ଏକ ଦିନ, ମହାପୁରୁଷ ନାରଦ ଋଷି, ନୌକାର ଚାଳକ ପରି ମାନବମାନଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର ଅଟକାଉଥିବା ଦିଗ ଦେଖାଇବା ପରି, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଯେପରି ଗୋଧାନ ନିଜ ଦୌରେ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛି, ତେଉଁପରି ଜୀବଗୁଡ଼ିକୁ ନାମ ଓ ଶବ୍ଦରେ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବା କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଯେପରି ଖେଳାଳିର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଖେଳନାଗୁଡ଼ିକର ଏକତା ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏ, ତେଉଁପରି ଲୋକମାନଙ୍କର ଏକତା ଓ ବିଚ୍ଛେଦ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ହୁଏ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହାକୁ ଆପଣ ଥିବା ବା ଅଥିବା ଭାବିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ଏପରି ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ, କେବଳ ମୋହ ଓ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଆସେ। ତେଣୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଦୂର୍ବଳତାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ମୁଁ ନଥିଲେ, ସେଇ ଦୁଃଖୀ ଓ ଅଶକ୍ତ ଲୋକମାନେ କିପରି ରହିପାରିବେ? ଏହି ଦେହ ପାଞ୍ଚ ମହାଭୂତରେ ଗଠିତ, ଏହା କାଳ, କର୍ମ ଓ ଗୁଣରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଯେପରି ସାପ ଧରିଥିବା ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଣକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେନି, ତେଉଁପରି ଏକ ଅସହାୟ ଦେହ ଅନ୍ୟ ଜୀବକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେନି। ଏଠାରେ, ହାତ ନଥିବା ଜୀବ ହାତ ଥିବା ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ପାଦ ନଥିବା ଚାରିପାଦା ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ—ଏହିପରି ଜୀବ ଜୀବ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲିଛି। ରାଜା, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଆତ୍ମା, ନିଜକୁ ନିଜେ ଦେଖନ୍ତି; ସେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ସେ ନିଜ ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ମହାରାଜ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳର ରୂପରେ ଅବତରିଛନ୍ତି, ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ନାଶକୁ ସୂଚିତ କରିବାକୁ। ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୋଇଛି, ସେ ବାକୀ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ଯେପରିଅଞ୍ତ ସେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତେଉଁପରି ତୁମେ ସବୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଗାନ୍ଧାରୀ ସହିତ, ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ନିଜକୁ ସାତି ଧାରାରେ ବାଣ୍ଟିଲେ, ତାହା ସାତି ଋଷିଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହିପରି ଏହାକୁ ସାତି ଧାରାର ନଦୀ କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ, ନିୟମିତ ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଜଳ ଉପରେ ଜୀବନ କରୁଛନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଓ ନିର୍ବିକାର ହୃଦୟରେ। ତିନି ତାଙ୍କର ଶରୀର ଓ ଶ୍ୱାସକୁ ଜିତି, ଷଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ରାଗ ଓ ଅଜ୍ଞାନକୁ ହରିର ଧ୍ୟାନରେ ଦୂର କରି, ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପରିଣତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଚିତ୍ତକୁ ଜ୍ଞାନରେ ଲୟ କରି, ଶରୀରର ଜ୍ଞାତାକୁ ଆତ୍ମାରେ ଲୟ କରି, ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଲୟ କରି, ମାଟି ମାନ୍ଦାର ଆକାଶ ପରି ଶୂନ୍ୟରେ ଲୟ କରିଛନ୍ତି। ମୋହ ଓ ଗୁଣ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ି, ସ୍ଥିର ଦେହରେ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡ ପରି ଅଚଳ ରହିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧା ନ ହେଉ। ରାଜା, ଆଜିଠୁ ପଞ୍ଚ ଦିନ ପରେ, ସେ ଦେହ ଛାଡ଼ିବେ, ଏବଂ ଦେହ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବ। ତାଙ୍କ ପତିର ଦେହ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିବାବେଳେ, ଭକ୍ତିମୟା ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ ବାହାରେ ଦଉଡ଼ି ଦେଖିବେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଖବର ଶୁଣି, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦୁର, ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ପବିତ୍ର ତିର୍ଥ ଦିଗକୁ ଯିବେ। ଏପରି କହି, ନାରଦ ଏବଂ ତୁମ୍ବୁରୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଯିବେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନାରଦଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ଶୁଭ୍ର ଦିନରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ—ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରଜବାସୀ ଓ ତାଙ୍କ ପିଲାମାନେ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରେମରେ ଭରିଯାଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଅଜୟ ପ୍ରଭୁ ଅଛନ୍ତି, ମାନବ ଓ ପଶୁ ଏକାଠି ସହଯୋଗୀ ପରି ରହୁଛନ୍ତି—ହରିଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବ ସହିତ। ସେଠାରେ, ଏକା ଓ ଅନନ୍ୟ, ଅସୀମ ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦୂର୍ବୋଧ, ଗୋପାଳ ପିଲା ପରି ଶିଶୁ ଲୀଳା କରୁଛନ୍ତି—ଗୋପି ଓ ଗୋଧାନ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ହାତରେ ଖାଦ୍ୟ ଧରି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଯାନରୁ ତ୍ୱରିତ ଅବତରି, ଦୂର୍ବା ଦଣ୍ଡ ପରି ଭୂମିରେ ଶିର ନମାଇ, ଚାରି ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଆନନ୍ଦ ଅଶ୍ରୁରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ପୁନଃପୁନଃ ଉଠି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣରେ ପଡ଼ି, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବସିଲେ। ଧୀରେ ଉଠି, ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜାଇ, ଗଳା ଜଣାଇ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ହୃଦୟରେ ନମ୍ରତା ଓ ଶାନ୍ତି ଭରି, ହାତ ଯୋଡ଼ି, କମ୍ପିତ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ। ଏହିପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ମାସ ହେଲା, ଅର୍ଜୁନ ଫେରିଲେନି; ତେଣୁ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଯାଉଛି। ସେ ଦେଖିଲେ, କାଳର ଭୟଙ୍କର ଚଳାଚଳ, ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ବିପରୀତ ହେଉଛି, ଲୋକମାନେ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ମିଥ୍ୟାରେ ଚଳିତ। ଚାଳଚାଳି ଅନ୍ୟାୟରେ ଭରିଯାଉଛି, ମିତ୍ରତା ମିଥ୍ୟା ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତ, ପିତା-ମାତା, ମିତ୍ର, ଭାଇ, ଦମ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ। ଏପରି ଦୁଃସମୟ ଆସିଲା, ରାଜା ଦେଖିଲେ ଲୋଭ ଓ ଅଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଭାଇକୁ କହିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ, “ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ। ପରେ ଏହି ଏକାଠି ଭାଇ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଫେରିଲେନି, କାହିଁକି ମୁଁ ଜାଣିନି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଋଷି କହିଥିବା ସମୟ ଆସିଗଲା କି? ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଲୀଳା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି? ତାଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ଜୀବନ, ପରିବାର, ପ୍ରଜା, ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଜୟ, ଏବଂ ଲୋକ ଲାଭ କରିଥିଲୁ। ଦେଖ, ଏହି ଦୁଃସମୟର ଅପଶକୁନ—ଦିବ୍ୟ, ପୃଥିବୀ ଓ ଶରୀରରେ—ଭୟଙ୍କର ଓ ଅନିଷ୍ଟ, ଆମକୁ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଉଛି।