ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଦୁର କହିଲେ, "ହେ ଦୁଃଖିତ, ତୁମ ଦେହ ଯେପରିକି ପୁରୁଣା ଜାମା ପିନ୍ଧିଲେ ଥକିଯାଏ, ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ ବୟସ୍ରେ ଜରା ଲାଗି ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ ଛାଡ଼ିଯିବ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଦେହ ଉପରେ ଆଶା ହରାଇ ଅସକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ କେଉଁଠି ଯିବ କିମ୍ବା କି ହେବ, ଏହା ଚିନ୍ତା କରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍। ଯେଉଁଠି ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର କାରଣରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଅବସ୍ଥାପନ କରି ଘର ଛାଡ଼ିଯିବେ, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତେଣୁ, ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଅ, ଏହି ଯାତ୍ରା ଅନ୍ୟେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏଠାରୁ ପରେ ସମୟ ଲୋକମାନେଂକୁ ଗୁଣର ପ୍ରଭାବରେ ଆକର୍ଷିତ କରି ନେଇଯାଏ।" ଏପରି ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଜାଗୃତ ହୋଇ, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ପରିବାର ପ୍ରତି ଗଢ଼ ମମତାକୁ ଛିନ୍ଦି ଦେଲେ ଏବଂ ଭାଇଙ୍କ ଦେଖାଉଥିବା ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସୁବଲଙ୍କ କନ୍ୟା, ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ, ନିଜ ପ୍ରଭୁତ୍ୱର ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି, ଯେପରି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଏଠି ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ତିଳ, ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା ଦାନ କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ବଡ଼ମାନେଂକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପିତାମାତା କିମ୍ବା ସୁବଲାନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏଠି ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, "ହେ ଗାଭଲ୍ଗଣ, ଆମ ବୃଦ୍ଧ ପିତା, ଯିଏ ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇଛନ୍ତି, କେଉଁଠି?" "ଆମ ମାତା କେଉଁଠି, ଯିଏ ନିଜ ପୁଅମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୋକ କରୁଛନ୍ତି? ଆମ ମାମା, ଆମ ବନ୍ଧୁ, କେଉଁଠି? ହେତା, ସେମାନେ ମନେ କରିଛନ୍ତି ଯେ ମୁଁ ଅବିବେକୀ ଓ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଶୂନ୍ୟ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ଦୁଃଖ ହରିବା ପାଇଁ ଜଳ ନଦୀ ଗଙ୍ଗା ପାଖକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି କି?" ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ତିନି ବିକଳ ହୋଇଗଲେ। "ଆମ ପିତା ପାଣ୍ଡୁ ଚଳିଯିବା ପରେ, ଆମ ପିସାମାନେ ଆମ ବନ୍ଧୁ ଓ ସନ୍ତାନମାନେଂକୁ ସମସ୍ତ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି?" ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ: ଏହି ବିଚ୍ଛେଦ ଓ କରୁଣାରେ, ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇସାରିଥିବା ସଞ୍ଜୟ, ନିଜ ମନରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଚି, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ସଞ୍ଜୟ, ଭଗବାନଙ୍କ ପଦଧୂଳିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ, "ହେ ତୁମ ବଂଶର ଅଭିମାନ, ମୁଁ ତୁମ ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜାଣିନାହିଁ, ମୁଁ ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହୋଇଛି।" ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି ନାରଦ ତୁମ୍ବୁରୁ ସହ ଆସିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉଠି, ମୁନିଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ ଓ ପୂଜା କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପିତାମାତା କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ମୋ ମାତା, ଯିଏ ନିଜ ପୁଅମାନେ ହରାଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ, ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?" ତେବେ, ନାରଦ ମୁନି, ଏକ ନଉକାଚାଳକ ପରି, ଯେଉଁଠି ମଣିଷମାନେ ସମୁଦ୍ର ପାର କରିବା ପଥ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ: "ଯେପରି ଗାଈମାନେ ନିଜ ରସ୍ସୀରେ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧି ରଖାଯାନ୍ତି, ଏହିପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ନାମ ଓ ଶବ୍ଦରେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ, ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଯେପରି ଖେଳନାମାନେ ଖେଳୁଆଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକଠି କିମ୍ବା ଅଲଗା ହୁଏ, ଏହିପରି ଲୋକମାନେଂକର ମିଳନ ବିଚ୍ଛେଦ ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ। ତୁମେ ଏହି ସଂସାରରେ ଯାହାକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କିମ୍ବା ଅଚିରସ୍ଥାୟୀ ଭାବୁଛ, ତାହା ଏମିତି ନୁହେଁ; ମୋହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆସକ୍ତି ବ୍ୟତୀତ ଏହିପାଇଁ ଶୋକ କରିବା ଚାଲି ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରିୟ, ଏହି ଅବିଦ୍ୟାଜନିତ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। 'ମୋ ନାଥିଲେ, ସେ ଅସହାୟମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବେ?' ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ଦେହ ପଞ୍ଚଭୂତର ସଂଯୋଗ, କାଳ, କର୍ମ ଓ ଗୁଣର ଅଧୀନ; ଯେପରି ସାପ ଧରିଥିବା ଲୋକ ଅନ୍ୟକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଅନ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା ନୁହେଁ। ହାତ ନଥିବା ପ୍ରାଣୀ ହାତ ଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ପାଦ ନଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଚାରିପାଦ ଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ; ଦୁର୍ବଳମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଭୋଜ୍ୟ—ଜୀବ ଉପରେ ଜୀବ ବଞ୍ଚେ। ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପରମେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆତ୍ମା, ନିଜ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଭିତରେ ବାହାରେ ବସିଛନ୍ତି; ମାୟାରେ ଏଇ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ସେଇ ଭଗବାନ ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେଂକର ଶତ୍ରୁମାନେଂକୁ ନଶ୍ୱନ କରିବାକୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି। ଦେବତ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଗବାନ ଏଠି ଅଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଦେଖ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଗାନ୍ଧାରୀ ସହିତ, ହିମାଲୟର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଋଷିମାନେଂକର ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ବହୁଛି, ତେଣୁ ତାକୁ 'ସପ୍ତଧା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ ଓ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଆତ୍ମାକୁ ଶାନ୍ତ ରଖି, କେବଳ ଜଳ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି। ଆସନ ଓ ପ୍ରାଣାୟାମ ଅଭ୍ୟାସ କରି, ଷଡ୍ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଧ୍ୟାନରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ରଜ ଓ ତମ ଗୁଣକୁ ଦୂର କରି, ସତ୍ୱଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି। ମନକୁ ଜ୍ଞାନରେ ଲୟ କରି, ଶରୀରୀକୁ ଆତ୍ମାରେ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ରହ୍ମରେ ବିଲୀନ କରି, ଯେପରି ଘଡ଼ର ଆକାଶ ମହାକାଶରେ ଲୟ ହୁଏ, ସେପରି ଅବସ୍ଥା କରୁଛନ୍ତି। ମାୟା ଓ ଗୁଣର ଅବଶେଷ ନାଶ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦ୍ୱାରା ଅଚଳ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ଯିଏ ସମସ୍ତ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବାଧା ନ ହେଉ।