ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଆସୁରୀ ନାମ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦ୍ଵାଃ ତଯା ଯାତି ପୁରଞ୍ଜନଃ । ଗ୍ରାମକଂ ନାମ ଵିଷଯଂ ଦୁର୍ମଦେନ ସମନ୍ଵିତଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଆସୁରୀ ନାମକ ଦ୍ୱାର ରହିଛି । ସେଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜନ ଗ୍ରାମକ ନାମକ ଦେଶକୁ ଅହଂକାର ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ ।

ନିର୍‌ଋତିର୍ନାମ ପଶ୍ଚାଦ୍ ଦ୍ଵାଃ ତଯା ଯାତି ପୁରଞ୍ଜନଃ । ଵୈଶସଂ ନାମ ଵିଷଯଂ ଲୁବ୍ଧକେନ ସମନ୍ଵିତଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ନିରୃତି ନାମକ ଦ୍ୱାର ରହିଛି । ସେଠାରୁ ପୁରଞ୍ଜନ ବୈଶସ ନାମକ ଦେଶକୁ ଲୋଭ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ ।

ଅନ୍ଧାଵମୀଷାଂ ପୌରାଣାଂ ନିର୍ଵାକ୍ ପେଶସ୍କୃତାଵୁଭୌ । ଅକ୍ଷଣ୍ଵତାମଧିପତିଃ ତାଭ୍ଯାଂ ଯାତି କରୋତି ଚ

ଆନ୍ଧ ଓ ଅବମୀଷା ନାମକ ଦୁଇଟି ପୁର ଦ୍ୱାର ନିରବ ଓ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ । ଯିଏ ଦୃଷ୍ଟି ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

ସ ଯର୍ହ୍ଯନ୍ତଃପୁରଗତୋ ଵିଷୂଚୀନସମନ୍ଵିତଃ । ମୋହଂ ପ୍ରସାଦଂ ହର୍ଷଂ ଵା ଯାତି ଜାଯାତ୍ମଜୋଦ୍ଭଵମ୍

ସେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ ଓ ବିଷୂଚୀ ସହିତ ଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଜନ୍ମଜାତ ମୋହ, ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଖୁସି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ଓ ସନ୍ତାନ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।

ଏଵଂ କର୍ମସୁ ସଂସକ୍ତଃ କାମାତ୍ମା ଵଞ୍ଚିତୋଽବୁଧଃ । ମହିଷୀ ଯଦ୍ ଯଦ୍ ଈହେତ ତତ୍ତଦ୍ ଏଵାନ୍ଵଵର୍ତତ

ଏଭଳି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ ଓ କାମନାରେ ଆସକ୍ତ, ମୂଢ଼ ଓ ଠକାଯାଇଥିବା ପୁରଞ୍ଜନ ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଯେଉଁଠି ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଠି ଚାଲିଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିତ୍ପିବନ୍ତ୍ଯାଂ ପିବତି ମଦିରାଂ ମଦଵିହ୍ଵଲଃ । ଅଶ୍ନନ୍ତ୍ଯାଂ କ୍ଵଚିଦଶ୍ନାତି ଜକ୍ଷତ୍ଯାଂ ସହ ଜକ୍ଷିତି

କେବେ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ମଦ୍ୟପାନ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ପିଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଖାଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଭୋଗ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସହ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିଦ୍ଗାଯତି ଗାଯନ୍ତ୍ଯାଂ ରୁଦତ୍ଯାଂ ରୁଦତି କ୍ଵଚିତ୍ । କ୍ଵଚିଦ୍ ହସନ୍ତ୍ଯାଂ ହସତି ଜଲ୍ପନ୍ତ୍ଯାମନୁ ଜଲ୍ପତି

କେବେ ତାଙ୍କ ଗାଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ କାନ୍ଦିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ କାନ୍ଦୁଥିଲେ; କେବେ ତାଙ୍କ ହସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ହସୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ କଥା କହିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପଛରେ କହୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିଦ୍ ଧାଵତି ଧାଵନ୍ତ୍ଯାଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତ୍ଯାମନୁ ତିଷ୍ଠତି । ଅନୁ ଶେତେ ଶଯାନାଯାଂ ଅନ୍ଵାସ୍ତେ କ୍ଵଚିଦାସତୀମ୍

କେବେ ତାଙ୍କ ଦୌଡ଼ିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦଢ଼ିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦଢ଼ୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଶୋଇଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ପାଖରେ ଶୋଇଥିଲେ; କେବେ ତାଙ୍କ ବସିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସହ ବସୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିତ୍ ଶ୍ରୃଣୋତି ଶ୍ରୃଣ୍ଵନ୍ତ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାମନୁ ପଶ୍ଯତି । କ୍ଵଚିତ୍ ଜିଘ୍ରତି ଜିଘ୍ରନ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶନ୍ତ୍ଯାଂ ସ୍ପୃଶତି କ୍ଵଚିତ୍

କେବେ ତାଙ୍କ ଶୁଣିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦେଖିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ; କେବେ ତାଙ୍କ ଘ୍ରାଣ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ ।

କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ଶୋଚତୀଂ ଜାଯାଂ ଅନୁ ଶୋଚତି ଦୀନଵତ୍ । ଅନୁ ହୃଷ୍ଯତି ହୃଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ମୁଦିତାମନୁ ମୋଦତେ

କେବେ ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ ।

ଵିପ୍ରଲବ୍ଧୋ ମହିଷ୍ଯୈଵଂ ସର୍ଵପ୍ରକୃତିଵଞ୍ଚିତଃ । ନେଚ୍ଛନ୍ ଅନୁକରୋତ୍ଯଜ୍ଞଃ କ୍ଲୈବ୍ଯାତ୍ କ୍ରୀଡାମୃଗୋ ଯଥା

ଏଭଳି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇ, ଅଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ ଚାହିଲେ ନାହିଁ ମଧ୍ୟ, ଦୁର୍ବଳତାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଖେଳ ଜନ୍ତୁ ଭଳି ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଅଲୌକିକଂ ପ୍ରଭାଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚକିତାନ୍ ଗୋପାନ ପ୍ରତି ନନ୍ଦସ୍ଯ ଗର୍ଗୋକ୍ତିକଥନମ୍ ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂଵିଧାନି କର୍ମାଣି ଗୋପାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତେ । ଅତଦ୍ଵୀର୍ଯଵିଦଃ ପ୍ରୋଚୁଃ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଏଭଳି ଅଲୌକିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋପମାନେ ତାଙ୍କର ଏହି ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ କଥା ମନେପକାଇ ନନ୍ଦଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ ।

ବାଲକସ୍ଯ ଯଦେତାନି କର୍ମାଣି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତାନି ଵୈ । କଥମର୍ହତ୍ଯସୌ ଜନ୍ମ ଗ୍ରାମ୍ଯେଷ୍ଵାତ୍ମଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍

ସେମାନେ କହିଲେ: ଏହି ଶିଶୁଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟିକି ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ; ଏମିତି ଶକ୍ତି ଥିବା ଜଣେ କିପରି ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ନେଇପାରିବେ, ଯେଉଁଠି ସନ୍ତାନମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଅବହେଳିତ?

ଯଃ ସପ୍ତହାଯନୋ ବାଲଃ କରେଣୈକେନ ଲୀଲଯା । କଥଂ ବିଭ୍ରଦ୍ ଗିରିଵରଂ ପୁଷ୍କରଂ ଗଜରାଡିଵ

ଏହି ଶିଶୁଟି କେବଳ ସାତ୍ ଦିନର, ତଥାପି ଏକ ହାତରେ ଖେଳିଖେଳି ମହାପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇ ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ହାତୀରାଜ ଏକ ଲୋଟସ୍ ଫୁଲକୁ ଉଠାଏ।

ତୋକେନାମୀଲିତାକ୍ଷେଣ ପୂତନାଯା ମହୌଜସଃ । ପୀତଃ ସ୍ତନଃ ସହ ପ୍ରାଣୈଃ କାଲେନେଵ ଵଯସ୍ତନୋଃ

ଶିଶୁ ସ୍ବଭାବରେ ଅଧଖୋଲା ଆଖିରେ, ସେ ପୁତନାଙ୍କର ଦୁଧ ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ପିଇଗଲେ, ଯେପରି ସମୟ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ଗ୍ରସଣ କରେ।

ହିନ୍ଵତୋଽଧଃ ଶଯାନସ୍ଯ ମାସ୍ଯସ୍ଯ ଚରଣାଵୁଦକ୍ । ଅନୋଽପତଦ୍ ଵିପର୍ଯସ୍ତଂ ରୁଦତଃ ପ୍ରପଦାହତମ୍

ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ଶିଶୁଟି ଚିତ୍କାର କରି ଚାକିରେ ଲାଗିଲେ, ତାହାର ପାଦ ଲାଗି ଗଡ଼ିଟି ଉଲଟି ପଡ଼ିଗଲା।

ଏକହାଯନ ଆସୀନୋ ହ୍ରିଯମାଣୋ ଵିହାଯସା । ଦୈତ୍ଯେନ ଯସ୍ତୃଣାଵର୍ତ ମହନ୍ କଣ୍ଠଗ୍ରହାତୁରମ୍

ଏକ ବର୍ଷର ଶିଶୁ ହୋଇ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦାନବ ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଗଳା ଧରି ଆକାଶକୁ ଉଠାଇନେଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖକୁ ଜୟ କଲେ।

କ୍ଵଚିଦ୍ ହୈଯଙ୍‌ଗଵସ୍ତୈନ୍ଯେ ମାତ୍ରା ବଦ୍ଧ ଉଲୂଖଲେ । ଗଚ୍ଛନ୍ ଅର୍ଜୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ତାଵପାତଯତ୍

ଏକଥର, ମାଆ ଘିଅ ଚୋରି କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଉଲୁଖଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ସେ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଦୁଇଟି ଗଛକୁ ଢାଳିଦେଲେ।

ଵନେ ସଞ୍ଚାରଯନ୍ ଵତ୍ସାନ୍ ସରାମୋ ବାଲକୈର୍ଵୃତଃ । ହନ୍ତୁକାମଂ ବକଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ମୁଖତୋଽରିମପାଟଯତ୍

ବନରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୁଆଁମାନେ ସହିତ ଛାଗଳି ଚରାଉଥିବା ବେଳେ, ମାରିବାକୁ ଆସିଥିବା ବକାସୁରଙ୍କର ମୁହଁକୁ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଫାଟିଦେଲେ।

ଵତ୍ସେଷୁ ଵତ୍ସରୂପେଣ ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଜିଘାଂସଯା । ହତ୍ଵା ନ୍ଯପାତଯତ୍ତେନ କପିତ୍ଥାନି ଚ ଲୀଲଯା

ଏକଥର, ଏକ ଦାନବ ବଛା ରୂପେ ଆସି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା, ସେ ତାକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଖେଳିଖେଳି କପିଥ୍ ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ପକାଇଦେଲେ।

ହତ୍ଵା ରାସଭଦୈତେଯଂ ତଦ୍ବନ୍ଧୂଂଶ୍ଚ ବଲାନ୍ଵିତଃ । ଚକ୍ରେ ତାଲଵନଂ କ୍ଷେମଂ ପରିପକ୍ଵ ଫଲାନ୍ଵିତମ୍

ସେ ଗଧା ଦାନବ ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ତାଳ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ, ପକା ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

ପ୍ରଲମ୍ବଂ ଘାତଯିତ୍ଵୋଗ୍ରଂ ବଲେନ ବଲଶାଲିନା । ଅମୋଚଯଦ୍ ଵ୍ରଜପଶୂନ୍ ଗୋପାଂଶ୍ଚାରଣ୍ଯଵହ୍ନିତଃ

ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଲମ୍ବାସୁରକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ଗାଁର ଗାଈ ଓ ଗୋପମାନେକୁ ଅରଣ୍ୟ ଅଗ୍ନିରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।

ଆଶୀଵିଷତମାହୀନ୍ଦ୍ରଂ ଦମିତ୍ଵା ଵିମଦଂ ହ୍ରଦାତ୍ । ପ୍ରସହ୍ଯୋଦ୍ଵାସ୍ଯ ଯମୁନାଂ ଚକ୍ରେଽସୌ ନିର୍ଵିଷୋଦକାମ୍

ସେ ବିଷାଳ ସାପ ରାଜାଙ୍କୁ ଦମନ କରି, ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ହ୍ରଦରୁ ହଟାଇଦେଲେ, ଏହିପରି ଯମୁନା ନଦୀର ପାଣିକୁ ବିଷମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।

ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଶ୍ଚାନୁରାଗୋଽସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵେଷାଂ ନୋ ଵ୍ରଜୌକସାମ୍ । ନନ୍ଦ ତେ ତନଯେଽସ୍ମାସୁ ତସ୍ଯାପ୍ଯୌତ୍ପତ୍ତିକଃ କଥମ୍

ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ଶିଶୁ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଭାବନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗଢ଼ିତ ଓ ଛାଡ଼ିହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ନନ୍ଦ, ତୁମ ପୁଅ ପ୍ରତି ଏମିତି ଜନ୍ମଜାତ ଭଲପାଇବା କିପରି ଆସିଲା?

କ୍ଵ ସପ୍ତହାଯନୋ ବାଲଃ କ୍ଵ ମହାଦ୍ରିଵିଧାରଣମ୍ । ତତୋ ନୋ ଜାଯତେ ଶଙ୍‌କା ଵ୍ରଜନାଥ ତଵାତ୍ମଜେ

ଏକ ସାତ୍ ଦିନର ଶିଶୁ କିପରି ଏତେ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଧାରଣ କରିପାରିବ? ଏହି କଥା ଦେଖି, ବ୍ରଜର ନାଥ, ଆମେ ତୁମ ପୁଅ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛୁ।

ଶ୍ରୀନନ୍ଦ ଉଵାଚ - ଶ୍ରୂଯତାଂ ମେ ଵଚୋ ଗୋପା ଵ୍ଯେତୁ ଶଙ୍‌କା ଚ ଵୋଽର୍ଭକେ । ଏନଂ କୁମାରମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଗର୍ଗୋ ମେ ଯଦୁଵାଚ ହ

ଶ୍ରୀନନ୍ଦ କହିଲେ: ହେ ଗୋପମାନେ, ମୋର କଥା ଶୁଣ, ଏହି ପିଲା ବିଷୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ସନ୍ଦେହ କରୁଛ, ସେଠାରେ ମନ ଶାନ୍ତ କର। ଏହି ଶିଶୁ ବିଷୟରେ ଯଦୁ ବଂଶୀୟ ଗର୍ଗ ମୋତେ କହିଥିଲେ।

ଵର୍ଣାସ୍ତ୍ରଯଃ କିଲାସ୍ଯାସନ୍ ଗୃହ୍ଣତୋଽନୁଯୁଗଂ ତନୂଃ । ଶୁକ୍ଲୋ ରକ୍ତସ୍ତଥା ପୀତ ଇଦାନୀଂ କୃଷ୍ଣତାଂ ଗତଃ

ଏହି ଶିଶୁ ପୂର୍ବରୁ ତିନି ରଙ୍ଗର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ଧଳା, ଲାଲ୍ ଓ ହଳଦିଆ; ଏବେ ସେ କଳା ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ପ୍ରାଗଯଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ କ୍ଵଚିତ୍ ଜାତଃ ତଵାତ୍ମଜଃ । ଵାସୁଦେଵ ଇତି ଶ୍ରୀମାନ୍ ଅଭିଜ୍ଞାଃ ସମ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ପୂର୍ବେ ଏହି ମହାନ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ଏବେ ତୁମ ପୁଅ ହୋଇଛନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ବହୂନି ସନ୍ତି ନାମାନି ରୂପାଣି ଚ ସୁତସ୍ଯ ତେ । ଗୁଣ କର୍ମାନୁରୂପାଣି ତାନ୍ଯହଂ ଵେଦ ନୋ ଜନାଃ

ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ। ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।