ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ଗୃହାଶଯାକ୍ଷିପ୍ତ ହୃଦଯୋ ମୂଢଧୀଃ ଅଯମ୍ । ଅତୃପ୍ତସ୍ତାନ୍ ଅନୁଧ୍ଯାଯନ୍ ମୃତୋଽନ୍ଧଂ ଵିଶତେ ତମଃ

ଏଭଳି ଘର ଆସକ୍ତିରେ ହୃଦୟ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ମନ ମୂଢ଼, ଅତୃପ୍ତ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ନିତି ଚିନ୍ତା କରି, ମୃତ୍ୟୁ କାଳେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

ସୂତ ଉଵାଚ । ଯୋ ଵୈ ଦ୍ରୌଣ୍ଯସ୍ତ୍ରଵିପ୍ଲୁଷ୍ଟୋ ନ ମାତୁରୁଦରେ ମୃତଃ । ଅନୁଗ୍ରହାଦ୍ ଭଗଵତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଯିଏ ଦ୍ରୌଣିଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମାଆର ଗର୍ଭରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ନାହିଁ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃପାରେ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମକୋପୋତ୍ଥିତାଦ୍ ଯସ୍ତୁ ତକ୍ଷକାତ୍ ପ୍ରାଣଵିପ୍ଲଵାତ୍ । ନ ସମ୍ମୁମୋହୋରୁଭଯାଦ୍ ଭଗଵତ୍ଯର୍ପିତାଶଯଃ

ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତକ୍ଷକ ନିମିତ୍ତ ଜୀବନ ଅପାୟରେ ପଡ଼ିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମନ ଦେଇଥିଲେ।

ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵତଃ ସଙ୍ଗଂ ଵିଜ୍ଞାତାଜିତସଂସ୍ଥିତିଃ । ଵୈଯାସକେର୍ଜହୌ ଶିଷ୍ଯୋ ଗଙ୍ଗାଯାଂ ସ୍ଵଂ କଲେଵରମ୍

ସମସ୍ତ ସଂସାରିକ ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି, ଅଜୟ ସ୍ଥିତିକୁ ବୁଝି, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

ନୋତ୍ତମଶ୍ଲୋକଵାର୍ତାନାଂ ଜୁଷତାଂ ତତ୍କଥାମୃତମ୍ । ସ୍ଯାତ୍ସମ୍ଭ୍ରମୋଽନ୍ତକାଲେଽପି ସ୍ମରତାଂ ତତ୍ପଦାମ୍ବୁଜମ୍

ଯେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣଗାଥାର ଅମୃତରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭ୍ରମ ହୁଏ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

ତାଵତ୍କଲିର୍ନ ପ୍ରଭଵେତ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋଽପୀହ ସର୍ଵତଃ । ଯାଵଦୀଶୋ ମହାନୁର୍ଵ୍ଯାଂ ଆଭିମନ୍ଯଵ ଏକରାଟ୍

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାଭାଗବତ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥିବୀରେ ରାଜ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଳିଯୁଗ ସମସ୍ତଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ ନାହିଁ।

ଯସ୍ମିନ୍ନହନି ଯର୍ହ୍ଯେଵ ଭଗଵାନ୍ ଉତ୍ସସର୍ଜ ଗାମ୍ । ତଦୈଵେହାନୁଵୃତ୍ତୋଽସୌ ଅଧର୍ମପ୍ରଭଵଃ କଲିଃ

ଯେଦିନ ଓ ସେଇ ସମୟରେ ଭଗବାନ ପୃଥିବୀ ଛାଡ଼ିଗଲେ, ସେଇବେଳେ ଅଧର୍ମର ମୂଳ କଳିଯୁଗ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

ନାନୁଦ୍ଵେଷ୍ଟି କଲିଂ ସମ୍ରାଟ୍ ସାରଙ୍ଗ ଇଵ ସାରଭୁକ୍ । କୁଶଲାନ୍ଯାଶୁ ସିଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି ନେତରାଣି କୃତାନି ଯତ୍

ସମ୍ରାଟ କଳିଯୁଗକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ମଧୁମକ୍ଷୀ ଫୁଲରୁ ସାର ନେଇଥାଏ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ।

କିଂ ନୁ ବାଲେଷୁ ଶୂରେଣ କଲିନା ଧୀରଭୀରୁଣା । ଅପ୍ରମତ୍ତଃ ପ୍ରମତ୍ତେଷୁ ଯୋ ଵୃକୋ ନୃଷୁ ଵର୍ତତେ

କଳିଯୁଗ ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ଆଗରେ ଦୁଷ୍ଟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଡରେ; ଧୀର ଓ ଭୟହୀନଙ୍କୁ କଳି କ'ଣ କରିପାରିବ? ଅସାବଧାନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକ ନିଆଳ ଭଳି ଚଳେ।

ଉପଵର୍ଣିତମେତଦ୍ ଵଃ ପୁଣ୍ଯଂ ପାରୀକ୍ଷିତଂ ମଯା । ଵାସୁଦେଵ କଥୋପେତଂ ଆଖ୍ଯାନଂ ଯଦପୃଚ୍ଛତ

ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଛିଥିବା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା, ଯାହା ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଗୁଣଗାଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।

ଯା ଯାଃ କଥା ଭଗଵତଃ କଥନୀଯୋରୁକର୍ମଣଃ । ଗୁଣକର୍ମାଶ୍ରଯାଃ ପୁମ୍ଭିଃ ସଂସେଵ୍ଯାସ୍ତା ବୁଭୂଷୁଭିଃ

ଭଗବାନଙ୍କ ଯେଉଁ କଥା ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଜୀବନ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।

ଋଷଯ ଊଚୁଃ ସୂତ ଜୀଵ ସମାଃ ସୌମ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତୀର୍ଵିଶଦଂ ଯଶଃ । ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଶଂସସି କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଅମୃତଂ ହି ନଃ

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିରେ ବଞ୍ଚ, କାରଣ ତୁମେ ମାନବମାନେଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଅମୃତ ଶୁଣାଉଛ।

କର୍ମଣ୍ଯସ୍ମିନ୍ ଅନାଶ୍ଵାସେ ଧୂମଧୂମ୍ରାତ୍ମନାଂ ଭଵାନ୍ । ଆପାଯଯତି ଗୋଵିନ୍ଦ ପାଦପଦ୍ମାସଵଂ ମଧୁ

ଏହି ଅନିଶ୍ଚିତ ଜଗତରେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନଙ୍କ ମନ ଧୂଆଁରେ ଢାକିଯାଇଛି, ତୁମେ ଆମକୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପଦପଦ୍ମର ମଧୁ ମଦ ଦେଉଛ।

ତୁଲଯାମ ଲଵେନାପି ନ ସ୍ଵର୍ଗଂ ନାପୁନର୍ଭଵମ୍ । ଭଗଵତ୍ ସଙ୍‌ଗିସଂଗସ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯାନାଂ କିମୁତାଶିଷଃ

ଭଗବାନଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ସହିତ ବଦଳାଇବୁ ନାହିଁ—ତେବେ ଅନ୍ୟ ଆଶୀର୍ବାଦର କଥା ଅଛି କଣ?

କୋ ନାମ ତୃପ୍ଯେଦ୍ ରସଵିତ୍କଥାଯାଂ ମହତ୍ତମୈକାନ୍ତ ପରାଯଣସ୍ଯ । ନାନ୍ତଂ ଗୁଣାନାଂ ଅଗୁଣସ୍ଯ ଜଗ୍ମୁଃ ଯୋଗେଶ୍ଵରା ଯେ ଭଵପାଦ୍ମମୁଖ୍ଯାଃ

ଏହି ପୂଜ୍ୟ ମହାନ୍ଭାବଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧୁର କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ? ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସନ୍ତାନମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗରେ ପ୍ରବୀଣ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିର୍ଗୁଣ ଭଗବାନଙ୍କର ଅସୀମ ଗୁଣର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିନାହାନ୍ତି।

ତନ୍ନୋ ଭଵାନ୍ ଵୈ ଭଗଵତ୍ପ୍ରଧାନୋ ମହତ୍ତମୈକାନ୍ତ ପରାଯଣସ୍ଯ । ହରେରୁଦାରଂ ଚରିତଂ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ଶୁଶ୍ରୂଷତାଂ ନୋ ଵିତନୋତୁ ଵିଦ୍ଵନ୍

ଏହିପରି, ଆପଣ ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଭକ୍ତ ଓ ମହାନ୍ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦୟାକରି ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହରିଙ୍କର ଉଦାର ଓ ପବିତ୍ର କାହାଣୀ କହନ୍ତୁ।

ସ ଵୈ ମହାଭାଗଵତଃ ପରୀକ୍ଷିଦ୍ ଯେନାପଵର୍ଗାଖ୍ଯମଦଭ୍ରବୁଦ୍ଧିଃ । ଜ୍ଞାନେନ ଵୈଯାସକିଶବ୍ଦିତେନ ଭେଜେ ଖଗେନ୍ଦ୍ରଧ୍ଵଜପାଦମୂଲମ୍

ସେହି ପରୀକ୍ଷିତ୍, ଯିଏ ମହାଭାଗବତ ଓ ଅଟୁଟ ବୁଦ୍ଧିରେ ମୋକ୍ଷକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ, ବ୍ୟାସପୁତ୍ରଙ୍କ କଥାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

ତନ୍ନଃ ପରଂ ପୁଣ୍ଯମସଂଵୃତାର୍ଥଂ ଆଖ୍ଯାନମତ୍ଯଦ୍ଭୁତ ଯୋଗନିଷ୍ଠମ୍ । ଆଖ୍ଯାହ୍ଯନନ୍ତା ଚରିତୋପପନ୍ନଂ ପାରୀକ୍ଷିତଂ ଭାଗଵତାଭିରାମମ୍

ଏହିପରି, ଦୟାକରି ଆମକୁ ସେହି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଯୋଗରେ ଆଧାରିତ କଥା କହନ୍ତୁ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅନନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କର ଚରିତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯାହା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।

ସୂତ ଉଵାଚ । ଅହୋ ଵଯଂ ଜନ୍ମଭୃତୋଽଦ୍ଯ ହାସ୍ମ ଵୃଦ୍ଧାନୁଵୃତ୍ତ୍ଯାପି ଵିଲୋମଜାତାଃ । ଦୌଷ୍କୁଲ୍ଯମାଧିଂ ଵିଧୁନୋତି ଶୀଘ୍ରଂ ମହତ୍ତମାନାମଭିଧାନଯୋଗଃ

ସୂତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ: ଆଜି ଆମେ, ଯଦିଓ ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି ଧନ୍ୟ ହେଲୁ। ମହାନ୍ ଭାବମାନେଙ୍କର କଥା ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ କୁଳ ଓ ମନର ଦୁଃଖ ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହୁଏ।

କୁତଃ ପୁନର୍ଗୃଣତୋ ନାମ ତସ୍ଯ ମହତ୍ତମୈକାନ୍ତ ପରାଯଣସ୍ଯ । ଯୋଽନନ୍ତଶକ୍ତିଃ ଭଗଵାନନନ୍ତୋ ମହଦ୍ଗୁଣତ୍ଵାଦ୍ ଯମନନ୍ତମାହୁଃ

ଏହିପରି, ଯିଏ ମହାନ୍ ଭାବମାନେଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ ଭଗବାନଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ କେତେ ଅଧିକ ଉପକାର ହୁଏ? ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ, ଯିଏ ଅସୀମ ଗୁଣର ଦେହ, ସେହିପାଇଁ ସେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଏତାଵତାଲଂ ନନୁ ସୂଚିତେନ ଗୁଣୈରସାମ୍ଯାନତିଶାଯନସ୍ଯ । ହିତ୍ଵେତରାନ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯତୋ ଵିଭୂତିଃ ଯସ୍ଯାଙ୍‌ଘ୍ରିରେଣୁଂ ଜୁଷତେଽନଭୀପ୍ସୋଃ

ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ ଅସମାନ୍ୟ ଓ ଅତିଶୟ, ତାଙ୍କର ଚରଣଧୂଳିକୁ ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରି ଚାହାନ୍ତି, ଯଦିଓ ସେ ନିଜେ ଏହି ପୂଜାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କହିଥିବା ଯଥେଷ୍ଟ।

ଅଥାପି ଯତ୍ପାଦନଖାଵସୃଷ୍ଟଂ ଜଗଦ୍ଵିରିଞ୍ଚୋପହୃତାର୍ହଣାମ୍ଭଃ । ସେଶଂ ପୁନାତ୍ଯନ୍ଯତମୋ ମୁକୁନ୍ଦାତ୍ କୋ ନାମ ଲୋକେ ଭଗଵତ୍ପଦାର୍ଥଃ

ଏହା ଛଡ଼ା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପିତ ଯେଉଁ ପାଣି ଭଗବାନଙ୍କର ପାଦନଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେହି ଜଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ଏହି ସଂସାରରେ କିଏ ଭଗବାନଙ୍କର ପାଦକୁ ଆଶା କରି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେବେ ନାହିଁ?

ଯତ୍ରାନୁରକ୍ତାଃ ସହସୈଵ ଧୀରା ଵ୍ଯପୋହ୍ଯ ଦେହାଦିଷୁ ସଙ୍ଗମୂଢମ୍ । ଵ୍ରଜନ୍ତି ତତ୍ପାରମହଂସ୍ଯମନ୍ତ୍ଯଂ ଯସ୍ମିନ୍ନହିଂସୋପଶମଃ ସ୍ଵଧର୍ମଃ

ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ, ଧୀର ଲୋକମାନେ, ଦେହ ଓ ତାହା ସହିତ ଜଡିତ ମୋହକୁ ଏକାକି ଛାଡ଼ି, ହଠାତ୍ ସେହି ପରମ ହଂସ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅହିଂସା, ଶାନ୍ତି ଓ ନିଜ ଧର୍ମ ପ୍ରବଳ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ।

ଅହଂ ହି ପୃଷ୍ଟୋଽର୍ଯମଣୋ ଭଵଦ୍‌ଭିଃ ଆଚକ୍ଷ ଆତ୍ମାଵଗମୋଽତ୍ର ଯାଵାନ୍ । ନଭଃ ପତନ୍ତ୍ଯାତ୍ମସମଂ ପତତ୍ତ୍ରିଣଃ ତଥା ସମଂ ଵିଷ୍ଣୁଗତିଂ ଵିପଶ୍ଚିତଃ

ମୁଁ ତ ଆପଣମାନେ ଅର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରାଯାଇଛି, ତେଣୁ ମୋ ଅନୁଭବ ଯେତେ ଅଛି, ତାହା କହିବି। ଯେପରି ବିହଙ୍ଗମାନେ ଆକାଶରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଉଡ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଏକଦା ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵିଚରନ୍ମୃଗଯାଂ ଵନେ । ମୃଗାନନୁଗତଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ କ୍ଷୁଧିତସ୍ତୃଷିତୋ ଭୃଶମ୍

ଏକଥର, ଧନୁଷ ଉଠାଇ ଅଟବାରେ ଶିକାର କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ମୃଗକୁ ଧାଉଥିଲେ ଏବଂ ଅତି ଦୁର୍ବଳ, ଭୂଖ ଓ ତିଆରେ ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।

ଜଲାଶଯମଚକ୍ଷାଣଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ତମାଶ୍ରମମ୍ । ଦଦର୍ଶ ମୁନିମାସୀନଂ ଶାନ୍ତଂ ମୀଲିତଲୋଚନମ୍

ପାଣି ଖୋଜୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ବସିଥିବା, ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁଦିଆ ଏକ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ପ୍ରତିରୁଦ୍ଧେନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରାଣ ମନୋବୁଦ୍ଧିମୁପାରତମ୍ । ସ୍ଥାନତ୍ରଯାତ୍ପରଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତମଵିକ୍ରିଯମ୍

ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ତିନି ଦେହ ଅବସ୍ଥାଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଇ, ଅବିକାରୀ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

ଵିପ୍ରକୀର୍ଣଜଟାଚ୍ଛନ୍ନଂ ରୌରଵେଣାଜିନେନ ଚ । ଵିଶୁଷ୍ଯତ୍ତାଲୁରୁଦକଂ ତଥାଭୂତମଯାଚତ

ବିକିର୍ଣ୍ଣ ଜଟା ଓ ରୌରବ ଚର୍ମ ଧାରିଥିବା, ତାଳୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ପାଣି ପାଇଁ ତରସିଥିବା ରାଜା, ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁନିଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ।

ଅଲବ୍ଧତୃଣଭୂମ୍ଯାଦିଃ ଅସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାର୍ଘ୍ଯସୂନୃତଃ । ଅଵଜ୍ଞାତଂ ଇଵାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯମାନଶ୍ଚୁକୋପ ହ

ଘାସ, ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ, ନ ଅର୍ଘ୍ୟ ନ ମିଠା କଥା ମିଳିଲା; ନିଜକୁ ଅବମାନିତ ଭାବି, ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।