ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଯୋଗାଦେଶମୁପାସାଦ୍ଯ ଧାରଯନ୍ତୋ ମୁନିଵ୍ରତାଃ । ସମାହିତଧିଯଃ ସର୍ଵ ଏତଦଭ୍ଯସତାଦୃତାଃ

ଯୋଗ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ପରି ନିୟମ ରଖି, ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନରେ, ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଉପାସନାକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

ଇଦମାହ ପୁରାସ୍ମାକଂ ଭଗଵାନ୍ଵିଶ୍ଵସୃକ୍ପତିଃ । ଭୃଗ୍ଵାଦୀନାଂ ଆତ୍ମଜାନାଂ ସିସୃକ୍ଷୁଃ ସଂସିସୃକ୍ଷତାମ୍

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ସୃଷ୍ଟିର ମାଲିକ ଭଗବାନ୍ ଆମକୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ।

ତେ ଵଯଂ ନୋଦିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଜାସର୍ଗେ ପ୍ରଜେଶ୍ଵରାଃ । ଅନେନ ଧ୍ଵସ୍ତତମସଃ ସିସୃକ୍ଷ୍ମୋ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହେଇନଥିଲୁ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାର ଦୂର ହୋଇ, ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।

ଅଥେଦଂ ନିତ୍ଯଦା ଯୁକ୍ତୋ ଜପନ୍ ଅଵହିତଃ ପୁମାନ୍ । ଅଚିରାତ୍ ଶ୍ରେଯ ଆପ୍ନୋତି ଵାସୁଦେଵପରାଯଣଃ

ଏବେ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ସଦା ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଭଜି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରେ।

ଶ୍ରେଯସାମିହ ସର୍ଵେଷାଂ ଜ୍ଞାନଂ ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ପରମ୍ । ସୁଖଂ ତରତି ଦୁଷ୍ପାରଂ ଜ୍ଞାନନୌର୍ଵ୍ଯସନାର୍ଣଵମ୍

ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ। ଏହି ଜ୍ଞାନର ନୌକାରେ ବସି, ମଣିଷ ସହଜରେ ଦୁର୍ଲଭ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।

ଯ ଇମଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତୋ ମଦ୍ଗୀତଂ ଭଗଵତ୍ସ୍ତଵମ୍ । ଅଧୀଯାନୋ ଦୁରାରାଧ୍ଯଂ ହରିଂ ଆରାଧଯତ୍ଯସୌ

ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ମୋର ଗୀତିତ ଭଗବାନଙ୍କର ଷ୍ଟୁତିକୁ ପଢ଼େ, ସେ ଦୁର୍ଲଭ ହରିଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରେ।

ଵିନ୍ଦତେ ପୁରୁଷୋଽମୁଷ୍ମାଦ୍ ଯଦ୍ଯଦ୍ ଇଚ୍ଛତ୍ଯସତ୍ଵରମ୍ । ମଦ୍ଗୀତଗୀତାତ୍ସୁପ୍ରୀତାତ୍ ଶ୍ରେଯସାମେକଵଲ୍ଲଭାତ୍

ଏହି ଗୀତରୁ, ଯେଉଁ ମଣିଷ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଲାଭ କରେ; ଏହି ମୋର ଗୀତିତ ଗୀତ, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳର ପ୍ରିୟ।

ଇଦଂ ଯଃ କଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ । ଶୃଣୁଯାତ୍ ଶ୍ରାଵଯେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ କର୍ମବନ୍ଧନୈଃ

ଯେଉଁ ମଣିଷ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପଢ଼େ, ସେ କର୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।

ଗୀତଂ ମଯେଦଂ ନରଦେଵନନ୍ଦନାଃ ପରସ୍ଯ ପୁଂସଃ ପରମାତ୍ମନଃ ସ୍ତଵମ୍ । ଜପନ୍ତ ଏକାଗ୍ରଧିଯସ୍ତପୋ ମହତ୍ ଚରଧ୍ଵମନ୍ତେ ତତ ଆପ୍ସ୍ଯଥେପ୍ସିତମ୍

ହେ ମାନବଦେବପୁତ୍ରମାନେ, ଏହି ଗୀତ, ଏହି ପରମପୁରୁଷ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଷ୍ଟୁତି, ମୁଁ ଗାଇଛି। ଏହାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଜପ କର, ଏହାକୁ ତପସ୍ୟା ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଏବଂ ଶେଷରେ ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବ।

କୋପାନ୍ ମୁସଲଧାରାଵର୍ଷଂ ଵର୍ଷତୀନ୍ଦ୍ରେ ଵ୍ରଜୌକସାଂ ରକ୍ଷଣାର୍ଥଂ ଗୋଵର୍ଧନଧାରଣମ୍ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ତଦାଽଽତ୍ମନଃ ପୂଜାଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵିହତାଂ ନୃପ । ଗୋପେଭ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣନାଥେଭ୍ଯୋ ନନ୍ଦାଦିଭ୍ଯଶ୍ଚୁକୋପ ହ

ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ବଜ୍ର ଭଳି ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଲେ, ଭୃଜବାସୀମାନେ ଓ ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ସେଠାରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଲା।

ଗଣଂ ସାଂଵର୍ତକଂ ନାମ ମେଘାନାଂ ଚାନ୍ତକାରିଣାମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରଚୋଦଯତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାକ୍ଯଂ ଚାହେଶମାନ୍ଯୁତ

କ୍ରୋଧିତ ଇନ୍ଦ୍ର, ସାଂବର୍ତ୍ତକ ନାମକ ବିନାଶକାରୀ ମେଘମାନେକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ, ଏବଂ ଆଦେଶ ଦେଇ କଠୋର କଥା କହିଲେ।

ଅହୋ ଶ୍ରୀମଦମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଗୋପାନାଂ କାନନୌକସାମ୍ । କୃଷ୍ଣଂ ମର୍ତ୍ଯମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଯେ ଚକ୍ରୁର୍ଦେଵହେଲନମ୍

ହାଁ! ଗୋପମାନେ, ଅରଣ୍ୟର ବାସିନ୍ଦାମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି, ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ଅବମାନ କରିଛନ୍ତି—ଏହି ଅହଂକାର ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ କଥା ଅଦ୍ଭୁତ।

ଯଥାଦୃଢୈଃ କର୍ମମଯୈଃ କ୍ରତୁଭିର୍ନାମନୌନିଭୈଃ । ଵିଦ୍ଯାଂ ଆନ୍ଵୀକ୍ଷିକୀଂ ହିତ୍ଵା ତିତୀର୍ଷନ୍ତି ଭଵାର୍ଣଵମ୍

ଯେପରି, କେତେକ ଲୋକ ଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼ି, ଦୃଢ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ନାମର କ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରି, ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେପରି।

ଵାଚାଲଂ ବାଲିଶଂ ସ୍ତବ୍ଧଂ ଅଜ୍ଞଂ ପଣ୍ଡିତମାନିନମ୍ । କୃଷ୍ଣଂ ମର୍ତ୍ଯମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଗୋପା ମେ ଚକ୍ରୁରପ୍ରିଯମ୍

ଗୋପମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ—ଯିଏ ବହୁ କଥା କହେ, ଶିଶୁସଦୃଶ, ଅହଂକାରୀ, ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବେ—ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି।

ଏଷାଂ ଶ୍ରିଯାଵଲିପ୍ତାନାଂ କୃଷ୍ଣେନାଧ୍ମାପିତାତ୍ମନାମ୍ । ଧୁନୁତ ଶ୍ରୀମଦସ୍ତମ୍ଭଂ ପଶୂନ୍ ନଯତ ସଙ୍‌କ୍ଷଯମ୍

ଏମାନେ ନିଜ ଧନ-ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କର ଧନର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କର, ଏବଂ ଏମାନଙ୍କର ପଶୁମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କର।

ଅହଂ ଚୈରାଵତଂ ନାଗଂ ଆରୁହ୍ଯାନୁଵ୍ରଜେ ଵ୍ରଜମ୍ । ମରୁଦ୍ଗଣୈର୍ମହାଵେଗୈଃ ନନ୍ଦଗୋଷ୍ଠଜିଘାଂସଯା

ମୁଁ ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି, ବାୟୁଦେବମାନେ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ବେଗରେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋଉଠ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ରଜକୁ ଯିବି।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଥଂ ମଘଵତାଽଽଜ୍ଞପ୍ତା ମେଘା ନିର୍ମୁକ୍ତବନ୍ଧନାଃ । ନନ୍ଦଗୋକୁଲମାସାରୈଃ ପୀଡଯାମାସୁରୋଜସା

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ମଘବାନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି ମେଘମାନେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଗୋଉଠକୁ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷାରେ ଦୁଃଖିତ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଵିଦ୍ଯୋତମାନା ଵିଦ୍ଯୁଦ୍‌ଭିଃ ସ୍ତନନ୍ତଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁଭିଃ । ତୀଵ୍ରୈର୍ମରୁଦ୍ଗଣୈର୍ନୁନ୍ନା ଵଵୃଷୁର୍ଜଲଶର୍କରାଃ

ବିଦ୍ୟୁତର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲେ, ବଜ୍ରର ଗର୍ଜନରେ ହୁଁକାର ଦେଉଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ପବନରେ ଚଳିତ ହୋଇ, ମେଘମାନେ ଜଳ ଓ ଶିଳାବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ।

ସ୍ଥୂଣାସ୍ଥୂଲା ଵର୍ଷଧାରା ମୁଞ୍ଚତ୍ସ୍ଵଭ୍ରେଷ୍ଵ-ଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ । ଜଲୌଘୈଃ ପ୍ଲାଵ୍ଯମାନା ଭୂଃ ନାଦୃଶ୍ଯତ ନତୋନ୍ନତମ୍

ମୋଟା ଓ ପତଳା ବର୍ଷାଧାରା ଅବିରତ ଭାବେ ଖାଇଁରେ ପଡ଼ୁଥିଲା; ଜଳର ତେଜ ପ୍ରବାହରେ ପୃଥିବୀ ଏତେ ଡୁବିଗଲା ଯେ, ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।

ଅତ୍ଯାସାରାତିଵାତେନ ପଶଵୋ ଜାତଵେପନାଃ । ଗୋପା ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ଶୀତାର୍ତା ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଶରଣଂ ଯଯୁଃ

ଅତିରିକ୍ତ ତୀବ୍ର ପବନରେ ପଶୁମାନେ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଶୀତରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

ଶିରଃ ସୁତାଂଶ୍ଚ କାଯେନ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯା ସାରପୀଡିତାଃ । ଵେପମାନା ଭଗଵତଃ ପାଦମୂଲମୁପାଯଯୁଃ

ସେମାନେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶିଶୁମାନେକୁ ଦେହରେ ଢାକି, ବଡ଼ ବର୍ଷାରେ ଦୁଃଖିତ ଓ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣତଳକୁ ଆସିଲେ।

କୃଷ୍ଣ କୃଷ୍ଣ ମହାଭାଗ ତ୍ଵନ୍ନାଥଂ ଗୋକୁଲଂ ପ୍ରଭୋ । ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ଦେଵାନ୍ନଃ କୁପିତାଦ୍ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲ

“କୃଷ୍ଣ, କୃଷ୍ଣ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଗୋକୁଳ ତୁମର ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛି; ଭକ୍ତବତ୍ସଳ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରୋଷରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

ଶିଲାଵର୍ଷାନିପାତେନ ହନ୍ଯମାନମଚେତନମ୍ । ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ମେନେ କୁପିତେନ୍ଦ୍ରକୃତଂ ହରିଃ

ଶିଳାବୃଷ୍ଟିରେ ଜୀବମାନେ ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ହରି ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ହେଉଛି।

ଅପର୍ତ୍ତ୍ଵତ୍ଯୁଲ୍ବଣଂ ଵର୍ଷଂ ଅତିଵାତଂ ଶିଲାମଯମ୍ । ସ୍ଵଯାଗେ ଵିହତେଽସ୍ମାଭିଃ ଇନ୍ଦ୍ରୋ ନାଶାଯ ଵର୍ଷତି

“ଆମେ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେଇଥିବାରୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆମ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଶିଳାଭରା ବର୍ଷା ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ପଠାଇଛନ୍ତି।

ତତ୍ର ପ୍ରତିଵିଧିଂ ସମ୍ଯଗ୍ ଆତ୍ମଯୋଗେନ ସାଧଯେ । ଲୋକେଶମାନିନାଂ ମୌଢ୍ଯାଦ୍ ହନିଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀମଦଂ ତମଃ

“ଏଠାରେ ମୁଁ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଏହାର ସଠିକ୍ ପ୍ରତିକାର କରିବି; ଯେମାନେ ନିଜକୁ ସଂସାରର ମାଲିକ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମୂର୍ଖତା ଓ ଅହଂକାରର ଗର୍ବକୁ ମୁଁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି।

ନ ହି ସଦ୍ଭାଵଯୁକ୍ତାନାଂ ସୁରାଣାମୀଶଵିସ୍ମଯଃ । ମତ୍ତୋଽସତାଂ ମାନଭଙ୍‌ଗଃ ପ୍ରଶମାଯୋପକଲ୍ପତେ

“ଯେ ସତ୍ପୁରୁଷ ଦେବତା, ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଅପତ୍ର, ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ମନ ଶାନ୍ତି ପାଏ।

ତସ୍ମାତ୍ ମଚ୍ଛରଣଂ ଗୋଷ୍ଠଂ ମନ୍ନାଥଂ ମତ୍ପରିଗ୍ରହମ୍ । ଗୋପାଯେ ସ୍ଵାତ୍ମଯୋଗେନ ସୋଽଯଂ ମେ ଵ୍ରତ ଆହିତଃ

“ଏହିପରି, ଯେ ଗୋଷ୍ଠୀ ମୋ ଶରଣ ନେଇଛି, ମୋତେ ନାଥ ବୋଲି ମାନେ, ଓ ମୁଁ ଯାହାକୁ ନିଜ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ସେମାନେକୁ ମୁଁ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା କରିବି; ଏହା ମୋର ନିଶ୍ଚୟ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈକେନ ହସ୍ତେନ କୃତ୍ଵା ଗୋଵର୍ଧନାଚଲମ୍ । ଦଧାର ଲୀଲଯା କୃଷ୍ଣଃ ଛତ୍ରାକମିଵ ବାଲକଃ

ଏପରି କହି, କୃଷ୍ଣ ଏକହାତେ ସହଜରେ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ଛାତା ପରି ଉଠାଇଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ଶିଶୁ ଛତା ଧରିଥାଏ।

ଅଥାହ ଭଗଵାନ୍ ଗୋପାନ୍ ହେଽମ୍ବ ତାତ ଵ୍ରଜୌକସଃ । ଯଥୋପଜୋଷଂ ଵିଶତ ଗିରିଗର୍ତଂ ସଗୋଧନାଃ

ତାପରେ ଭଗବାନ ଗୋପମାନେକୁ କହିଲେ: “ହେ ମା, ହେ ବାପା, ହେ ବ୍ରଜବାସୀମାନେ, ତୁମେ ତୁମେ ଭଲ ଲାଗିଲେ ଗୋଧନ ସହିତ ପାହାଡ଼ର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କର।