ଶ୍ରୀଗୋପ୍ଯ ଊଚୁଃ । ( ଵସଂତତିଲକା ) ଅକ୍ଷଣ୍ଵତାଂ ଫଲମିଦଂ ନ ପରଂ ଵିଦାମଃ ସଖ୍ଯଃ ପଶୂନନୁ ଵିଵେଶଯତୋର୍ଵଯସ୍ଯୈଃ । ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵ୍ରଜେଶସୁତଯୋରନଵେଣୁଜୁଷ୍ଟଂ ଯୈର୍ଵା ନିପୀତମନୁରକ୍ତ-କଟାକ୍ଷମୋକ୍ଷମ୍
ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: ସଖୀମାନେ, ଆମେ ଚକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଫଳ ଆଉ କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ—ବ୍ରଜର ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଗାଈ ଚରାଇବା, ବାଂଶୀରେ ଶୋଭିତ ମୁହଁ ଓ ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣି ପାଇବା।
ଚୂତପ୍ରଵାଲବର୍ହସ୍ତବକ୍ ଉତ୍ପଲାବ୍ଜ ମାଲାନୁପୃକ୍ତପରିଧାନ ଵିଚିତ୍ରଵେଶୌ । ମଧ୍ଯେ ଵିରେଜତୁରଲଂ ପଶୁପାଲଗୋଷ୍ଠ୍ଯାଂ ରଙ୍ଗେ ଯଥା ନଟଵରୌ କ୍ଵ ଚ ଗାଯମାନୌ
ଚୁଆଁ ଶାଖା, କୋମଳ ପତ୍ର, ମୟୂରପଙ୍ଖି, ଉତ୍ପଳ ଓ କମଳ ମାଳା, ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସେ ଦୁଇଜଣେ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲେ, ଯେପରି ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଗାଇଁ ନାଚୁଥିବେ।
ଗୋପ୍ଯଃ କିମାଚରଦଯଂ କୁଶଲଂ ସ୍ମ ଵେଣୁଃ ଦାମୋଦରାଧରସୁଧାମପି ଗୋପିକାନାମ୍ । ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ଯଦଵଶିଷ୍ଟରସଂ ହ୍ରଦିନ୍ଯୋ ହୃଷ୍ଯତ୍ତ୍ଵଚୋଽଶ୍ରୁ ମୁମୁଚୁସ୍ତରଵୋ ଯଥାଽଽର୍ଯାଃ
ସଖୀମାନେ, ଏହି ବାଂଶୀ କେଉଁଠି ଏମିତି ଶୁଭ କର୍ମ କରିଛି, ଯେ ଦାମୋଦରଙ୍କ ଅଠିର ଅମୃତ ଯାହାକୁ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ଏକାଏକି ସେ ଉପଭୋଗ କରୁଛି? ନଦୀମାନେ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜଳ କମ୍ପିଯାଉଛି, ଗଛମାନେ ବଡ଼ମାନେ ପରି ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଛନ୍ତି।
ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ସଖି ଭୁଵୋ ଵିତନୋତି କୀର୍ତିଂ ଯଦ୍ ଦେଵକୀସୁତପଦାମ୍ବୁ ଜଲବ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମି । ଗୋଵିନ୍ଦଵେଣୁମନୁ ମତ୍ତମଯୂରନୃତ୍ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ରିସାନ୍ଵଵରତାନ୍ଯସମସ୍ତସତ୍ତ୍ଵମ୍
ସଖୀ, ଭୃନ୍ଦାବନ ଏ ଭୂମିରେ ଏମିତି କୀର୍ତି ପ୍ରସାର କରୁଛି, କାରଣ ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଜଳ ଏଠାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛି; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶୁଣି ମତ୍ତ ମୟୂରମାନେ ନାଚୁଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିର୍ବିକଳ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି।
ଧନ୍ଯାଃ ସ୍ମ ମୂଢମତଯୋଽପି ହରିଣ୍ଯ ଏତା ଯା ନନ୍ଦନନ୍ଦନମୁପାତ୍ତ ଵିଚିତ୍ରଵେଶମ୍ । ଆକର୍ଣ୍ଯ ଵେଣୁରଣିତଂ ସହକୃଷ୍ଣସାରାଃ ପୂଜାଂ ଦଧୁର୍ଵିରଚିତାଂ ପ୍ରଣଯାଵଲୋକୈଃ
ଏହି ମୂଢ଼ମତି ହରିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ବେଶରେ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣସାର ହରିଣମାନେ ସହିତ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣିରେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵନିତୋତ୍ସଵରୂପଶୀଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତତ୍କ୍ଵଣିତଵେଣୁ ଵିଵିକ୍ତଗୀତମ୍ । ଦେଵ୍ଯୋ ଵିମାନଗତଯଃ ସ୍ମରନୁନ୍ନସାରା ଭ୍ରଶ୍ଯତ୍ ପ୍ରସୂନକବରା ମୁମୁହୁର୍ଵିନୀଵ୍ଯଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚରିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉତ୍ସବ, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଏକାନ୍ତ ଗୀତ ଶୁଣି, ଦେବୀମାନେ ବିମାନରେ ବସି, ପ୍ରେମରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମାଳା ଖସିଯାଉଥିଲା, ପୋଷାକ ଢିଲା ହୋଇଯାଉଥିଲା, ମୁହଁ ହରାଇଯାଉଥିଲେ।
ଗାଵଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣମୁଖନିର୍ଗତଵେଣୁଗୀତ ପୀଯୂଷମୁତ୍ତଭିତକର୍ଣପୁଟୈଃ ପିବନ୍ତ୍ଯଃ । ଶାଵାଃ ସ୍ନୁତସ୍ତନପଯଃକଵଲାଃ ସ୍ମ ତସ୍ଥୁଃ ଗୋଵିନ୍ଦମାତ୍ମନି ଦୃଶାଶ୍ରୁକଲାଃ ସ୍ପୃଶନ୍ତ୍ଯଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଗୀତକୁ ଗୋମାନେ କାନ ଉଠାଇ ଶୁଣୁଥିଲେ, ଛୁଆଁମାନେ ମାଁର ଦୁଧ ମୁଁହରେ ଧରି ଅଚଳ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଆଣି, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଯୋ ବତାମ୍ବ ଵିହଗା ମୁନଯୋ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ କୃଷ୍ଣେକ୍ଷିତଂ ତଦୁଦିତଂ କଲଵେଣୁଗୀତମ୍ । ଆରୁହ୍ଯ ଯେ ଦ୍ରୁମଭୁଜାନ୍ ରୁଚିରପ୍ରଵାଲାନ୍ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତ୍ଯମୀଲିତଦୃଶୋ ଵିଗତାନ୍ଯଵାଚଃ
ମା, ଏହି ଅରଣ୍ୟର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଋଷି, ସେମାନେ ରୂଚିର ପତ୍ର ଥିବା ଗଛର ଶାଖାକୁ ଡେଙ୍କି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି, ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି, ଅନ୍ୟ କଥା ଭୁଲିଯାଉଛନ୍ତି।
ନଦ୍ଯସ୍ତଦା ତଦୁପଧାର୍ଯ ମୁକୁନ୍ଦଗୀତମ୍ ଆଵର୍ତଲକ୍ଷିତ ମନୋଭଵଭଗ୍ନଵେଗାଃ । ଆଲିଙ୍ଗନସ୍ଥଗିତମୂର୍ମିଭୁଜୈର୍ମୁରାରେଃ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପାଦଯୁଗଲଂ କମଲୋପହାରାଃ
ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଗୀତ ଶୁଣି, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ଧାରାରେ ଚକ୍ର ତିଆରି କରି, କାମନା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଉଛି; ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ହାତରେ ମୁରାରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କମଳ ଉପହାର ଦେଇ ତାଙ୍କର ପଦଦ୍ୱୟ ଧରୁଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽତପେ ଵ୍ରଜପଶୂନ୍ ସହ ରାମଗୋପୈଃ ସଞ୍ଚାରଯନ୍ତମନୁ ଵେଣୁମୁଦୀରଯନ୍ତମ୍ । ପ୍ରେମପ୍ରଵୃଦ୍ଧ ଉଦିତଃ କୁସୁମାଵଲୀଭିଃ ସଖ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯଧାତ୍ ସ୍ଵଵପୁଷାମ୍ବୁଦ ଆତପତ୍ରମ୍
ବ୍ରଜର ଗୋମାନେ ରାମ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ରୂଦ୍ରେ ଚରୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମରେ ଭରି, ଫୁଲ ଶାଖା ଉଠାଇ, ନିଜ ଦେହକୁ ଛାୟା ପରି ତାଙ୍କ ସଖା ପାଇଁ ଆଡ଼କୁ ଦେଲେ।
ପୂର୍ଣାଃ ପୁଲିନ୍ଦ୍ଯ ଉରୁଗାଯପଦାବ୍ଜରାଗ ଶ୍ରୀକୁଙ୍କୁମେନ ଦଯିତାସ୍ତନମଣ୍ଡିତେନ । ତଦ୍ଦର୍ଶନସ୍ମରରୁଜସ୍ତୃଣରୂଷିତେନ ଲିମ୍ପନ୍ତ୍ଯ ଆନନକୁଚେଷୁ ଜହୁସ୍ତଦାଧିମ୍
ପୁଲିନ୍ଦା ଜିଅମାନେ, ମହାଗାୟକଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର କୁଙ୍କୁମ ଯାହା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଅଂଗରେ ଲାଗିଥିଲା ଓ ଘାସରେ ରହିଯାଇଥିଲା, ତାହା ନିଜ ମୁହଁ ଓ ଅଂଗରେ ଲଗାଇ, ସେମାନେ ଦେଖିବାରୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପ୍ରେମବେଦନା ଶାନ୍ତ କଲେ।
ହନ୍ତାଯମଦ୍ରିରବଲା ହରିଦାସଵର୍ଯୋ ଯଦ୍ ରାମକୃଷ୍ଣଚରଣସ୍ପରଶପ୍ରମୋଦଃ । ମାନଂ ତନୋତି ସହଗୋଗଣଯୋସ୍ତଯୋର୍ଯତ୍ ପାନୀଯସୂଯଵସ କନ୍ଦରକନ୍ଦମୂଲୈଃ
ଦେଖ, ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ହରିଙ୍କର ସେବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ଏହା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଗାଈ ଓ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର ଝରଣାର ପାଣି, କୋମଳ ଘାସ ଓ ମୂଳ ଦେଇ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାଏ।
ଗା ଗୋପକୈରନୁଵନଂ ନଯତୋରୁଦାର ଵେଣୁସ୍ଵନୈଃ କଲପଦୈସ୍ତନୁଭୃତ୍ସୁ ସଖ୍ଯଃ । ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ଗତିମତାଂ ପୁଲକସ୍ତରୁଣାଂ ନିର୍ଯୋଗପାଶକୃତ ଲକ୍ଷଣଯୋର୍ଵିଚିତ୍ରମ୍
ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ସହ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମଧୁର ବାଁଶୀ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ। ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଗଛମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନର ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂଵିଧା ଭଗଵତୋ ଯା ଵୃନ୍ଦାଵନଚାରିଣଃ । ଵର୍ଣଯନ୍ତ୍ଯୋ ମିଥୋ ଗୋପ୍ଯଃ କ୍ରୀଡାସ୍ତନ୍ମଯତାଂ ଯଯୁଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ଯେତେବେଳେ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ା ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି କ୍ରୀଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଏକଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ଏକୋନବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵିଷଯାଭିନିଵେଶେନ ନାତ୍ମାନଂ ଵେଦ ନାପରମ୍। ଵୃକ୍ଷ ଜୀଵିକଯା ଜୀଵନ୍ଵ୍ଯର୍ଥଂ ଭସ୍ତ୍ରେଵ ଯଃ ଶ୍ଵସନ୍
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲୀନ ରହେ, ସେ ନ ନିଜକୁ ଜାଣେ, ନ ଉଚ୍ଚତର କିଛିକୁ। ଦେହ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ, ତାଳପଟି ଭଳି କେବଳ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ କରେ।
ଫଲଶ୍ରୁତିରିଯଂ ନୄଣାଂ ନ ଶ୍ରେଯୋ ରୋଚନଂ ପରମ୍। ଶ୍ରେଯୋଵିଵକ୍ଷଯା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଯଥା ଭୈଷଜ୍ଯରୋଚନମ୍
ଏହି ଫଳ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି, ଯେପରି ଔଷଧ ରୁଚିକର କରାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ତାହା ଖାଇବେ।
ଉତ୍ପତ୍ତ୍ଯୈଵ ହି କାମେଷୁ ପ୍ରାଣେଷୁ ସ୍ଵଜନେଷୁ ଚ। ଆସକ୍ତମନସୋ ମର୍ତ୍ଯା ଆତ୍ମନୋଽନର୍ଥହେତୁଷୁ
ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ଇଚ୍ଛା, ପ୍ରାଣ ଓ ନିଜ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତି ମନ ଆସକ୍ତ କରିଥାଏ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖର କାରଣ।
ନ ତାନଵିଦୁଷଃ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ଭ୍ରାମ୍ଯତୋ ଵୃଜିନାଧ୍ଵନି। କଥଂ ଯୁଞ୍ଜ୍ଯାତ୍ପୁନସ୍ତେଷୁ ତାଂସ୍ତମୋ ଵିଶତୋ ବୁଧଃ
ଯେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖର ପଥରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଜ୍ଞାନୀ କେମିତି ପୁଣି ସେମାନେକୁ ସେଇ ଅନ୍ଧକାରର କାମରେ ଲାଗିବାକୁ ଦେବେ?
ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସିତଂ କେଚିଦଵିଜ୍ଞାଯ କୁବୁଦ୍ଧଯଃ। ଫଲଶ୍ରୁତିଂ କୁସୁମିତାଂ ନ ଵେଦଜ୍ଞା ଵଦନ୍ତି ହି
ଏଭଳି କିଛି ଅବିଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବନାରେ ଅଟୁଟ ଥାନ୍ତି, ଫଳ ଶ୍ରୁତିର ଫୁଲ ଭଳି ମିଥ୍ୟା ଆଶା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
କାମିନଃ କୃପଣା ଲୁବ୍ଧାଃ ପୁଷ୍ପେଷୁ ଫଲବୁଦ୍ଧଯଃ। ଅଗ୍ନିମୁଗ୍ଧା ଧୂମତାନ୍ତାଃ ସ୍ଵଂ ଲୋକଂ ନ ଵିଦନ୍ତି ତେ
ଯେମାନେ କାମୀ, ଦୟାହୀନ ଓ ଲୋଭୀ, ଫୁଲରେ ମନ ଲଗାଇ ଫଳକୁ ଭୁଲିଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆକର୍ଷିତ ପତଙ୍ଗ ଭଳି; ସେମାନେ ନିଜ ସତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ତେ ମାମଙ୍ଗ ଜାନନ୍ତି ହୃଦିସ୍ଥଂ ଯ ଇଦଂ ଯତଃ। ଉକ୍ଥଶସ୍ତ୍ରା ହ୍ଯସୁତୃପୋ ଯଥା ନୀହାରଚକ୍ଷୁଷଃ
ହେ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ହୃଦୟରେ ବସିଛି ଓ ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯେପରି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲୋକ ମିଷ୍ଟି ଧୂଆଁରେ ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧା ହୋଇଯାନ୍ତି।
ତେ ମେ ମତମଵିଜ୍ଞାଯ ପରୋକ୍ଷଂ ଵିଷଯାତ୍ମକାଃ। ହିଂସାଯାଂ ଯଦି ରାଗଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯଜ୍ଞ ଏଵ ନ ଚୋଦନା
ମୋର ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝିନଥିବା, ଭୋଗବାସନାରେ ଲୀନ ଲୋକମାନେ ଯଦି ହିଂସାରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ ନିଷିଦ୍ଧ।
ହିଂସାଵିହାରା ହ୍ଯାଲବ୍ଧୈଃ ପଶୁଭିଃ ସ୍ଵସୁଖେଚ୍ଛଯା। ଯଜନ୍ତେ ଦେଵତା ଯଜ୍ଞୈଃ ପିତୃଭୂତପତୀନ୍ଖଲାଃ
ନିଜ ସୁଖ ପାଇଁ ହିଂସା କରି ପଶୁ ମାରି, କ୍ରୁର ଲୋକମାନେ ଦେବତା, ପିତୃ ଓ ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।
ସ୍ଵପ୍ନୋପମମମୁଂ ଲୋକମସନ୍ତଂ ଶ୍ରଵଣପ୍ରିଯମ୍। ଆଶିଷୋ ହୃଦି ସଙ୍କଲ୍ପ୍ଯ ତ୍ଯଜନ୍ତ୍ଯର୍ଥାନ୍ଯଥା ଵଣିକ୍
ବଣିକ ଭଳି ସତ୍ୟ ଧନକୁ ଛାଡ଼ି ସ୍୵ପ୍ନ ଆଶା କରିଥାଏ, ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଏହି ଅସତ୍ୟ ଲୋକର ଆଶୀର୍ବାଦ ଆଶା କରନ୍ତି, ଯାହା କେବଳ ଶୁଣିବାକୁ ଭଲ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋନିଷ୍ଠା ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋଜୁଷଃ। ଉପାସତ ଇନ୍ଦ୍ର ମୁଖ୍ଯାନ୍ଦେଵାଦୀନ୍ନ ଯଥୈଵ ମାମ୍
ଯେମାନେ ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ, ତମ ଗୁଣରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଗୁଣମାନେକୁ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵେହ ଦେଵତା ଯଜ୍ଞୈର୍ଗତ୍ଵା ରଂସ୍ଯାମହେ ଦିଵି। ତସ୍ଯାନ୍ତ ଇହ ଭୂଯାସ୍ମ ମହାଶାଲା ମହାକୁଲାଃ
ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି—'ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଭୋଗ କରିବା', ଏହା ଶେଷ ହେଲେ ପୁଣି ପୃଥିବୀରେ ଧନୀ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ଏଵଂ ପୁଷ୍ପିତଯା ଵାଚା ଵ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ତମନସାଂ ନୃଣାମ୍। ମାନିନାଂ ଚାତିଲୁବ୍ଧାନାଂ ମଦ୍ଵାର୍ତାପି ନ ରୋଚତେ
ଏଭଳି ଫୁଲ ଭଳି ମିଥ୍ୟା କଥାରେ ଯେମାନେ ମନ ଭ୍ରମିତ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଅତି ଲୋଭୀ, ସେମାନେ ପାଇଁ ମୋର ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ।
ଵେଦା ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଵିଷଯାସ୍ତ୍ରିକାଣ୍ଡଵିଷଯା ଇମେ। ପରୋକ୍ଷଵାଦା ଋଷଯଃ ପରୋକ୍ଷଂ ମମ ଚ ପ୍ରିଯମ୍
ଏହି ବେଦମାନେ ତିନି ପ୍ରକାରର ବିଷୟ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମ, ଆତ୍ମା ଓ ଦେବତା; ଋଷିମାନେ ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ କଥା କହନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବରେ କଥା କହିବାକୁ ପ୍ରିୟ କରେ।
ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ ସୁଦୁର୍ବୋଧଂ ପ୍ରାଣେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋମଯମ୍। ଅନନ୍ତପାରଂ ଗମ୍ଭୀରଂ ଦୁର୍ଵିଗାହ୍ଯଂ ସମୁଦ୍ରଵତ୍
ଶବ୍ଦରୂପ ବ୍ରହ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ, ଏହା ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ଏହାର ସୀମା ନାହିଁ, ଏହା ଗଭୀର ଓ ଅପାର, ସମୁଦ୍ର ପରି ଗହନ ଓ ଅଗମ୍ୟ ।