ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଆଶ୍ରୁତ୍ଯ ତଦ୍ ଋଷିଗଣଵଚଃ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ସମଂ ମଧୁଚ୍ଯୁଦ୍ ଗୁରୁ ଚାଵ୍ଯଲୀକମ୍ । ଆଭାଷତୈନାନଭିନନ୍ଦ୍ଯ ଯୁକ୍ତାନ୍ ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣଶ୍ଚରିତାନି ଵିଷ୍ଣୋଃ

ଋଷିମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପରୀକ୍ଷିତ ମଧୁସୂଦନ ଗୁରୁ ସହିତ, କୌଣସି ଦୋଷ ଛାଡ଼ି, ସମ୍ମିଳିତ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରିତ ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ କଥା କହିଲେ।

ସମାଗତାଃ ସର୍ଵତ ଏଵ ସର୍ଵେ ଵେଦା ଯଥା ମୂର୍ତିଧରାସ୍ତ୍ରିପୃଷ୍ଠେ । ନେହାଥଵାମୁତ୍ର ଚ କଶ୍ଚନାର୍ଥ ଋତେ ପରାନୁଗ୍ରହମାତ୍ମଶୀଲମ୍

ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ବେଦ ତିନି ଲୋକରେ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠାରେ, ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆତ୍ମାର ସ୍ୱଭାବ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।

ତତଶ୍ଚ ଵଃ ପୃଚ୍ଛ୍ଯମିମଂ ଵିପୃଚ୍ଛେ ଵିଶ୍ରଭ୍ଯ ଵିପ୍ରା ଇତି କୃତ୍ଯତାଯାମ୍ । ସର୍ଵାତ୍ମନା ମ୍ରିଯମାଣୈଶ୍ଚ କୃତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଚ ତତ୍ରାମୃଶତାଭିଯୁକ୍ତାଃ

ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ କହନ୍ତୁ, ମୃତ୍ୟୁଶୟନରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଶୁଦ୍ଧ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ? ଏଥିରେ ଯେଉଁମାନେ ନିପୁଣ, ସେମାନେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ।

ତତ୍ରାଭଵଦ୍ ଭଗଵାନ୍ ଵ୍ଯାସପୁତ୍ରୋ ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଗାମଟମାନୋଽନପେକ୍ଷଃ । ଅଲକ୍ଷ୍ଯଲିଙ୍ଗୋ ନିଜଲାଭତୁଷ୍ଟୋ ଵୃତଶ୍ଚ ବାଲୈରଵଧୂତଵେଷଃ

ତାପରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ପୂଜ୍ୟ, ଅପେକ୍ଷା ଛାଡ଼ି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିବା, ଅପରିଚିତ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଲାଭରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶିଶୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଅବଧୂତ ବେଶରେ, ସଉଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ତଂ ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟଵର୍ଷଂ ସୁକୁମାରପାଦ କରୋରୁବାହ୍ଵଂସକପୋଲଗାତ୍ରମ୍ । ଚାର୍ଵାଯତାକ୍ଷୋନ୍ନସତୁଲ୍ଯକର୍ଣ ସୁଭ୍ର୍‌ଵାନନଂ କମ୍ବୁସୁଜାତକଣ୍ଠମ୍

ସେ ଛଅଦଶ ବର୍ଷର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସରେ, ତାଙ୍କର ପାଦ, ହାତ, ଜଂଘା, ବାହୁ, କନ୍ଧ ଓ ଗାଲ ଅତି କୋମଳ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ଦେହ ଶୋଭାମୟ, ଆଖି ବଡ଼ ଓ ଲମ୍ବା, ନାକ ଓ କାନ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାର, ଭୂଅଁ ଅତି ଶୁଭ୍ର, ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଗଳ ଶଂଖ ଭଳି ଗଢ଼ା ଥିଲା।

ନିଗୂଢଜତ୍ରୁଂ ପୃଥୁତୁଙ୍ଗଵକ୍ଷସଂ ଆଵର୍ତନାଭିଂ ଵଲିଵଲ୍ଗୂଦରଂ ଚ । ଦିଗମ୍ବରଂ ଵକ୍ତ୍ରଵିକୀର୍ଣକେଶଂ ପ୍ରଲମ୍ବବାହୁଂ ସ୍ଵମରୋତ୍ତମାଭମ୍

ତାଙ୍କର କନ୍ଧ ଚୁପି ଥିଲା, ଛାତି ଚଉଡ଼ ଓ ଉଚ୍ଚ, ନାଭି ଗଭୀର ଓ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ପେଟ ମୃଦୁ ଓ ରେଖାମୟ। ସେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଥିଲେ, କେଶ ମୁହଁ ଉପରେ ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ବାହୁ ଲମ୍ବା ଓ ଝୁଲିଥିଲା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଥିଲେ।

ଶ୍ଯାମଂ ସଦାପୀଚ୍ଯଵଯୋଽଙ୍ଗଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମନୋଜ୍ଞଂ ରୁଚିରସ୍ମିତେନ । ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥିତାସ୍ତେ ମୁନଯଃ ସ୍ଵାସନେଭ୍ଯଃ ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଜ୍ଞା ଅପି ଗୂଢଵର୍ଚସମ୍

ତାଙ୍କର ଦେହ ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗର, ଯୌବନ ଏବେ ମଧୁର ଓ ତାଜା, ଅଙ୍ଗ ମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଚିହ୍ନରେ ଭରିଥିଲା। ତାଙ୍କର ମନୋହର ହସ ନାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା। ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ମହିମା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମ୍ମାନ ସୂଚକ ଭାବେ ଆପଣା ଆସନରୁ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲେ।

ସ ଵିଷ୍ଣୁରାତୋଽତିଥଯ ଆଗତାଯ ତସ୍ମୈ ସପର୍ଯାଂ ଶିରସାଽଽଜହାର । ତତୋ ନିଵୃତ୍ତା ହ୍ଯବୁଧାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽର୍ଭକା ମହାସନେ ସୋପଵିଵେଶ ପୂଜିତଃ

ବିଷ୍ଣୁରାତ (ପରୀକ୍ଷିତ) ଆସିଥିବା ଏହି ମହାନ ଅତିଥିକୁ ମଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡ ନମି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ତାପରେ, ଅଜ୍ଞାନ ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଦୂରେଇଯିବା ପରେ, ସେ ମହାସନରେ ଗରିମା ସହିତ ବସିଥିଲେ।

ସ ସଂଵୃତସ୍ତତ୍ର ମହାନ୍ ମହୀଯସାଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରାଜର୍ଷିଦେଵର୍ଷି ସଙ୍ଘୈଃ । ଵ୍ଯରୋଚତାଲଂ ଭଗଵାନ୍ ଯଥେନ୍ଦୁଃ ଗ୍ରହର୍କ୍ଷତାରାନିକରୈଃ ପରୀତଃ

ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ରାଜର୍ଷି ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଥିଲେ। ଏହି ମହାନ ଋଷି ଏମିତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋକିତ ହୁଏ।

ପ୍ରଶାନ୍ତମାସୀନମକୁଣ୍ଠମେଧସଂ ମୁନିଂ ନୃପୋ ଭାଗଵତୋଽଭ୍ଯୁପେତ୍ଯ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନାଵହିତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ନତ୍ଵା ଗିରା ସୂନୃତଯାନ୍ଵପୃଚ୍ଛତ୍

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ରାଜା ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥିବା, ଅକ୍ଷୟ ଜ୍ଞାନର ମହାନ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୃଦୁ ଓ ମିଠା କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ପରୀକ୍ଷିଦୁଵାଚ । ଅହୋ ଅଦ୍ଯ ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସତ୍ସେଵ୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧଵଃ । କୃପଯାତିଥିରୂପେଣ ଭଵଦ୍‌ଭିସ୍ତୀର୍ଥକାଃ କୃତାଃ

ପରୀକ୍ଷିତ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଜି ଆମେ ସାଧାରଣ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେବାଯୋଗ୍ୟ ହୋଇପାରିଛୁ। ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଆସି ଏହି ଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ଯେଷାଂ ସଂସ୍ମରଣାତ୍ ପୁଂସାଂ ସଦ୍ଯଃ ଶୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ଗୃହାଃ । କିଂ ପୁନର୍ଦର୍ଶନସ୍ପର୍ଶ ପାଦଶୌଚାସନାଦିଭିଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାନବମାନଙ୍କର ଘର ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କିମ୍ବା ଆସନ ଦେବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ କଣ କହିବି!

ସାନ୍ନିଧ୍ଯାତ୍ତେ ମହାଯୋଗିନ୍ ପାତକାନି ମହାନ୍ତ୍ଯପି । ସଦ୍ଯୋ ନଶ୍ଯନ୍ତି ଵୈ ପୁଂସାଂ ଵିଷ୍ଣୋରିଵ ସୁରେତରାଃ

ହେ ମହାଯୋଗୀ, ଆପଣଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ମାନବମାନଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।

ଅପି ମେ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରୀତଃ କୃଷ୍ଣଃ ପାଣ୍ଡୁସୁତପ୍ରିଯଃ । ପୈତୃଷ୍ଵସେଯପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ତଦ୍ଗୋତ୍ରସ୍ଯାତ୍ତବାନ୍ଧଵଃ

ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସେ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ସେ ତାଙ୍କର ପିତୃସ୍ୱସା ଗୋତ୍ରର ବାନ୍ଧବମାନେ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ଅନ୍ଯଥା ତେଽଵ୍ଯକ୍ତଗତେଃ ଦର୍ଶନଂ ନଃ କଥଂ ନୃଣାମ୍ । ନିତରାଂ ମ୍ରିଯମାଣାନାଂ ସଂସିଦ୍ଧସ୍ଯ ଵନୀଯସଃ

ନହେଲେ, ଅପ୍ରକାଶ ଚିତ୍ତ ଓ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଆମେ ମରଣଶୀଳ ମଣିଷମାନେ କିପରି ଦର୍ଶନ କରିପାରିଥାନ୍ତୁ?

ଅତଃ ପୃଚ୍ଛାମି ସଂସିଦ୍ଧିଂ ଯୋଗିନାଂ ପରମଂ ଗୁରୁମ୍ । ପୁରୁଷସ୍ଯେହ ଯତ୍କାର୍ଯଂ ମ୍ରିଯମାଣସ୍ଯ ସର୍ଵଥା

ସେହିପାଇଁ, ହେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି—ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଣିଷ କେଉଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ?

ଯଚ୍ଛ୍ରୋତଵ୍ଯମଥୋ ଜପ୍ଯଂ ଯତ୍କର୍ତଵ୍ଯଂ ନୃଭିଃ ପ୍ରଭୋ । ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯଂ ଭଜନୀଯଂ ଵା ବ୍ରୂହି ଯଦ୍ଵା ଵିପର୍ଯଯମ୍

ହେ ପ୍ରଭୁ, କଣ ଶୁଣିବା, କଣ ଜପ କରିବା, କଣ କରିବା, କଣ ସ୍ମରଣ କରିବା, କିମ୍ବା କଣ ଭଜନ କରିବା ଉଚିତ? କିମ୍ବା ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କିଛି ଅଛି କି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।

ନୂନଂ ଭଗଵତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଗୃହେଷୁ ଗୃହମେଧିନାମ୍ । ନ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ ହ୍ଯଵସ୍ଥାନଂ ଅପି ଗୋଦୋହନଂ କ୍ଵଚିତ୍

ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଘରେ ଭଗବାନଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଗାଈ ଦୁହିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ସୂତ ଉଵାଚ । ଏଵମାଭାଷିତଃ ପୃଷ୍ଟଃ ସ ରାଜ୍ଞା ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଗିରା । ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଭଗଵାନ୍ ବାଦରାଯଣିଃ

ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ମୃଦୁ ଭାଷାରେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ବାଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗବାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଶ୍ରୀର୍ଗୁଣା ନୈରପେକ୍ଷ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ସୁଖଂ ଦୁଃଖସୁଖାତ୍ଯଯଃ। ଦୁଃଖଂ କାମସୁଖାପେକ୍ଷା ପଣ୍ଡିତୋ ବନ୍ଧମୋକ୍ଷଵିତ୍

ଶ୍ରୀଙ୍କ ଗୁଣ ହେଉଛି ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ସୁଖ ହେଉଛି ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖର ଶେଷ। ଦୁଃଖ ଆସେ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା। ପଣ୍ଡିତ ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷ ଜାଣନ୍ତି।

ମୂର୍ଖୋ ଦେହାଦ୍ଯହଂବୁଦ୍ଧିଃ ପନ୍ଥା ମନ୍ନିଗମଃ ସ୍ମୃତଃ। ଉତ୍ପଥଶ୍ଚିତ୍ତଵିକ୍ଷେପଃ ସ୍ଵର୍ଗଃ ସତ୍ତ୍ଵଗୁଣୋଦଯଃ

ମୂର୍ଖ ଦେହ ଓ ଏହାଦିରେ ଆତ୍ମବୁଦ୍ଧି ରଖେ। ମୋର ପଥକୁ ବେଦ ବୋଲାଯାଏ। ଚିତ୍ତର ବିକ୍ଷେପ ଭ୍ରମ ପଥ, ସ୍ୱର୍ଗ ହେଉଛି ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣର ଉଦୟ।

ନରକସ୍ତମଉନ୍ନାହୋ ବନ୍ଧୁର୍ଗୁରୁରହଂ ସଖେ। ଗୃହଂ ଶରୀରଂ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଗୁଣାଢ୍ଯୋ ହ୍ଯାଢ୍ଯ ଉଚ୍ଯତେ

ନରକ ହେଉଛି ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅଭିମାନ। ବନ୍ଧୁ, ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମା ଏକ। ଘର ହେଉଛି ଦେହ, ମାନବତା ଗୁଣର ଧନ, ଏବଂ ଯିଏ ଗୁଣରେ ଧନୀ, ସେଠିକି ଏହି ନାମ ପାଏ।

ଦରିଦ୍ରୋ ଯସ୍ତ୍ଵସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ କୃପଣୋ ଯୋଽଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଗୁଣେଷ୍ଵସକ୍ତଧୀରୀଶୋ ଗୁଣସଙ୍ଗୋ ଵିପର୍ଯଯଃ

ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ଦରିଦ୍ର; ଯିଏ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜିତ କରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଦୟନୀୟ। ଯାହାର ମନ ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତ ନୁହଁଅ, ସେ ପ୍ରଭୁ; ଗୁଣରେ ଆସକ୍ତି ଥିଲେ, ଏହାର ବିପରୀତ ହୁଏ।

ଏତ ଉଦ୍ଧଵ ତେ ପ୍ରଶ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ସାଧୁ ନିରୂପିତାଃ। କିଂ ଵର୍ଣିତେନ ବହୁନା ଲକ୍ଷଣଂ ଗୁଣଦୋଷଯୋଃ। ଗୁଣଦୋଷଦୃଶିର୍ଦୋଷୋ ଗୁଣସ୍ତୂଭଯଵର୍ଜିତଃ

ଉଦ୍ଧବ, ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଭଲଭାବେ ଦିଆଯାଇଛି। ଗୁଣ ଓ ଦୋଷର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଅଧିକ କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଗୁଣ ମଧ୍ୟରେ ଦୋଷ ଦେଖିବା ଏକ ଦୋଷ; ଯାହା ଦୁଇଟିଠାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଗୁଣ।

ପ୍ରାଵୃଡ୍ଵର୍ଣନଂ ଶରଦ୍‌ଵର୍ଣନଂ ଚ - ଶ୍ରୀଶୁକ ଉଵାଚ । ( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ତଯୋସ୍ତଦଦ୍ଭୁତଂ କର୍ମ ଦାଵାଗ୍ନେର୍ମୋକ୍ଷମାତ୍ମନଃ । ଗୋପାଃ ସ୍ତ୍ରୀଭ୍ଯଃ ସମାଚଖ୍ଯୁଃ ପ୍ରଲମ୍ବଵଧମେଵ ଚ

ଶ୍ରୀଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଗୋପମାନେ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟାଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଦେବା ଓ ପ୍ରଲମ୍ବାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ଗୋପଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଗୋପ୍ଯଶ୍ଚ ତଦୁପାକର୍ଣ୍ଯ ଵିସ୍ମିତାଃ । ମେନିରେ ଦେଵପ୍ରଵରୌ କୃଷ୍ଣରାମୌ ଵ୍ରଜଂ ଗତୌ

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବୟସ୍କ ଗୋପ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ଭାବିଲେ।

ତତଃ ପ୍ରାଵର୍ତତ ପ୍ରାଵୃଟ୍ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵସମୁଦ୍ଭଵା । ଵିଦ୍ଯୋତମାନପରିଧିଃ ଵିସ୍ଫୂର୍ଜିତ ନଭସ୍ତଲା

ତାପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମି ମେଘର ଗର୍ଜନରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।

ସାନ୍ଦ୍ରନୀଲାମ୍ବୁଦୈର୍ଵ୍ଯୋମ ସଵିଦ୍ଯୁତ୍ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁଭିଃ । ଅସ୍ପଷ୍ଟଜ୍ଯୋତିଃ ଆଚ୍ଛନ୍ନଂ ବ୍ରହ୍ମେଵ ସଗୁଣଂ ବଭୌ

ଘନ ନୀଳ ମେଘ, ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ବଜ୍ରପାତ ସହିତ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲା, ଆଲୋକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା—ଯେପରି ଗୁଣସହିତ ବ୍ରହ୍ମ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ।

ଅଷ୍ଟୌ ମାସାନ୍ ନିପୀତଂ ଯଦ୍ ଭୂମ୍ଯାଶ୍ଚୋଦମଯଂ ଵସୁ । ସ୍ଵଗୋଭିର୍ମୋକ୍ତୁମାରେଭେ ପର୍ଜନ୍ଯଃ କାଲ ଆଗତେ

ଅଠ ମାସ ଧରି ଭୂମିରୁ ଯେଉଁ ଜଳ ମେଘ ଗହଣ କରିଥିଲେ, ସମୟ ଆସିବା ପରେ ସେମାନେ ନିଜେ ତାହାକୁ ବର୍ଷା ରୂପେ ଛାଡିଦେଲେ।