କର୍ତୁଂ ଅଶକ୍ଯତ୍ଵାତ୍ ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣଂ ମତମ୍

ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବା ଓ ଦୀକ୍ଷା ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଏହିଥିରୁ, ସପ୍ତାହ ଧରି ଶୁଣିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଶ୍ରଦ୍ଧାତଃ ଶ୍ରଵଣେ ନିତ୍ଯଂ ମାଘେ ତାଵଦ୍ଧି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ଶୁକଦେଵେନ ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣେ କୃତମ୍

ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣେ, ବିଶେଷକରି ମାଘ ମାସରେ, ସେଠି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣରେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି।

ମନସଶ୍ଚ ଅଜଯାତ୍ ରୋଗାତ୍ ପୁଂସାଂ ଚୈଵାଯୁଷଃ କ୍ଷଯାତ୍ । କଲେର୍ଦୋଷବହୁତ୍ଵାଚ୍ଚ ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣଂ ମତମ୍

ମନକୁ ଜିତିପାରିବା ନାହିଁ, ରୋଗ ଓ ଆୟୁର୍ ହ୍ରାସ, ଏବଂ କଳିଯୁଗର ଅନେକ ଦୋଷ ଥିବାରୁ, ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଯତ୍ଫଲଂ ନାସ୍ତି ତପସା ନ ଯୋଗେନ ସମାଧିନା । ଅନାଯାସେନ ତତ୍ସର୍ଵଂ ସପ୍ତାହଶ୍ରଵଣେ ଲଭେତ୍

ଯେଉଁ ଫଳ ତପସ୍ୟା, ଯୋଗ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନରେ ମିଳେନାହିଁ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଫଳ ସହଜରେ ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣରେ ମିଳିଯାଏ।

ଯଜ୍ଞାତ୍ ଗର୍ଜତି ସପ୍ତାହଃ ସପ୍ତାହୋ ଗର୍ଜତି ଵ୍ରତାତ୍ । ତପସୋ ଗର୍ଜତି ପ୍ରୋଚ୍ଚୈଃ ତୀର୍ଥାନ୍ନିତ୍ଯଂ ହି ଗର୍ଜତି

ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣ ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ତପସ୍ୟା ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ମାନାଯାଏ।

ଯୋଗାତ୍ ଗର୍ଜତି ସପ୍ତାହୋ ଧ୍ଯାନାତ୍ ଜ୍ଞାନାଚ୍ଚ ଗର୍ଜତି । କିଂ ବ୍ରୂମୋ ଗର୍ଜନଂ ତସ୍ଯ ରେ ରେ ଗର୍ଜତି ଗର୍ଜତି

ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ। ଏହାର ମହିମା କଣ କହିବି? ପୁନି ପୁନି ଏହା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଶୌନକ ଉଵାଚ - (ଇଂଦ୍ରଵଂଶା) ସାଶ୍ଚର୍ଯମେତତ୍କଥିତଂ କଥାନକଂ ଜ୍ଞାନାଦିଧର୍ମାନ୍ ଵିଗଣଯ୍ଯ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ନିଃଶ୍ରେଯସେ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ଜାତଂ କୁତୋ ଯୋଗଵିଦାଦିସୂଚକମ୍

ଶୌନକ କହିଲେ — ଏହି କଥା ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଯୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗକୁ ଦେଖାଏ?

ସୂତ ଉଵାଚ - (ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଯଦା କୃଷ୍ଣୋ ଧରାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପଦଂ ଗନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ । ଏକାଦଶଂ ପରିଶ୍ରୁତ୍ଯାପି ଉଦ୍ଧଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍

ସୂତ କହିଲେ — ଯେବେ କୃଷ୍ଣ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଧାମକୁ ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଏକାଦଶ ମୁଖ୍ୟ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଉଦ୍ଧବ କଥା କହିଲେ।