ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାରେ, ଏକ ଦିନ ରାଜାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଲା—ପଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କର ଏକ ପରିଜନ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଛାଡିବେ, ଏବଂ ଶରୀର ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବ। ସତୀ ଜନନୀ, ତାଙ୍କର ଭାଉଜ ନିକଟରେ ଥିବା ଭାଉଁ ଭାଇ ସହିତ, ପତିଙ୍କ ଶରୀର ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଦେଖିବେ, ଅନ୍ୟ ଦିନ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ବାହାରେ ଦେଖିବେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଖବର ଶୁଣି ବିଦୁର, କୁରୁବଂଶର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ତିନି ତିଅଁରୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଯିବେ। ଏପରେ, ନାରଦ ଏବଂ ତୁମ୍ବୁରୁ ସହିତ ଏକାଠି ହେବା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଯିବେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନାରଦଙ୍କର କଥା ହୃଦୟରେ ଧରି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିବେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରଜ ଏବଂ ସେଠାର ଶିଶୁମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରେମ ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଏହି ପ୍ରେମ ବସୁଦେବ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ନିଜେ ଦେଖାଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ, ଅପରାଜିତ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ପ୍ରକୃତି ଶତ୍ରୁମାନେ—ମଣିଷ ଓ ପଶୁମାନେ—ସମସ୍ତେ ମିଳି ମିତ୍ର ଭଳି ରହୁଛନ୍ତି; ସେଠାରେ ତୁରା ବା ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାଠି ରହୁଛନ୍ତି। ଏଠି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଗଧ, ଗୋପାଳ ଶିଶୁର ଭଳି ନିଜ ଶିଶୁ କ୍ରୀଡା କରୁଛନ୍ତି—ଘୋ କୁହୁଡ଼ି ଏବଂ ମିତ୍ରମାନେ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ହାତରେ ଖାଦ୍ୟ ଏକ ଦଳ ରଖିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ନିଜ ଯାନରୁ ଶୀଘ୍ର ଅବତରଣ କରି, ପୃଥିବୀରେ ଶିର ଧରି, ସୁନା ଦଣ୍ଡ ବିନ୍ଦ୍ରା ଭଳି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦକୁ ତାଙ୍କର ଚାରିଟିଏ ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଅନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ତିନି, ବାରମ୍ବାର ଉଠି ଅପେକ୍ଷା କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ି, ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ମହିମାକୁ ମନେ ପକାଇ ଉଠିଥିଲେ। ତାପରେ, ଧୀରେ ଉଠି, ଅଶ୍ରୁ ମୁଛି, ଗ୍ରୀବା ନମାଇ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡ଼ି, ମାନ୍ୟତା ଓ ନମ୍ରତାରେ, କମ୍ପିତ ଶରୀରରେ, ଚିତ୍ତ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଶ୍ରୁଭରା ଗଳାରେ କଥା କହିଥିଲେ। ଏପରେ, ସୂତା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ—ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, ନିଜ ପରିଜନମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, କେତେକ ମାସ କଟିଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅର୍ଜୁନ ଫେରିଲେନି। ଏବଂ, ରାଜା, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଓ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଦେଖିଲେ—କାଳ ଭୟଙ୍କର ଗତି, ପ୍ରକୃତିର ଉଲ୍ଟା ଚଳାଚଳ, ଲୋକମାନେ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମିଥ୍ୟାରେ ଚଳିଥିଲେ। ସମ୍ପର୍କ ବେଉଁ ହେଉଥିଲା, ମିତ୍ରତା କପଟରେ ଭରିଯାଉଥିଲା, ପିତା-ମାତା, ମିତ୍ର, ଭାଇ, ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଝଗଡ଼ା କରୁଥିଲେ। ଏପରେ, ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଅପଶକୁନ ବଢ଼ିଲା, ରାଜା ଲୋଭ ଓ ଅଧର୍ମ ବଢ଼ିବାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ଭାଉକୁ କଥା କହିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, ପରିଜନ ଦେଖିବାକୁ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ; ଏବେ ସାତ ମାସ ହେଉଛି, ତୁମ ଭାଉ ଭୀମସେନ ଫେରିଲେନି, କାହିଁକି ମୁଁ ଜାଣିନି। ଏହି କାଳ ନାରଦ ମୁନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଆସିଛି କି? ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଲୀଳା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି? ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଆମେ ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନ, ପରିବାର, ପ୍ରଜା, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଲାଭ କରିଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖ, ରାଜା—ଦିବ୍ୟ, ଭୂମି, ଶରୀର—ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ଭଳି ଦେଖାଉଛି, ଆମେ ଭୟ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତିରେ ଭରିଯାଉଛୁ। ମୋର ଜଘା, ଚକ୍ଷୁ, ହାତ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପିଯାଉଛି, ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର, ନିଶ୍ଚିତ ଏକ ଅସୁଭ ଘଟଣା ଆସୁଛି। ମହିଳା ଶ୍ୱାନ, ଅଗ୍ନିର ମୁହଁରେ, ଉଦୟ ଶୂର୍ଯ୍ୟକୁ ହୁଁହୁଁ କରୁଛି; ଏହି କୁକୁର ମୋତେ ଭୟ ଭଳି ଚିଁଁ କରୁଛି। ପଶୁମାନେ ମୋ ଦଖିଣି ଓ ବାମ ପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚୁଛନ୍ତି, ମୋ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ୁଛନ୍ତି। ଏହି ପରିବା ଓ ଉଲୁକ, ମୋର ଚିତ୍ତ ଅସ୍ଥିର କରୁଛି; ରାତି ଉଲୁକ କିଷ୍ଟ କରୁଛି—ଏହା ନିଦ୍ରା ଓ ଶୂନ୍ୟତାର ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖାଉଛି। ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଧୂଆଁ ଭରିଛି, ପର୍ବତ ଓ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ କମ୍ପିଯାଉଛି, ବିଜୁରି ସହିତ ଭୟଙ୍କର ତାଡ଼ିତ ଶବ୍ଦ ଆସୁଛି। ବାୟୁ ଭୟଙ୍କର ଭଳି ବହୁଛି, ଧୂଳି ଓ ଅନ୍ଧକାର ଚାଲିଯାଉଛି; ମେଘ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରୁଛି, ଭୟଙ୍କର ଭଳି। ଶୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ହରାଇଛି, ଗ୍ରହମାନେ ଆକାଶରେ ଝଞ୍ଜାଳି ହେଉଛନ୍ତି, ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱାଳା ଓ ଅଜଣା ପ୍ରାଣୀ ଭରିଛି। ନଦୀ ଓ ଝରଣା ବିପର୍ୟସ୍ତ, ହୃଦୟ ଓ ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର; ଅଗ୍ନି ଘୃତ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳି ନାହିଁ। ଏହି କାଳ କଣ ଆଣିବ? ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୋଟ ପିଲାମାନେ ମାଁର ଦୁଧ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଗାଁ ଦୁଧ ଦେଉ ନାହିଁ; ଗାଁ ଅଶ୍ରୁ ଭରା ମୁହଁରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଅଂଡ଼ା ମାନେ ଖୁସି ନାହିଁ। ଦେବମାନେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଘମ ଓ କମ୍ପିତ; ଏହି ଗାଁ, ଗ୍ରାମ, ଉଦ୍ୟାନ, ହ୍ରଦ, ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତ ଚମକ ଓ ଆନନ୍ଦ ହରାଇଛି। ଏହି ଅପଶକୁନ କଣ ଦେଖାଉଛି? ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭୂମି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପାଦ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ ଥିବା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ହରାଇଛି, ଏବଂ ଭୂମିର ଉନ୍ନତି ଅନ୍ୟତମ ହୋଇଯାଇଛି। ଏପରେ, ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେବା ସମୟରେ, ମଙ୍ଗଳାନ୍ୱିତ ବ୍ୟକ୍ତି, ବାନର ଧ୍ୱଜ ଧାରୀ, ଯଦୁଗୁଡ଼ିକର ନଗରରୁ ଫେରିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ, ପୂର୍ବ ଭଳି ନୁହଁ, ଦୁଃଖ ଭରା ମୁହଁ, ଚକ୍ଷୁର ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ୁଥିଲେ। ଏହି ଭାଇ ଦେଖି, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅସ୍ଥିର, ମୁହଁ ଅଲଗା, ରାଜା ମିତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ନାରଦଙ୍କର କଥା ମନେ ପକାଇ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଆମ ପରିଜନମାନେ ଅନର୍ତ୍ତ ନଗରରେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି—ମଧୁ, ଭୋଜ, ଦଶାର୍ହ, ଆହୁକ, ସତ୍ୱତ, ଅନ୍ଧକ, ଵୃଷ୍ଣିମାନେ? ଶୂର, ଆମ ମାମା, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ଆମ ମାମା ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଉମାନେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି? ସାତ ଭଉଣୀ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀମାନେ, ଅନ୍ୟ ମାମାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଝିଅପୁଆ, ଦେବକୀ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି କି?