ସୂତଦେବୀ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ୱଜନମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ମାସ କଟିଗଲା, ତଥାପି ଅର୍ଜୁନ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ଏହା ଦେଖି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେଖିଲେ, କାଳର ଭୟାନକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଉଛି, ସ୍ୱାଭାବିକ ନୀତିର ବିପରୀତ ଚରିତ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି, ଲୋକମାନେ ରୋଷ, ଲୋଭ ଓ ମିଥ୍ୟାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି। ଲୋକମାନଙ୍କର ବ୍ୟବହାର ଏବେ ବେକାର ଓ ଚଳାକି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମିତ୍ରତା ମଧ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଓ ଧୋକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପିତା-ମାତା, ସ୍ନେହୀ, ଭାଇ-ଭଉଣୀ, ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଅମଙ୍ଗଳ ସଙ୍କେତ ଦେଖି, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେଖିଲେ ଯେ ଲୋଭ ଓ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏବେ ସାତ ମାସ ହୋଇଗଲା, ତୁମ ଭାଇ ଭୀମସେନ ଫେରିଲେ ନାହିଁ, କାହିଁକି ଏହା ଘଟିଲା ମୁଁ କିଛି ବୁଝିପାରୁନି। ଦେବ ଋଷି ଯେଉଁ ସମୟର କଥା କହିଥିଲେ, ସେଇ ସମୟ ଆସିଗଲା କି? ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ଲୀଳା ଏଠାରେ ଶେଷ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି? ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ପତ୍ନୀ, ଜୀବନ, ପରିବାର, ପ୍ରଜା, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟ, ଏପରି ଅନେକ କିଛି ପାଇଥିଲୁ। ଏହି ଦେଖ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବ, ପୃଥିବୀ ଓ ଦେହର ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଆସିଯାଉଛି, ଯାହା ଆମେ ଭୟ ଓ ବିବ୍ରାନ୍ତିରେ ପକାଇଦେଉଛି। ମୋ ଜଂଘା, ଚକ୍ଷୁ ଓ ବାହୁ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିଉଛି, ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି, ନିଶ୍ଚିତ ଏହା କିଛି ଅମଙ୍ଗଳ ଘଟିବାର ସୂଚନା। ଏଠି ଦେଖ, ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ଶୟଳ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛି, ଏହି କୁକୁର ଆମପାଖରେ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଛି। ପଶୁମାନେ ବାମ ଓ ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି, ଘୋଡ଼ାମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରି ଅମଙ୍ଗଳ ଅପଶକୁନ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି। ଏହି ପରି ଅପଶକୁନ—ଧୂଆଁରେ ଦିଗ ଭରିଯାଉଛି, ପାହାଡ଼ ଓ ଦିଗନ୍ତ କମ୍ପିଉଛି, ଭୟଙ୍କର ବିଜୁଳି ସହ ମହା ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଛି। ବାତାସ ଦୁର୍ଦ୍ଦଳ ଓ ଧୂଳି, ଅନ୍ଧକାର ଛାଡ଼ିଯାଉଛି, ମେଘ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରୁଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ତେଜ ହରାଇଦେଇଛି, ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ଟକ୍କର ଖାଉଛନ୍ତି, ଦିଗ୍ବିଦିଗନ୍ତରେ ଅନ୍ଧାର ଓ ଅଜଣା ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯାଉଛି। ନଦୀ ଓ ଝରଣା ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ, ହ୍ରଦ ଓ ମନ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର, ଅଗ୍ନି ଘୃତ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳି ଉଠୁନାହିଁ। ବଛାମାନେ ମାଆ ଦୁଧ ଚୁଷୁନାହାନ୍ତି, ଗାଁମାନେ ଦୁଃଖିତ ମୁହଁରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ବୃଷମାନେ ଆନନ୍ଦ ମାନିନାହାନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଘମ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି, କମ୍ପିଉଛନ୍ତି; ଗ୍ରାମ, ନଗର, ବଗିଚା, ହ୍ରଦ, ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଆନନ୍ଦ ହରାଇଦେଇଛି। ଏହି ସବୁ କି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସୁଛି? ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ଦେଖି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୂମି ଭଗବାନଙ୍କର ପାଦ ଛୁଆ ହରାଇଦେଇଛି, ତାଙ୍କର ଦୟାପ୍ରାପ୍ତ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଭୂମିର ଶ୍ରୀ ଅପହୃତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବସିଥିବାବେଳେ, ବନର ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଯଦୁନଗରୀ ଦ୍ୱାରକାରୁ ଫେରିଲେ। ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ମୁଁହ ନମାଇ ନୟନକମଳରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଅବସ୍ଥା ଓ ଚିତ୍ତବିକଳ ରୂପ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ନାରଦଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କରି। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଅନର୍ତ୍ତନଗରୀରେ ଆମ ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦାଶାର୍ହ, ଆହୁକ, ସାତ୍ୱତ, ଅନ୍ଧକ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ଶୁଭରେ ଅଛନ୍ତି କି? ଆମ ମାମା ଶୂର ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଆମ ମାମା ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ସମସ୍ତେ କୁଶଳେ ଅଛନ୍ତି କି? ସପ୍ତ ଭଗିନୀ, ସେମାନଙ୍କର ପତି, ଅନ୍ୟ ମାମାମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ତାଙ୍କର ବୋଉମାନେ, ଦେବକୀ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ରାଜା ଆହୁକ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅ ଓ ଭାଇ, ହୃଦିକା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅକୃର, ଜୟନ୍ତ, ଗଦା, ଶରଣ—all ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ଶତ୍ରୁଜିତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁଶଳେ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ନାୟକ ରାମ, ସେ ଖୁସିରେ ଅଛନ୍ତି କି? ବୃଷ୍ଣିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସୁଶେଣ, ଚାରୁଦେଶ, ସାମ୍ବ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ କୃଷ୍ଣିମାନେ—all ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ଶୌରିଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ, ଶ୍ରୁତଦେବ, ଉଦ୍ଧବ, ସୁନନ୍ଦ, ନନ୍ଦ, ଶିରୀଷଣ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ୍ୱତମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ ଉପରେ ଭରସା କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି କି? ସେମାନେ ଆମ ସମ୍ପର୍କ ଓ କୁଶଳ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ଗୋବିନ୍ଦ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଏକାନ୍ତ ସ୍ନେହଶୀଳ, ସେ ଅପରିମିତ ମିତ୍ରମାନେ ସହିତ ସୁଧର୍ମାନଗରୀରେ ଖୁସିରେ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ବିଶ୍ୱର କୁଶଳ, ରକ୍ଷା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ ଏହି ଯଦୁବଂଶ ସମୁଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି କି? ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱନଗରୀରେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଅନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଯଥା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଧର୍ମାସଭାରେ ଅନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଷୋଳ ହଜାର ରାନୀମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଇନ୍ଦ୍ରଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ସେବା ଲଭନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଇ ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ଯଦୁମାନେ ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଭୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସୁଧର୍ମାସଭା ଅନୁକୂଳ, ସେଠିକୁ ନିଜ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ମୋ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଅଛ? ମୁଁ ଦେଖୁଛି ତୁମ ତେଜ ଅଳ୍ପ ହୋଇଯାଇଛି। କିଛି ଚାହିଁ ମିଳିଲା ନାହିଁ କି? କିମ୍ବା କୌଣସି ଅପମାନ ଦେଖିଲ? ବା ଅଧିକ ସମୟ ଦୂରେ ରହିଲ? କୌଣସି ଅଶୁଭ ଧ୍ୱନି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଅପଶକୁନ ତୁମକୁ ବ୍ୟାକୁଳ କଲା କି?