ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀପତ୍ନ୍ଯ ଊଚୁଃ । ( ଵସଂତତିଲକା ) ମୈଵଂ ଵିଭୋଽର୍ହତି ଭଵାନ୍ଗଦିତୁଂ ନୃଶଂସଂ ସତ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵ ନିଗମଂ ତଵ ପାଦମୂଲମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତା ଵଯଂ ତୁଲସିଦାମ ପଦାଵସୃଷ୍ଟଂ କେଶୈର୍ନିଵୋଢୁମତିଲଙ୍‌ଘ୍ଯ ସମସ୍ତବନ୍ଧୂନ୍

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏପରି କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ! ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ତଳରେ ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଖାଇଛି, ତାହାକୁ ସତ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ଆମେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ-ପରିବାରକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳି ଆମ ଚୁଲିରେ ଧରିବାକୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ।

ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ନୋ ନ ପତଯଃ ପିତରୌ ସୁତା ଵା ନ ଭ୍ରାତୃବନ୍ଧୁସୁହୃଦଃ କୁତ ଏଵ ଚାନ୍ଯେ । ତସ୍ମାଦ୍ ଭଵତ୍ପ୍ରପଦଯୋଃ ପତିତାତ୍ମନାଂ ନୋ ନାନ୍ଯା ଭଵେଦ୍ ଗତିରରିନ୍ଦମ ତଦ୍ ଵିଧେହି

ଏବେ ଆମ ପତି, ପିତା, ସନ୍ତାନ, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଂକୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ତଳକୁ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ—ଦୟାକରି ଏହି କୃପା କରନ୍ତୁ।

ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ - ପତଯୋ ନାଭ୍ଯସୂଯେରନ୍ ପିତୃଭ୍ରାତୃସୁତାଦଯଃ । ଲୋକାଶ୍ଚ ଵୋ ମଯୋପେତା ଦେଵା ଅପ୍ଯନୁମନ୍ଵତେ

ଭଗବାନ କହିଲେ: ତୁମ ପତି, ପିତା, ଭାଇ, ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନି; ଏବେ ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇଛ, ଏହି କାରଣରେ ଲୋକ, ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ନ ପ୍ରୀତଯେଽନୁରାଗାଯ ହ୍ଯଙ୍‌ଗସଙ୍‌ଗୋ ନୃଣାମିହ । ତନ୍ମନୋ ମଯି ଯୁଞ୍ଜାନା ଅଚିରାନ୍ ମାମଵାପ୍ସ୍ଯଥ

ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶରୀରିକ ସଂସ୍ପର୍ଶ ପ୍ରେମ କିମ୍ବା ଆସକ୍ତି ପାଇଁ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଲଗାଇଦେଲେ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ - ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଦ୍ଵିଜପତ୍ନ୍ଯସ୍ତା ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ପୁନର୍ଗତାଃ । ତେ ଚାନସୂଯଵଃ ସ୍ଵାଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସତ୍ରମପାରଯନ୍

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ପୁଣି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଫେରିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପତିମାନେ ଏବେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ନିଜ ଘରବାଳୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।

ତତ୍ରୈକା ଵିଧୃତା ଭର୍ତ୍ରା ଭଗଵନ୍ତଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ । ହୃଦୋପଗୁହ୍ଯ ଵିଜହୌ ଦେହଂ କର୍ମାନୁବନ୍ଧନମ୍

ସେଠାରେ ଜଣେ ଜଣାଣୀ, ଯାହାକୁ ତାଙ୍କର ପତି ରୋକିଥିଲେ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ, ଏବଂ କର୍ମରେ ବନ୍ଧା ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ।

ଭଗଵାନପି ଗୋଵିନ୍ଦଃ ତେନୈଵାନ୍ନେନ ଗୋପକାନ୍ । ଚତୁର୍ଵିଧେନାଶଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ଚ ବୁଭୁଜେ ପ୍ରଭୁଃ

ଭଗବାନ ଗୋବିନ୍ଦ, ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପ୍ରକାରରେ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ଖାଇଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କଲେ।

ଏଵଂ ଲୀଲାନରଵପୁଃ ନୃଲୋକମନୁଶୀଲଯନ୍ । ରେମେ ଗୋଗୋପଗୋପୀନାଂ ରମଯନ୍ରୂପଵାକ୍କୃତୈଃ

ଏଭଳି ଲୀଳା ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭଗବାନ ଗୋ, ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରୂପ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ।

ଅଥାନୁସ୍ମୃତ୍ଯ ଵିପ୍ରାସ୍ତେ ଅନ୍ଵତପ୍ଯନ୍ କୃତାଗସଃ । ଯଦ୍ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଯୋର୍ଯାଚ୍ଞାଂ ଅହନ୍ମ ନୃଵିଡମ୍ବଯୋଃ

ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯାହା ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ତାହା ସ୍ମରଣ କରି, ମନୁଷ୍ୟ ରୂପରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିଥିବାରେ ଅନୁତାପ କଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଭଗଵତି କୃଷ୍ଣେ ଭକ୍ତିମଲୌକିକୀମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ଚ ତଯା ହୀନଂ ଅନୁତପ୍ତା ଵ୍ଯଗର୍ହଯନ୍

ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ଅସାଧାରଣ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତି ଦେଖି, ନିଜେ ଏପରି ଭକ୍ତି ନଥିବାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଇ ନିଜକୁ ଦୋଷାରୋପ କଲେ।

ଧିଗ୍ଜନ୍ମ ନଃ ତ୍ରିଵୃତ୍ ଵିଦ୍ଯାଂ ଧିଗ୍ ଵ୍ରତଂ ଧିଗ୍ ବହୁଜ୍ଞତାମ୍ । ଧିକ୍କୁଲଂ ଧିକ୍ କ୍ରିଯାଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ଵିମୁଖା ଯେ ତ୍ଵଧୋକ୍ଷଜେ

ଯଦି ଆମେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭଜିନାହିଁ, ତେବେ ଆମର ଜନ୍ମ, ତିନିପ୍ରକାର ଶିକ୍ଷା, ବ୍ରତ, ବହୁ ଜ୍ଞାନ, ବଂଶ, କିମ୍ବା କୌଶଳ ଅପରାଧ୍ୟ; ଏହା ସବୁ ନିର୍ଥକ।

ନୂନଂ ଭଗଵତୋ ମାଯା ଯୋଗିନାମପି ମୋହିନୀ । ଯସ୍ ଵଯଂ ଗୁରଵୋ ନୃଣାଂ ସ୍ଵାର୍ଥେ ମୁହ୍ଯାମହେ ଦ୍ଵିଜାଃ

ନିଶ୍ଚୟ, ଭଗବାନଙ୍କର ମାୟା ଏପରି ମୋହନୀ, ଯେଉଁଥିରେ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି; ଆମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ଅହୋ ପଶ୍ଯତ ନାରୀଣାଂ ଅପି କୃଷ୍ଣେ ଜଗଦ୍ଗୁରୌ । ଦୁରନ୍ତଭାଵଂ ଯୋଽଵିଧ୍ଯନ୍ ମୃତ୍ଯୁପାଶାନ୍ ଗୃହାଭିଧାନ୍

ହେଉ, ଏହି ଜଣାଣୀମାନଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଭାବକୁ ଦେଖ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତ୍‌ଗୁରୁ କୃଷ୍ଣ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁର ଜଞ୍ଜିର ଭାବରେ ଥିବା ଘରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।

ନାସାଂ ଦ୍ଵିଜାତିସଂସ୍କାରୋ ନ ନିଵାସୋ ଗୁରାଵପି । ନ ତପୋ ନାତ୍ମମୀମାଂସା ନ ଶୌଚଂ ନ କ୍ରିଯାଃ ଶୁଭାଃ

ଏହି ଜଣାଣୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଦ୍ୱିଜାତି ଦ୍ୱାରା ଦିକ୍ଷା ନଥିଲା, ଗୁରୁଙ୍କ ଘରେ ବାସ ନଥିଲା, ତପସ୍ୟା, ନିଜକୁ ଜାଣିବା ଚେଷ୍ଟା, ପବିତ୍ରତା କିମ୍ବା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନଥିଲା।

ତଥାପି ହ୍ଯୁତ୍ତମଃଶ୍ଲୋକେ କୃଷ୍ଣେ ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରେ । ଭକ୍ତିର୍ଦୃଢା ନ ଚାସ୍ମାକଂ ସଂସ୍କାରାଦିମତାମପି

ତଥାପି, ଆମେ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହୋଇନାହିଁ।

ନନୁ ସ୍ଵାର୍ଥଵିମୂଢାନାଂ ପ୍ରମତ୍ତାନାଂ ଗୃହେହଯା । ଅହୋ ନଃ ସ୍ମାରଯାମାସ ଗୋପଵାକ୍ଯୈଃ ସତାଂ ଗତିଃ

ଏହିପରି, ଆମେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥରେ ଭ୍ରମିତ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ମୁଗ୍ଧ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ତିନିଁ ଆମକୁ ସତ୍ପଥ ମନେ ପକାଇଦେଲେ।

ଅନ୍ଯଥା ପୂର୍ଣକାମସ୍ଯ କୈଵଲ୍ଯାଦ୍ଯଶିଷାଂ ପତେଃ । ଈଶିତଵ୍ଯୈଃ କିମସ୍ମାଭିଃ ଈଶସ୍ଯୈତଦ୍ ଵିଡମ୍ବନମ୍

ଯଦି ଏହା ନ ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦର ମାଲିକ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରୁ ଆମେ କାହିଁକି ମୁକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁବୁ? ଏହା ସେମାନଙ୍କର ଲୀଳା ମାତ୍ର।

ହିତ୍ଵାନ୍ଯାନ୍ ଭଜତେ ଯଂ ଶ୍ରୀଃ ପାଦସ୍ପର୍ଶାଶଯା ସକୃତ୍ । ସ୍ଵାତ୍ମଦୋଷାପଵର୍ଗେଣ ତଦ୍ଯାଚ୍ଞା ଜନମୋହିନୀ

ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତାଙ୍କର ପାଦସ୍ପର୍ଶ ପାଇବା ଆଶାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି; ନିଜ ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କେବଳ ଲୋକମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିବା ମାୟା।

ଦେଶଃ କାଲଃ ପୃଥଗ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ମଂତ୍ରତଂତ୍ରର୍ତ୍ଵିଜୋଽଗ୍ନଯଃ । ଦେଵତା ଯଜମାନଶ୍ଚ କ୍ରତୁର୍ଧର୍ମଶ୍ଚ ଯନ୍ମଯଃ

ଦେଶ, କାଳ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ, ମନ୍ତ୍ର, କ୍ରିୟା, ପୁରୋହିତ, ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମ—ଏସବୁ ତାଙ୍କର ଅଂଶରେ ଅଛି।

ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ ସାକ୍ଷାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯୋଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ । ଜାତୋ ଯଦୁଷ୍ଵିତ୍ଯାଶ୍ରୃଣ୍ମ ହ୍ଯପି ମୂଢା ନ ଵିଦ୍ମହେ

ସେଇ ଭଗବାନ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତରିଛନ୍ତି—ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛୁ, କିନ୍ତୁ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଠିକ୍‌ଭାବେ ଜାଣିପାରିନାହୁଁ।

ଅହୋ ଵଯଂ ଧନ୍ଯତମା ଯେଷାଂ ନସ୍ତାଦୃଶୀଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଭକ୍ତ୍ଯା ଯାସାଂ ମତିର୍ଜାତା ଅସ୍ମାକଂ ନିଶ୍ଚଲା ହରୌ

ହେ ଆମେ କେତେ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ମହିଳାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଗଵତେ କୃଷ୍ଣାଯାକୁଣ୍ଠମେଧସେ । ଯନ୍ମାଯାମୋହିତଧିଯୋ ଭ୍ରମାମଃ କର୍ମଵର୍ତ୍ମସୁ

ଅବିନାଶୀ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ଆମ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ କର୍ମର ପଥରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛି।

ସ ଵୈ ନ ଆଦ୍ଯଃ ପୁରୁଷଃ ସ୍ଵମାଯାମୋହିତାତ୍ମନାମ୍ । ଅଵିଜ୍ଞତାନୁଭାଵାନାଂ କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତ୍ଯତିକ୍ରମମ୍

ସେଇ ଆଦିପୁରୁଷ, ନିଜ ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ ନ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଅପରାଧକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କ୍ଷମା କରନ୍ତି।

ଇତି ସ୍ଵାଘମନୁସ୍ମୃତ୍ଯ କୃଷ୍ଣେ ତେ କୃତହେଲନାଃ । ଦିଦୃକ୍ଷଵୋଽପ୍ଯଚ୍ଯୁତଯୋଃ କଂସାଦ୍ଭୀତା ନ ଚାଚଲନ୍

ଏଭଳି, ନିଜ ଅପରାଧ ମନେ ପକାଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କଂସଙ୍କ ଭୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।

ଗ୍ରହା ନିମିତ୍ତଂ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଶ୍ଚେତ୍କିମାତ୍ମନୋଽଜସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ତେ ଵୈ। ଗ୍ରହୈର୍ଗ୍ରହସ୍ଯୈଵ ଵଦନ୍ତି ପୀଡାଂ କ୍ରୁଧ୍ଯେତ କସ୍ମୈ ପୁରୁଷସ୍ତତୋଽନ୍ଯଃ

ଯଦି ଗ୍ରହମାନେ ଲୋକଙ୍କ ସୁଖଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଅଜନ୍ମା ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହାର କ'ଣ ମାନେ? ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଗ୍ରହମାନେ ମାତ୍ର ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହା ପାଇଁ କାହାପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କରିବେ?

କର୍ମାସ୍ତୁ ହେତୁଃ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଶ୍ଚେତ୍କିମାତ୍ମନସ୍ତଦ୍ଧି ଜଡାଜଡତ୍ଵେ। ଦେହସ୍ତ୍ଵଚିତ୍ପୁରୁଷୋଽଯଂ ସୁପର୍ଣଃ କ୍ରୁଧ୍ଯେତ କସ୍ମୈ ନ ହି କର୍ମ ମୂଲମ୍

ଯଦି କର୍ମ ସୁଖଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହାର କ'ଣ ମାନେ? କର୍ମ ଜଡ଼ ଓ ଚେତନା ଉଭୟ ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। ଏହି ଦେହ ତ ଚର୍ମମାତ୍ର, ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଜୀବନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ; ତେଣୁ କାହାପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କରିବେ? କାରଣ କର୍ମ ମୂଳ ନୁହେଁ।

କାଲସ୍ତୁ ହେତୁଃ ସୁଖଦୁଃଖଯୋଶ୍ଚେତ୍କିମାତ୍ମନସ୍ତତ୍ର ତଦାତ୍ମକୋଽସୌ। ନାଗ୍ନେର୍ହି ତାପୋ ନ ହିମସ୍ଯ ତତ୍ସ୍ଯାତ୍କ୍ରୁଧ୍ଯେତ କସ୍ମୈ ନ ପରସ୍ଯ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵମ୍

ଯଦି କାଳ ସୁଖଦୁଃଖର କାରଣ, ତେବେ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏହାର କ'ଣ ମାନେ? କାଳ ଆତ୍ମା ସହିତ ଏକାତ୍ମ। ଯେପରି ତାପ ଅଗ୍ନିର ଗୁଣ ନୁହେଁ, ନ ଶୀତଳତା ହିମର, ସେପରି ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅନ୍ୟ କାହାର ନୁହେଁ; ତେଣୁ କାହାପ୍ରତି କ୍ରୋଧ କରିବେ?

ନ କେନଚିତ୍କ୍ଵାପି କଥଞ୍ଚନାସ୍ଯ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋପରାଗଃ ପରତଃ ପରସ୍ଯ। ଯଥାହମଃ ସଂସୃତିରୂପିଣଃ ସ୍ଯାଦେଵଂ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋ ନ ବିଭେତି ଭୂତୈଃ

କେହି କେବେ କେଉଁଠି ଯେପରି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ପାଇଁ। ଯେପରି ମୁଁ ଅଛି, ସେପରି ସଂସାର ଚକ୍ର; ଏଭଳି ଜାଗୃତ ଲୋକ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଏତାଂ ସ ଆସ୍ଥାଯ ପରାତ୍ମନିଷ୍ଠାମଧ୍ଯାସିତାଂ ପୂର୍ଵତମୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ। ଅହଂ ତରିଷ୍ଯାମି ଦୁରନ୍ତପାରଂ ତମୋ ମୁକୁନ୍ଦାଙ୍ଘ୍ରିନିଷେଵଯୈଵ

ପୂର୍ବତନ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ଏହି ପରମ ଆତ୍ମାନିଷ୍ଠାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ମୁଁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅପାର ଅନ୍ଧକାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବି।