ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଉଦହୃଷ୍ଯନ୍ ଵାରିଜାନି ସୂର୍ଯୋତ୍ଥାନେ କୁମୁଦ୍‌ ଵିନା । ରାଜ୍ଞା ତୁ ନିର୍ଭଯା ଲୋକା ଯଥା ଦସ୍ଯୂନ୍ ଵିନା ନୃପ

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠିବା ସମୟରେ ପଦ୍ମମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କୁମୁଦ ତାହାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲା; ଯେପରି ରାଜା ଥିଲେ ଲୋକମାନେ ନିର୍ଭୟ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଥିଲେ ନୁହେଁ।

ପୁରଗ୍ରାମେଷ୍ଵାଗ୍ରଯଣୈଃ ଇନ୍ଦ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ମହୋତ୍ସଵୈଃ । ବଭୌ ଭୂଃ ପକ୍ଵସସ୍ଯାଢ୍ଯା କଲାଭ୍ଯାଂ ନିତରାଂ ହରେଃ

ପୁର ଓ ଗ୍ରାମରେ ଉତ୍ସବ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଆନନ୍ଦ ସହିତ, ପକ୍ୱ ଧାନର ଧନ୍ୟତାରେ ଭୂମି ଅତି ଶୋଭା ପାଇଲା, ବିଶେଷ କରି ହରିଙ୍କ କଳା ଦ୍ୱାରା।

ଵଣିଙ୍‌ମୁନି ନୃପସ୍ନାତା ନିର୍ଗମ୍ଯାର୍ଥାନ୍ ପ୍ରପେଦିରେ । ଵର୍ଷରୁଦ୍ଧା ଯଥା ସିଦ୍ଧାଃ ସ୍ଵପିଣ୍ଡାନ୍ କାଲ ଆଗତେ

ବଣିକ, ମୁନି ଓ ରାଜାମାନେ ସ୍ନାନ କରି, ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ; ଯେପରି ବର୍ଷାରେ ବନ୍ଧି ରହିଥିବା ସିଦ୍ଧମାନେ ସମୟ ଆସିଲେ ନିଜ ଦେହକୁ ଖୋଜନ୍ତି।

ତେଭ୍ଯଃ ସୋଽସୃଜତ୍ସ୍ଵୀଯଂ ପୁରଂ ପୁରୁଷମାତ୍ମଵାନ୍ । ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯେ ପୁରା ସୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ପ୍ରଜାପତିମ୍

ସେ ଆତ୍ମାଧିକାରୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନଗୃହ ଓ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ଅହୋ ଏତତ୍ ଜଗତ୍ସ୍ରଷ୍ଟଃ ସୁକୃତଂ ବତ ତେ କୃତମ୍ । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ କ୍ରିଯା ଯସ୍ମିନ୍ ସାକଂ ଅନ୍ନମଦାମ ହେ

ହେ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ମହାନ! ଯାହାରେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ନିର୍ବିକଳଙ୍ଗ ଅଛି, ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା।

ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଯୁକ୍ତୋ ଯୋଗେନ ସୁସମାଧିନା । ଋଷୀନ୍ ଋଷିଃ ହୃଷୀକେଶଃ ସସର୍ଜାଭିମତାଃ ପ୍ରଜାଃ

ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୃଷୀକେଶ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତେଭ୍ଯଶ୍ଚୈକୈକଶଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ଦେହସ୍ଯାଂଶମଦାଦଜଃ । ଯତ୍ତତ୍ ସମାଧିଯୋଗର୍ଦ୍ଧି ତପୋଵିଦ୍ଯାଵିରକ୍ତିମତ୍

ସେ ଅଜନ୍ମା ଭଗବାନ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଦେହର ଏକ ଏକ ଅଂଶ ଦେଲେ—ଏହା କ'ଣ? ଏହା ହେଉଛି ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାକ୍ତିର ସମୃଦ୍ଧି।

ଵେଣୁଗୀତମ୍ - ଭଗଵତୋ ମଧୁରଂ ଵେଣୁନାଦଂ ଆକର୍ଣ୍ଯ ଗୋପୀଭିଃ ତଦ୍‌ଗୁଣଗାନମ୍ ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ । ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତ୍ଥଂ ଶରତ୍ ସ୍ଵଚ୍ଛଜଲଂ ପଦ୍ମାକରସୁଗନ୍ଧିନା । ନ୍ଯଵିଶଦ୍ ଵାଯୁନା ଵାତଂ ସ ଗୋଗୋପାଲକୋଽଚ୍ଯୁତଃ

ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଶରତ୍କାଳରେ, ପରିସ୍ଫୁଟ ଜଳ ଓ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଭରା ପରିବେଶରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଗୋପାଳ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ଠଣ୍ଡା ପବନ ବହୁଥିବା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

( ପୁଷ୍ପିତାଗ୍ରା ) କୁସୁମିତଵନରାଜିଶୁଷ୍ମିଭୃଙ୍‌ଗ ଦ୍ଵିଜକୁଲଘୁଷ୍ଟସରଃସରିନ୍ମହୀଧ୍ରମ୍ । ମଧୁପତିରଵଗାହ୍ଯ ଚାରଯନ୍ ଗାଃ ସହପଶୁପାଲବଲଶ୍ଚୁକୂଜ ଵେଣୁମ୍

ଫୁଲିଥିବା ଗଛପାତରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜରିଥିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଝିଅଁ ଓ ନଦୀକୁ ଗାଁଉଥିଲେ, ମଧୁର ମାଳିକା ମଧୁରେଶ୍ୱର ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ଗାଈମାନେ ଚରାଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କର ବାଂଶୀ ବଜାଇଲେ।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ତଦ୍ ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯ ଆଶ୍ରୁତ୍ଯ ଵେଣୁଗୀତଂ ସ୍ମରୋଦଯମ୍ । କାଶ୍ଚିତ୍ ପରୋକ୍ଷଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ସ୍ଵସଖୀଭ୍ଯୋଽନ୍ଵଵର୍ଣଯନ୍

ବ୍ରଜର ଜିଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ସେଇ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ପ୍ରେମକୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଜଣେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ।

ତଦ୍ ଵର୍ଣଯିତୁମାରବ୍ଧାଃ ସ୍ମରନ୍ତ୍ଯଃ କୃଷ୍ଣଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ନାଶକନ୍ ସ୍ମରଵେଗେନ ଵିକ୍ଷିପ୍ତମନସୋ ନୃପ

ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କ୍ରୀଡା ସ୍ମରଣ କରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜନ୍, ପ୍ରେମର ତୀବ୍ରତାରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯିବାରୁ ଆଗକୁ କହିପାରିଲେନି।

( ମଂଦାକ୍ରାଂତା ) ବର୍ହାପୀଡଂ ନଟଵରଵପୁଃ କର୍ଣଯୋଃ କର୍ଣିକାରଂ । ବିଭ୍ରଦ୍ ଵାସଃ କନକକପିଶଂ ଵୈଜଯନ୍ତୀଂ ଚ ମାଲାମ୍ । ରନ୍ଧ୍ରାନ୍ ଵେଣୋରଧରସୁଧଯାପୂରଯନ୍ ଗୋପଵୃନ୍ଦୈଃ । ଵୃନ୍ଦାରଣ୍ଯଂ ସ୍ଵପଦରମଣଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ ଗୀତକୀର୍ତିଃ

ମୁଣ୍ଡରେ ମୟୂରପଙ୍ଖି, ନୃତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହ, କାନରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ, ଓ ବନମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅଠିର ମଧୁର ରସରେ ବାଂଶୀର ଚିରା ଭରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ, ସେ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ପଦଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିବା ଓ ଗୀତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୃନ୍ଦାବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଇତି ଵେଣୁରଵଂ ରାଜନ୍ ସର୍ଵଭୂତମନୋହରମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ରଜସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ଵର୍ଣଯନ୍ତ୍ଯୋଽଭିରେଭିରେ

ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା, ବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ଜିଅମାନେ ଏହା ଶୁଣି, ବର୍ଣ୍ଣନା କରି କରି ଏହାରେ ଲୀନ ହେଇଯାଉଥିଲେ।

ଶ୍ରୀଗୋପ୍ଯ ଊଚୁଃ । ( ଵସଂତତିଲକା ) ଅକ୍ଷଣ୍ଵତାଂ ଫଲମିଦଂ ନ ପରଂ ଵିଦାମଃ ସଖ୍ଯଃ ପଶୂନନୁ ଵିଵେଶଯତୋର୍ଵଯସ୍ଯୈଃ । ଵକ୍ତ୍ରଂ ଵ୍ରଜେଶସୁତଯୋରନଵେଣୁଜୁଷ୍ଟଂ ଯୈର୍ଵା ନିପୀତମନୁରକ୍ତ-କଟାକ୍ଷମୋକ୍ଷମ୍

ଗୋପୀମାନେ କହିଲେ: ସଖୀମାନେ, ଆମେ ଚକ୍ଷୁମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରୁ ବଡ଼ ଫଳ ଆଉ କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ—ବ୍ରଜର ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଗାଈ ଚରାଇବା, ବାଂଶୀରେ ଶୋଭିତ ମୁହଁ ଓ ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣି ପାଇବା।

ଚୂତପ୍ରଵାଲବର୍ହସ୍ତବକ୍ ଉତ୍ପଲାବ୍ଜ ମାଲାନୁପୃକ୍ତପରିଧାନ ଵିଚିତ୍ରଵେଶୌ । ମଧ୍ଯେ ଵିରେଜତୁରଲଂ ପଶୁପାଲଗୋଷ୍ଠ୍ଯାଂ ରଙ୍‌ଗେ ଯଥା ନଟଵରୌ କ୍ଵ ଚ ଗାଯମାନୌ

ଚୁଆଁ ଶାଖା, କୋମଳ ପତ୍ର, ମୟୂରପଙ୍ଖି, ଉତ୍ପଳ ଓ କମଳ ମାଳା, ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ସେ ଦୁଇଜଣେ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲେ, ଯେପରି ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଗାଇଁ ନାଚୁଥିବେ।

ଗୋପ୍ଯଃ କିମାଚରଦଯଂ କୁଶଲଂ ସ୍ମ ଵେଣୁଃ ଦାମୋଦରାଧରସୁଧାମପି ଗୋପିକାନାମ୍ । ଭୁଙ୍‌କ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ଯଦଵଶିଷ୍ଟରସଂ ହ୍ରଦିନ୍ଯୋ ହୃଷ୍ଯତ୍ତ୍ଵଚୋଽଶ୍ରୁ ମୁମୁଚୁସ୍ତରଵୋ ଯଥାଽଽର୍ଯାଃ

ସଖୀମାନେ, ଏହି ବାଂଶୀ କେଉଁଠି ଏମିତି ଶୁଭ କର୍ମ କରିଛି, ଯେ ଦାମୋଦରଙ୍କ ଅଠିର ଅମୃତ ଯାହାକୁ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ଏକାଏକି ସେ ଉପଭୋଗ କରୁଛି? ନଦୀମାନେ ତାହାର ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଚାଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜଳ କମ୍ପିଯାଉଛି, ଗଛମାନେ ବଡ଼ମାନେ ପରି ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଛନ୍ତି।

ଵୃନ୍ଦାଵନଂ ସଖି ଭୁଵୋ ଵିତନୋତି କୀର୍ତିଂ ଯଦ୍ ଦେଵକୀସୁତପଦାମ୍ବୁ ଜଲବ୍ଧଲକ୍ଷ୍ମି । ଗୋଵିନ୍ଦଵେଣୁମନୁ ମତ୍ତମଯୂରନୃତ୍ଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ରିସାନ୍ଵଵରତାନ୍ଯସମସ୍ତସତ୍ତ୍ଵମ୍

ସଖୀ, ଭୃନ୍ଦାବନ ଏ ଭୂମିରେ ଏମିତି କୀର୍ତି ପ୍ରସାର କରୁଛି, କାରଣ ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଜଳ ଏଠାକୁ ପବିତ୍ର କରିଛି; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାଂଶୀ ଶୁଣି ମତ୍ତ ମୟୂରମାନେ ନାଚୁଛନ୍ତି, ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିର୍ବିକଳ ହୋଇଯାଉଛନ୍ତି।

ଧନ୍ଯାଃ ସ୍ମ ମୂଢମତଯୋଽପି ହରିଣ୍ଯ ଏତା ଯା ନନ୍ଦନନ୍ଦନମୁପାତ୍ତ ଵିଚିତ୍ରଵେଶମ୍ । ଆକର୍ଣ୍ଯ ଵେଣୁରଣିତଂ ସହକୃଷ୍ଣସାରାଃ ପୂଜାଂ ଦଧୁର୍ଵିରଚିତାଂ ପ୍ରଣଯାଵଲୋକୈଃ

ଏହି ମୂଢ଼ମତି ହରିଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ବେଶରେ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣସାର ହରିଣମାନେ ସହିତ ବାଂଶୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରେମଭରା ଚାହାଣିରେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି।

କୃଷ୍ଣଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵନିତୋତ୍ସଵରୂପଶୀଲଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ତତ୍କ୍ଵଣିତଵେଣୁ ଵିଵିକ୍ତଗୀତମ୍ । ଦେଵ୍ଯୋ ଵିମାନଗତଯଃ ସ୍ମରନୁନ୍ନସାରା ଭ୍ରଶ୍ଯତ୍ ପ୍ରସୂନକବରା ମୁମୁହୁର୍ଵିନୀଵ୍ଯଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ଓ ଚରିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଉତ୍ସବ, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଏକାନ୍ତ ଗୀତ ଶୁଣି, ଦେବୀମାନେ ବିମାନରେ ବସି, ପ୍ରେମରେ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମାଳା ଖସିଯାଉଥିଲା, ପୋଷାକ ଢିଲା ହୋଇଯାଉଥିଲା, ମୁହଁ ହରାଇଯାଉଥିଲେ।

ଗାଵଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣମୁଖନିର୍ଗତଵେଣୁଗୀତ ପୀଯୂଷମୁତ୍ତଭିତକର୍ଣପୁଟୈଃ ପିବନ୍ତ୍ଯଃ । ଶାଵାଃ ସ୍ନୁତସ୍ତନପଯଃକଵଲାଃ ସ୍ମ ତସ୍ଥୁଃ ଗୋଵିନ୍ଦମାତ୍ମନି ଦୃଶାଶ୍ରୁକଲାଃ ସ୍ପୃଶନ୍ତ୍ଯଃ

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଗୀତକୁ ଗୋମାନେ କାନ ଉଠାଇ ଶୁଣୁଥିଲେ, ଛୁଆଁମାନେ ମାଁର ଦୁଧ ମୁଁହରେ ଧରି ଅଚଳ ହୋଇଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି ଚକ୍ଷୁରେ ଅଶ୍ରୁ ଆଣି, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିଲେ।

ପ୍ରାଯୋ ବତାମ୍ବ ଵିହଗା ମୁନଯୋ ଵନେଽସ୍ମିନ୍ କୃଷ୍ଣେକ୍ଷିତଂ ତଦୁଦିତଂ କଲଵେଣୁଗୀତମ୍ । ଆରୁହ୍ଯ ଯେ ଦ୍ରୁମଭୁଜାନ୍ ରୁଚିରପ୍ରଵାଲାନ୍ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତ୍ଯମୀଲିତଦୃଶୋ ଵିଗତାନ୍ଯଵାଚଃ

ମା, ଏହି ଅରଣ୍ୟର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ ଋଷି, ସେମାନେ ରୂଚିର ପତ୍ର ଥିବା ଗଛର ଶାଖାକୁ ଡେଙ୍କି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଗୀତ ଶୁଣି, ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି, ଅନ୍ୟ କଥା ଭୁଲିଯାଉଛନ୍ତି।

ନଦ୍ଯସ୍ତଦା ତଦୁପଧାର୍ଯ ମୁକୁନ୍ଦଗୀତମ୍ ଆଵର୍ତଲକ୍ଷିତ ମନୋଭଵଭଗ୍ନଵେଗାଃ । ଆଲିଙ୍‌ଗନସ୍ଥଗିତମୂର୍ମିଭୁଜୈର୍ମୁରାରେଃ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ପାଦଯୁଗଲଂ କମଲୋପହାରାଃ

ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଗୀତ ଶୁଣି, ନଦୀମାନେ ତାଙ୍କର ଧାରାରେ ଚକ୍ର ତିଆରି କରି, କାମନା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଉଛି; ତାଙ୍କର ତରଙ୍ଗ ହାତରେ ମୁରାରିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, କମଳ ଉପହାର ଦେଇ ତାଙ୍କର ପଦଦ୍ୱୟ ଧରୁଛନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽତପେ ଵ୍ରଜପଶୂନ୍ ସହ ରାମଗୋପୈଃ ସଞ୍ଚାରଯନ୍ତମନୁ ଵେଣୁମୁଦୀରଯନ୍ତମ୍ । ପ୍ରେମପ୍ରଵୃଦ୍ଧ ଉଦିତଃ କୁସୁମାଵଲୀଭିଃ ସଖ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯଧାତ୍ ସ୍ଵଵପୁଷାମ୍ବୁଦ ଆତପତ୍ରମ୍

ବ୍ରଜର ଗୋମାନେ ରାମ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ସହିତ ରୂଦ୍ରେ ଚରୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ବାଂଶୀ ବଜାଉଥିଲେ, ଗଛମାନେ ପ୍ରେମରେ ଭରି, ଫୁଲ ଶାଖା ଉଠାଇ, ନିଜ ଦେହକୁ ଛାୟା ପରି ତାଙ୍କ ସଖା ପାଇଁ ଆଡ଼କୁ ଦେଲେ।

ପୂର୍ଣାଃ ପୁଲିନ୍ଦ୍ଯ ଉରୁଗାଯପଦାବ୍ଜରାଗ ଶ୍ରୀକୁଙ୍‌କୁମେନ ଦଯିତାସ୍ତନମଣ୍ଡିତେନ । ତଦ୍ଦର୍ଶନସ୍ମରରୁଜସ୍ତୃଣରୂଷିତେନ ଲିମ୍ପନ୍ତ୍ଯ ଆନନକୁଚେଷୁ ଜହୁସ୍ତଦାଧିମ୍

ପୁଲିନ୍ଦା ଜିଅମାନେ, ମହାଗାୟକଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର କୁଙ୍କୁମ ଯାହା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ଅଂଗରେ ଲାଗିଥିଲା ଓ ଘାସରେ ରହିଯାଇଥିଲା, ତାହା ନିଜ ମୁହଁ ଓ ଅଂଗରେ ଲଗାଇ, ସେମାନେ ଦେଖିବାରୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପ୍ରେମବେଦନା ଶାନ୍ତ କଲେ।

ହନ୍ତାଯମଦ୍ରିରବଲା ହରିଦାସଵର୍ଯୋ ଯଦ୍ ରାମକୃଷ୍ଣଚରଣସ୍ପରଶପ୍ରମୋଦଃ । ମାନଂ ତନୋତି ସହଗୋଗଣଯୋସ୍ତଯୋର୍ଯତ୍ ପାନୀଯସୂଯଵସ କନ୍ଦରକନ୍ଦମୂଲୈଃ

ଦେଖ, ଏହି ପାହାଡ଼ଟି ହରିଙ୍କର ସେବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦସ୍ପର୍ଶରେ ଏହା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଗାଈ ଓ ସଙ୍ଗୀମାନଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର ଝରଣାର ପାଣି, କୋମଳ ଘାସ ଓ ମୂଳ ଦେଇ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାଏ।

ଗା ଗୋପକୈରନୁଵନଂ ନଯତୋରୁଦାର ଵେଣୁସ୍ଵନୈଃ କଲପଦୈସ୍ତନୁଭୃତ୍ସୁ ସଖ୍ଯଃ । ଅସ୍ପନ୍ଦନଂ ଗତିମତାଂ ପୁଲକସ୍ତରୁଣାଂ ନିର୍ଯୋଗପାଶକୃତ ଲକ୍ଷଣଯୋର୍ଵିଚିତ୍ରମ୍

ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ସହ ଜଙ୍ଗଲ ମାଧ୍ୟରେ ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମଧୁର ବାଁଶୀ ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ। ଚଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଗଛମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନର ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ଏଵଂଵିଧା ଭଗଵତୋ ଯା ଵୃନ୍ଦାଵନଚାରିଣଃ । ଵର୍ଣଯନ୍ତ୍ଯୋ ମିଥୋ ଗୋପ୍ଯଃ କ୍ରୀଡାସ୍ତନ୍ମଯତାଂ ଯଯୁଃ

ଏଭଳି ଭାବରେ, ଯେତେବେଳେ ଗୋପୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବିହାର କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କର କ୍ରୀଡ଼ା ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି କ୍ରୀଡ଼ାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।

ଇତି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ପାରମହଂସ୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଦଶମସ୍କନ୍ଧେ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଏକଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧର ପ୍ରଥମାର୍ଧର ଏକୋନବିଂଶତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ଵିଷଯାଭିନିଵେଶେନ ନାତ୍ମାନଂ ଵେଦ ନାପରମ୍। ଵୃକ୍ଷ ଜୀଵିକଯା ଜୀଵନ୍ଵ୍ଯର୍ଥଂ ଭସ୍ତ୍ରେଵ ଯଃ ଶ୍ଵସନ୍

ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲୀନ ରହେ, ସେ ନ ନିଜକୁ ଜାଣେ, ନ ଉଚ୍ଚତର କିଛିକୁ। ଦେହ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ, ତାଳପଟି ଭଳି କେବଳ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ କରେ।