ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗଵତପୁରାଣମ୍

ଆତ୍ମାନଂ ଚ ପରିତ୍ରାତମଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନୋଽସ୍ତ୍ରତେଜସଃ । ସ୍ନେହଂ ଚ ଵୃଷ୍ଣିପାର୍ଥାନାଂ ତେଷାଂ ଭକ୍ତିଂ ଚ କେଶଵେ

ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମାନଙ୍କର ଅଗ୍ନିବାଣରୁ ସେ କିପରି ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ନିଷ୍ଠା ଓ ସ୍ନେହ ଥିଲା, ଏବଂ ସେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ କିପରି ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ।

ତେଭ୍ଯଃ ପରମସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୁଜ୍ଜୃମ୍ଭିତଲୋଚନଃ । ମହାଧନାନି ଵାସାଂସି ଦଦୌ ହାରାନ୍ମହାମନାଃ

ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାନ ମନ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚମକିଉଠିଲା। ସେ ବହୁ ଧନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ହାର ଦାନ କଲେ।

ସାରଥ୍ଯପାରଷଦସେଵନସଖ୍ଯଦୌତ୍ଯ ଵୀରାସନାନୁଗମନସ୍ତଵନପ୍ରଣାମାନ୍ । ସ୍ନିଗ୍ଧେଷୁ ପାଣ୍ଡୁଷୁ ଜଗତ୍ପ୍ରଣତିଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ଭକ୍ତିଂ କରୋତି ନୃପତିଶ୍ଚରଣାରଵିନ୍ଦେ

ଏହି ରାଜା ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ସେବା କରନ୍ତି—ସାରଥି, ସହଚର, ସେବକ, ବନ୍ଧୁ, ଦୂତ, ବୀରାସନର ସାଥୀ, ଅନୁସରଣକାରୀ, ସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି।

* ତସ୍ଯୈଵଂ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ପୂର୍ଵେଷାଂ ଵୃତ୍ତିମନ୍ଵହମ୍ । ନାତିଦୂରେ କିଲାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଯଦାସୀତ୍ତନ୍ନିବୋଧ ମେ

ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦୂରରେ ନୁହେଁ ଘଟିଲା—ସେଥିରେ ମୋ ଉପରେ ମନ ଦେ।

ଧର୍ମଃ ପଦୈକେନ ଚରନ୍ ଵିଚ୍ଛାଯାମୁପଲଭ୍ଯ ଗାମ୍ । ପୃଚ୍ଛତି ସ୍ମାଶ୍ରୁଵଦନାଂ ଵିଵତ୍ସାମିଵ ମାତରମ୍

ଧର୍ମ, ଏକ ପାଏଁ ଚାଲିଥିବା ସ୍ଥିତିରେ, ତାଙ୍କର ଛାୟା କମିଯାଇଥିବା ଭୂମିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଛୁଆଁଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଗାଈ ପରି କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ତାକୁ ପଚାରିଲେ।

ଧର୍ମ ଉଵାଚ କଚ୍ଚିଦ୍ଭଦ୍ରେଽନାମଯମାତ୍ମନସ୍ତେ ଵିଚ୍ଛାଯାସି ମ୍ଲାଯତେଷନ୍ମୁଖେନ । ଆଲକ୍ଷଯେ ଭଵତୀମନ୍ତରାଧିଂ ଦୂରେ ବନ୍ଧୁଂ ଶୋଚସି କଞ୍ଚନାମ୍ବ

ଧର୍ମ କହିଲେ: ମଧୁରା, ତୁମ ପରିସ୍ଥିତି ଭଲ ତୋ? କାହିଁକି ତୁମେ ଏତେ ମ୍ଲାନ ଓ ଶୋକାକୁଳ ଦେଖାଯାଉଛ? ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମ ମନରେ କିଛି ଦୁଃଖ ଅଛି—ମା, ତୁମେ କି ଦୂରରେ ଥିବା କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛ?

ପାଦୈର୍ନ୍ଯୂନଂ ଶୋଚସି ମୈକପାଦମାତ୍ମାନଂ ଵା ଵୃଷଲୈର୍ଭୋକ୍ଷ୍ଯମାଣମ୍ । ଆହୋ ସୁରାଦୀନ୍ ହୃତଯଜ୍ଞଭାଗାନ୍ ପ୍ରଜା ଉତ ସ୍ଵିନ୍ମଘଵତ୍ଯଵର୍ଷତି

ତୁମେ କି ତୁମ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରଣ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତୁମକୁ ଭୋଗ କରିବେ ବୋଲି ନିଜ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନେ ଯାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ହରାଗଲା, ସେମାନେ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା ଦେଉନାହିଁ ବୋଲି ପ୍ରଜାମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ?

ଅରକ୍ଷ୍ଯମାଣାଃ ସ୍ତ୍ରିଯ ଉର୍ଵି ବାଲାନ୍ ଶୋଚସ୍ଯଥୋ ପୁରୁଷାଦୈରିଵାର୍ତାନ୍ । ଵାଚଂ ଦେଵୀଂ ବ୍ରହ୍ମକୁଲେ କୁକର୍ମଣ୍ଯବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯେ ରାଜକୁଲେ କୁଲାଗ୍ର୍ଯାନ୍

ମା, ତୁମେ କି ଏହି ଭୂମିରେ ଅରକ୍ଷିତ ଥିବା ନାରୀ ଓ ଶିଶୁମାନେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ? କିମ୍ବା ଦେବୀଙ୍କର ପବିତ୍ର ବାଣୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୂଷିତ ହେଉଛି, ଏହା ପାଇଁ? କିମ୍ବା ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନେ ଉଚ୍ଚ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଃଖ ପାଇଁ?

କିଂ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୂନ୍ କଲିନୋପସୃଷ୍ଟାନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଵା ତୈରଵରୋପିତାନି । ଇତସ୍ତତୋ ଵାଶନପାନଵାସଃ ସ୍ନାନଵ୍ଯଵାଯୋନ୍ମୁଖଜୀଵଲୋକମ୍

ତୁମେ କି କଳିଯୁଗର ପ୍ରଭାବରେ ଦୁଃଖିତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ, କିମ୍ବା ସେମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ରାଜ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ? କିମ୍ବା ଏଠୁ ସେଠୁ ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଭୂଲୁଣ୍ଡି ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯାହାର ଜୀବିକା ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ପାଇଁ?

ଯଦ୍ଵାମ୍ବ ତେ ଭୂରିଭରାଵତାର କୃତାଵତାରସ୍ଯ ହରେର୍ଧରିତ୍ରି । ଅନ୍ତର୍ହିତସ୍ଯ ସ୍ମରତୀ ଵିସୃଷ୍ଟା କର୍ମାଣି ନିର୍ଵାଣଵିଲମ୍ବିତାନି

ନାହିଁଲେ, ମା, ତୁମେ କି ହରିଙ୍କର ସେଇ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନେପକାଉଛ, ଯିଏ ତୁମ ଭାର ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ତୁମ ମୁକ୍ତି ବିଳମ୍ବିତ ହେଉଛି?

ଇଦଂ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତଵାଧିମୂଲଂ ଵସୁନ୍ଧରେ ଯେନ ଵିକର୍ଶିତାସି । କାଲେନ ଵା ତେ ବଲିନାଂ ବଲୀଯସା ସୁରାର୍ଚିତଂ କିଂ ହୃତମମ୍ବ ସୌଭଗମ୍

ମୋତେ କୁହ, ଓ ଧରିତ୍ରୀ, କଣ ତୁମ ଦୁଃଖର ମୂଳ କାରଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏମିତି କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଉଛ? ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଭାଗ୍ୟକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଇ ଭାଗ୍ୟ କି ସମୟର ଅତିଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଛି?

ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ ଭଵାନ୍ ହି ଵେଦ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯନ୍ମାଂ ଧର୍ମାନୁପୃଚ୍ଛସି । ଚତୁର୍ଭିର୍ଵର୍ତସେ ଯେନ ପାଦୈର୍ଲୋକସୁଖାଵହୈଃ

ଧରଣୀ କହିଲେ: ଧର୍ମ, ତୁମେ ଯେଉଁ ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ, ସେ ସବୁ ତୁମେ ନିଜେ ଜାଣିଛ। ତୁମେ ଚାରିଟିଏ ପଦରେ ଦୁନିଆକୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ନୀତି ଅନୁସରଣ କରୁଛ।

ସତ୍ଯଂ ଶୌଚଂ ଦଯା କ୍ଷାନ୍ତିସ୍ତ୍ଯାଗଃ ସନ୍ତୋଷ ଆର୍ଜଵମ୍ । ଶମୋ ଦମସ୍ତପଃ ସାମ୍ଯଂ ତିତିକ୍ଷୋପରତିଃ ଶ୍ରୁତମ୍

ସତ୍ୟ, ପବିତ୍ରତା, ଦୟା, କ୍ଷମା, ତ୍ୟାଗ, ସନ୍ତୋଷ, ସରଳତା, ଶାନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ତପସ୍ୟା, ସମତା, ସହିଷ୍ଣୁତା, ଅନାସକ୍ତି ଓ ଶିକ୍ଷା—

ଜ୍ଞାନଂ ଵିରକ୍ତିରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶୌର୍ଯଂ ତେଜୋ ବଲଂ ସ୍ମୃତିଃ । ସ୍ଵାତନ୍ତ୍ର୍ଯଂ କୌଶଲଂ କାନ୍ତିର୍ଧୈର୍ଯଂ ମାର୍ଦଵମେଵ ଚ

ଜ୍ଞାନ, ବିରକ୍ତି, ଏଶ୍ୱର୍ୟ, ପ୍ରତାପ, ତେଜ, ଶକ୍ତି, ସ୍ମୃତି, ସ୍ୱାଧୀନତା, ଦକ୍ଷତା, ରୂପ, ଧୈର୍ୟ, ମୃଦୁତା—

ପ୍ରାଗଲ୍ଭ୍ଯଂ ପ୍ରଶ୍ରଯଃ ଶୀଲଂ ସହ ଓଜୋ ବଲଂ ଭଗଃ । ଗାମ୍ଭୀର୍ଯଂ ସ୍ଥୈର୍ଯମାସ୍ତିକ୍ଯଂ କୀର୍ତିର୍ମାନୋଽନହଙ୍କୃତିଃ

ସ୍ପଷ୍ଟତା, ନମ୍ରତା, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ସହିଷ୍ଣୁତା, ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧି, ଗଭୀରତା, ଦୃଢତା, ଆସ୍ଥା, କୀର୍ତ୍ତି, ସମ୍ମାନ ଓ ଅହଂକାର ନଥିବା—

ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ଭଗଵନ୍ନିତ୍ଯା ଯତ୍ର ମହାଗୁଣାଃ । ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯା ମହତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛଦ୍ଭିର୍ନ ଵିଯନ୍ତି ସ୍ମ କର୍ହିଚିତ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମହାଗୁଣ ସଦା ତୁମରେ ବସିଥାଏ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଯେଉଁମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, କାରଣ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ କେବେ ତୁମରୁ କମିଯାଏ ନାହିଁ।

ତେନାହଂ ଗୁଣପାତ୍ରେଣ ଶ୍ରୀନିଵାସେନ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଶୋଚାମି ରହିତଂ ଲୋକଂ ପାପ୍ମନା କଲିନେକ୍ଷିତମ୍

ଏହିପରି, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ସେହି ଲୋକ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଏବଂ କଳିର ପାପ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇଛି ବୋଲି ମୁଁ ଦୁଃଖିତ।

ଆତ୍ମାନଂ ଚାନୁଶୋଚାମି ଭଵନ୍ତଂ ଚାମରୋତ୍ତମମ୍ । ଦେଵାନ୍ ପିତୄନୃଷୀନ୍ ସାଧୂନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵର୍ଣାଂସ୍ତଥାଶ୍ରମାନ୍

ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ, ଦେବତା, ପିତୃ, ଋଷି, ସମସ୍ତ ସାଧୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛି।

ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ବହୁତିଥଂ ଯଦପାଙ୍ଗମୋକ୍ଷ କାମାସ୍ତପଃ ସମଚରନ୍ ଭଗଵତ୍ପ୍ରପନ୍ନାଃ । ସା ଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵଵାସମରଵିନ୍ଦଵନଂ ଵିହାଯ ଯତ୍ପାଦସୌଭଗମଲଂ ଭଜତେଽନୁରକ୍ତା

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଏକ ଚାହାଣି ପାଇଁ ଅନେକ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ତଥାପି ସେଇ ଶ୍ରୀଦେବୀ ନିଜ ଅରବିନ୍ଦବନ ଛାଡ଼ି ଭଗବାନଙ୍କ ପଦଧୂଳିକୁ ପ୍ରେମରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯାହା ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ।

* ତସ୍ଯାହମବ୍ଜକୁଲିଶାଙ୍କୁଶକେତୁକେତୈଃ ଶ୍ରୀମତ୍ପଦୈର୍ଭଗଵତଃ ସମଲଙ୍କୃତାଙ୍ଗୀ । ତ୍ରୀନତ୍ଯରୋଚ ଉପଲଭ୍ଯ ତତୋ ଵିଭୂତିଂ ଲୋକାନ୍ ସ ମାଂ ଵ୍ଯସୃଜଦୁତ୍ସ୍ମଯତୀଂ ତଦନ୍ତେ

ମୁଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରୀଚରଣ ଅରବିନ୍ଦ, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ପତାକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏହି ମହିମା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କୃପା ମିଳିଲା ନାହିଁ; ଶେଷରେ ସେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗିଲେ, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କଲେ।

* ଯୋ ଵୈ ମମାତିଭରମାସୁରଵଂଶରାଜ୍ଞାମ୍ ଅକ୍ଷୌହିଣୀଶତମପାନୁଦଦାତ୍ମତନ୍ତ୍ରଃ । ତ୍ଵାଂ ଦୁଃସ୍ଥମୂନପଦମାତ୍ମନି ପୌରୁଷେଣ ସମ୍ପାଦଯନ୍ ଯଦୁଷୁ ରମ୍ଯମବିଭ୍ରଦଙ୍ଗମ୍

ସେ ଭଗବାନ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାଟିର ଅସହ୍ୟ ଭାର—ଅସୁର ରାଜାମାନଙ୍କ ଶତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା—କୁ ଦୂର କରିଥିଲେ, ତୁମେ ଅସ୍ଥିର ଓ କ୍ଷୀଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଶକ୍ତିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ଯଦୁବଂଶକୁ ତାଙ୍କର ଚମତ୍କାର ରୂପରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।

* କା ଵା ସହେତ ଵିରହଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ ପ୍ରେମାଵଲୋକରୁଚିରସ୍ମିତଵଲ୍ଗୁଜଲ୍ପୈଃ । ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ସମାନମହରନ୍ମଧୁମାନିନୀନାଂ ରୋମୋତ୍ସଵୋ ମମ ଯଦଙ୍ଘ୍ରିଵିଟଙ୍କିତାଯାଃ

ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କର ପ୍ରେମମୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହସ, ମଧୁର କଥା ଦ୍ୱାରା ମଧୁମାକୁ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର କରିଦିଏ, ତାଙ୍କର ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ପଦଧୂଳି ମୋ ଦେହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ—ଏମିତି ଭଗବାନଙ୍କ ବିୟୋଗ କିଏ ସହିପାରିବ?

* ତଯୋରେଵଂ କଥଯତୋଃ ପୃଥିଵୀଧର୍ମଯୋସ୍ତଦା । ପରୀକ୍ଷିନ୍ନାମ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରାଚୀଂ ସରସ୍ଵତୀମ୍

ଏଭଳି ଭାବେ ପୃଥିବୀ ଓ ଧର୍ମ ଆଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ, ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନାମକ ରାଜାଋଷି ପୂର୍ବଦିଗର ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

( ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ) ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଗଵତେ ପୁରୁଷାଯ ମହାତ୍ମନେ । ଭୂତାଵାସାଯ ଭୂତାଯ ପରାଯ ପରମାତ୍ମନେ

ମୋର ପ୍ରଣାମ ଆପଣଙ୍କୁ, ହେ ଭଗବାନ, ହେ ପରମପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ, ପରମାତ୍ମା।

ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନନିଧଯେ ବ୍ରହ୍ମଣେଽନନ୍ତଶକ୍ତଯେ । ଅଗୁଣାଯାଵିକାରାଯ ନମସ୍ତେଽପ୍ରାକୃତାଯ ଚ

ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଧାମ, ଗୁଣ ରହିତ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଏହି ସାଧାରଣ ଜଗତର ନୁହେଁ—ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

କାଲାଯ କାଲନାଭାଯ କାଲାଵଯଵସାକ୍ଷିଣେ । ଵିଶ୍ଵାଯ ତଦୁପଦ୍ରଷ୍ଟ୍ରେ ତତ୍କର୍ତ୍ରେ ଵିଶ୍ଵହେତଵେ

ସମୟ, ସମୟର ମୂଳ, ସମୟର ବିଭାଗର ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବିଶ୍ୱର କାରଣ—ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।

ଭୂତମାତ୍ରେନ୍ଦ୍ରିଯପ୍ରାଣ ମନୋବୁଦ୍ଧ୍ଯାଶଯାତ୍ମନେ । ତ୍ରିଗୁଣେନାଭିମାନେନ ଗୂଢସ୍ଵାତ୍ମାନୁଭୂତଯେ

ପଞ୍ଚଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ପ୍ରାଣ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଚିତ୍ତର ଆତ୍ମା, ତିନି ଗୁଣର ଅଭିମାନରେ ଗୁପ୍ତ ଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ଅନୁଭବ କରାଯାଉଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ନମୋଽନନ୍ତାଯ ସୂକ୍ଷ୍ମାଯ କୂଟସ୍ଥାଯ ଵିପଶ୍ଚିତେ । ନାନାଵାଦାନୁରୋଧାଯ ଵାଚ୍ଯଵାଚକ ଶକ୍ତଯେ

ଅନନ୍ତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅଚଳ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ମତକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା, କଥିତ ଓ ଅକଥିତ ଶକ୍ତିର ମୂଳ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ନମଃ ପ୍ରମାଣମୂଲାଯ କଵଯେ ଶାସ୍ତ୍ରଯୋନଯେ । ପ୍ରଵୃତ୍ତାଯ ନିଵୃତ୍ତାଯ ନିଗମାଯ ନମୋ ନମଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣର ମୂଳ, କବି, ଶାସ୍ତ୍ରର ଉତ୍ସ, କର୍ମ ଓ ବିରତିର ପଥ, ନିଗମ ନିଜେ—ପୁନଃପୁନଃ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।