ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ରମ୍ଯଂ ଏକାନ୍ତଦେଶସ୍ଥଂ ହେମପଦ୍ମସୁସୌରଭମ୍ । ଯତ୍ସମୀପସ୍ଥଜୀଵାନାଂ ଵୈରଂ ଚେତସି ନ ସ୍ଥିତମ୍

ଏହି ସ୍ଥାନ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଏକାନ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ସୁଗନ୍ଧ ହେମପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଭରିଥାଏ, ଏଠାରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନରେ କେବେ ଦ୍ୱେଷ ଥାଏ ନାହିଁ ।

ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଯା ତତ୍ର କର୍ତଵ୍ଯୋ ହି ଅପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ଅପୂର୍ଵରସରୂପା ଚ କଥା ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି

ଏହା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁନା ଲୋଟସ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ହେଉଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ।

ପୁରଃସ୍ଥଂ ନିର୍ବଲଂ ଚୈଵ ଜରାଜୀର୍ଣକଲେଵରମ୍ । ତଦ୍‌ଦ୍ଵଯଂ ଚ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଭକ୍ତିସ୍ତତ୍ରାଗମିଷ୍ଯତି

ବୟସ୍କ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ଦେହକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଏହି ଦୁଇଟିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ଆସିବ।

ଯତ୍ର ଭାଗଵତୀ ଵାର୍ତା ତତ୍ର ଭକ୍ତ୍ଯାଦିକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । କଥାଶବ୍ଦଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ତତ୍ତ୍ରିକଂ ତରୁଣାଯତେ

ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗବତ କଥା ହେଉଛି, ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଯାଆନ୍ତି; କଥାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେଇ ତିନିଟି ଯୁବକ ଭଳି ହୋଇଯାନ୍ତି।

ସୂତ ଉଵାଚ - ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା କୁମାରାସ୍ତେ ନାରଦେନ ସମଂ ତତଃ । ଗଂଗାତଟଂ ସମାଜଗ୍ମୁଃ କଥାପାନାଯ ସତ୍ଵରାଃ

ସୂତ କହିଲେ — ଏଭଳି କହି, ସେଇ କୁମାରମାନେ ନାରଦ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଯାଇଲେ।

ଯଦା ଯାତାସ୍ତଟଂ ତେ ତୁ ତଦା କୋଲାହଲୋଽପ୍ଯଭୂତ୍ । ଭୂର୍ଲୋକେ ଦେଵଲୋକେ ଚ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ତଥୈଵ ଚ

ସେମାନେ ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେବେଳେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ଲୋକରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ କୋଳାହଳ ହେଲା।

ଶ୍ରୀଭାଗଵତପୀଯୂଷ ପାନାଯ ରସଲମ୍ପଟାଃ । ଧାଵନ୍ତୋଽପ୍ଯାଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଥମଂ ଯେ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵାଃ

ଶ୍ରୀଭାଗବତର ଅମୃତ ଶୁଣିବାକୁ ଆସକ୍ତ, ସମସ୍ତେ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

(ଵଂଶସ୍ଥ) ଭୃଗୁର୍ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚ ଗୌତମୋ ମେଧାତିଥିର୍ଦେଵଲଦେଵରାତୌ । ରାମସ୍ତଥା ଗାଧିସୁତଶ୍ଚ ଶାକଲୋ ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାତ୍ରିଜପିପ୍ପଲାଦାଃ

ଭୃଗୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଚ୍ୟବନ, ଗୌତମ, ମେଧାତିଥି, ଦେବଳ, ଦେବରାତ, ରାମ, ଗାଧିଙ୍କ ପୁଅ, ଶାକଳ, ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ, ଅତ୍ରି ଏବଂ ପିପ୍ପଳାଦ।

(ଇଂଦ୍ରଵଜ୍ରା) ଯୋଗେଶ୍ଵରୌ ଵ୍ଯାସପରାଶରୌ ଚ ଛାଯାଶୁକୋ ଜାଜଲିଜହ୍ନୁମୁଖ୍ଯାଃ । ସର୍ଵେଽପ୍ଯମୀ ମୁନିଗଣାଃ ସହପୁତ୍ରଶିଷ୍ଯାଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଭିରାଯଯୁରତିପ୍ରଣଯେନ ଯୁକ୍ତାଃ

ଯୋଗଶ୍ୱର, ବ୍ୟାସ ଓ ପରାଶର, ଛାୟାଶୁକ, ଯାଜଳି, ଜହ୍ନୁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ — ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ପୁଅ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଅତି ପ୍ରେମରେ ଆସିଲେ।

(ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍) ଵେଦାନ୍ତାନି ଚ ଵେଦାଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରାସ୍ତନ୍ତ୍ରାଃ ସମୂର୍ତଯଃ । ଦଶସପ୍ତପୁରାଣାନି ଷଟ୍ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ତଥାଽଽଯଯୁଃ

ବେଦାନ୍ତ, ବେଦ, ମନ୍ତ୍ର, ତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦେହୀ ରୂପ, ଦଶ ଓ ସାତ ପୁରାଣ, ଛଅଟି ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।

ଗଂଗାଦ୍ଯା ସରିତସ୍ତତ୍ର ପୁଷ୍କରାଦିସରାଂସି ଚ । କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଦଣ୍ଡକାଦି ଵନାନି ଚ

ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀ, ପୁଷ୍କର ଆଦି ସରୋବର, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଏବଂ ଦଣ୍ଡକ ଆଦି ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।

ନଗାଦଯୋ ଯଯୁସ୍ତତ୍ର ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାଃ । ଗୁରୁତ୍ଵାତ୍ତତ୍ର ନାଯାତାନ୍ ଭୃଗୁଃ ସମ୍ବୋଧ୍ଯ ଚାନଯତ୍

ପାହାଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭାର ହେତୁ, ଭୃଗୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେଇ ଆଣିଲେ।

ଦୀକ୍ଷିତା ନାରଦେନାଥ ଦତ୍ତଂ ଆସନମୁତ୍ତମମ୍ । କୁମାରା ଵନ୍ଦିତାଃ ସର୍ଵୈଃ ନିଷେଦୁଃ କୃଷ୍ଣତତ୍ପରାଃ

ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ଆସନ ପାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ କୁମାରମାନେ କୃଷ୍ଣରେ ଲୀନ ହୋଇ ବସିଲେ।

ଵୈଷ୍ଣଵାଶ୍ଚ ଵିରକ୍ତାଶ୍ଚ ନ୍ଯାସିନୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ । ମୁଖଭାଗେ ସ୍ଥିତାସ୍ତେ ଚ ତଦଗ୍ରେ ନାରଦଃ ସ୍ଥିତଃ

ବୈଷ୍ଣବ, ବିରକ୍ତ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଗରେ ନାରଦ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।

ଏକଭାଗେ ଋଷିଗଣାଃ ତଦ୍ ଅନ୍ଯତ୍ର ଦିଵୌକସଃ । ଵେଦୋପନିଷଦୋ ଅନ୍ଯତ୍ର ତୀର୍ଥାନ୍ ଯତ୍ର ସ୍ତ୍ରିଯୋଽନ୍ଯତଃ

ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଋଷିମାନେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେବମାନେ, ଅନ୍ୟଠାରେ ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ, ଅନ୍ୟଠାରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ଅନ୍ୟଠାରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ।

ଜଯଶବ୍ଦୋ ନମଃଶବ୍ଦୋଃ ଶଂଖଶବ୍ଦସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଚୂର୍ଣଲାଜା ପ୍ରସୂନାନାଂ ନିକ୍ଷେପଃ ସୁମହାନ୍ ଅଭୂତ୍

ଜୟଧ୍ୱନି, ନମସ୍କାର ଶବ୍ଦ ଓ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ହେଲା; ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଭୁଜା ଚାଉଳ ଓ ଫୁଲ ଛିଟାଯିବା ହେଲା।

ଵିମାନାନି ସମାରୁହ୍ଯ କିଯନ୍ତୋ ଦେଵନାଯକାଃ । କଲ୍ପଵୃକ୍ଷ ପ୍ରସୂନୈସ୍ତାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ତତ୍ର ସମାକିରନ୍

ବିମାନ ଚଢ଼ି, ଅନେକ ଦେବତାନାୟକମାନେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷର ଫୁଲ ନେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛିଟାଇଲେ।

ସୂତ ଉଵାଚ - ଏଵଂ ତେଷ୍ଵକଚିତ୍ତେଷୁ ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵସ୍ଯ ଚ । ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଊଚିରେ ସ୍ପଷ୍ଟଂ ନାରଦାଯ ମହାତ୍ମନେ

ସୂତ କହିଲେ — ଏଭଳି ଅଖଣ୍ଡ ମନସ୍କମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ମହିମାକୁ ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଲେ।

କୁମାରା ଊଚୁଃ - ଅଥ ତେ ଵର୍ଣ୍ଯତେଽସ୍ମାଭିଃ ମହିମା ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରଜଃ । ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିଃ କରତଲେ ସ୍ଥିତା

କୁମାରମାନେ କହିଲେ — ଏବେ ଆମେ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା; ଯାହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମୁକ୍ତି ହାତରେ ଥାଏ।

ସଦା ସେଵ୍ଯା ସଦା ସେଵ୍ଯା ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତୀ କଥା । ଯସ୍ଯାଃ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ହରିଶ୍ଚିତ୍ତଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର କଥା ସଦା ସେବନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ, ସଦା ସେବନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ହରି ନିଜ ଚିତ୍ତକୁ ଆମ ହୃଦୟରେ ବସାଇଦିଅନ୍ତି।

ଗ୍ରନ୍ଥୋଽଷ୍ଟାଦଶସାହସ୍ତ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍କନ୍ଧସମ୍ମିତଃ । ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଶୁକସଂଵାଦଃ ଶ୍ରୃଣୁ ଭାଗଵତଂ ଚ ତତ୍

ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଠର ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ। ପରୀକ୍ଷିତ ଓ ଶୁକଦେବଙ୍କର ସଂବାଦ ଏହି ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ, ଏହାକୁ ଶୁଣ।

ତାତ ସଂସାରଚକ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ ଭ୍ରମତେଽଜ୍ଞାନତଃ ପୁମାନ୍ । ଯାଵତ୍ କର୍ଣଗତା ନାସ୍ତି ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥା କ୍ଷଣମ୍

ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ଜଣେ ମଣିଷ ଅଜ୍ଞାନରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା ତାଙ୍କର କାନରେ ପହଞ୍ଚିନାହିଁ।

କିଂ ଶ୍ରୁତୈବହୁଭିଃ ଶାସ୍ତ୍ରୈଃ ପୁରାଣୈଶ୍ଚ ଭ୍ରମାଵହୈଃ । ଏକଂ ଭାଗଵତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ମୁକ୍ତିଦାନେନ ଗର୍ଜତି

ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାର କଣ ଉପକାର, ଯେଉଁଗୁଡିକ ମନରେ ଭ୍ରମ ଆଣେ? ଏକ ଭାଗବତ ଗ୍ରନ୍ଥ ମୁକ୍ତି ଦେବାରେ ଗର୍ଜନ କରେ।

କଥା ଭାଗଵତସ୍ଯାପି ନିତ୍ଯଂ ଭଵତି ଯଦ୍‌ଗୃହେ । ତଦ୍‌ଗୃହଂ ତୀର୍ଥରୂପଂ ହି ଵସତାଂ ପାପନାଶନମ୍

ଯେଉଁ ଘରରେ ଭାଗବତ କଥା ନିତ୍ୟ ହୁଏ, ସେଇ ଘର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭଳି, ଘରବାସୀଙ୍କର ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ।

ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ଵାଜପେଯଶତାନି ଚ । ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥାଯାଶ୍ଚ କଲାଂ ନାର୍ହନ୍ତି ଷୋଡଶୀମ୍

ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତ ଭାଜପେୟ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଏକ ଶୋଡଶାଂଶ ଫଳକୁ ସମାନ କରିପାରିବେନି।

ତାଵତ୍ ପାପାନି ଦେହେସ୍ମିନ୍ ନିଵସନ୍ତି ତପୋଧନାଃ । ଯାଵତ୍ ନ ଶ୍ରୂଯତେ ସମ୍ଯକ୍ ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭାଗଵତଂ ନରୈଃ

ଏହି ଦେହରେ ପାପ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକ ଭଲଭାବରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶୁଣିନାହିଁ।

ନ ଗଂଗା ନ ଗଯା କାଶୀ ପୁଷ୍କରଂ ନ ପ୍ରଯାଗକମ୍ । ଶୁକଶାସ୍ତ୍ରକଥାଯାଶ୍ଚ ଫଲେନ ସମତାଂ ନଯେତ୍

ଗଙ୍ଗା, ଗୟା, କାଶୀ, ପୁଷ୍କର, ପ୍ରୟାଗ କିଛି ମଧ୍ୟ ଶୁକଦେବଙ୍କ ଶାସ୍ତ୍ର କଥାର ଫଳକୁ ସମାନ କରିପାରିବେନି।

ଶ୍ଲୋକାର୍ଧଂ ଶ୍ଲୋକପାଦଂ ଵା ନିତ୍ଯଂ ଭାଗଵତୋଦ୍‌ଭଵମ୍ । ପଠସ୍ଵ ସ୍ଵମୁଖେନୈଵ ଯଦୀଚ୍ଛସି ପରାଂ ଗତିମ୍

ତୁମେ ଯଦି ପରମ ଗତି ଚାହୁଁଛ, ଦିନକୁ ନିଜ ମୁଖରେ ଭାଗବତର ଅର୍ଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼।

ଵେଦାଦିଃ ଵେଦମାତା ଚ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତମେଵ ଚ । ତ୍ରଯୀ ଭାଗଵତଂ ଚୈଵ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷର ଏଵ ଚ

ବେଦ, ବେଦମାତା, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ତ୍ରୟୀ, ଭାଗବତ ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର—