ଏହି ଉତ୍କଳ ଭାଷାରେ ଏକ ପ୍ରବାହମୟ କଥାରେ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତର ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏହିପରି ଉପସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ: ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ସମୟରେ, କୌଣସି ଦିଗରୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଳ, ଆମେ ଯାହାକୁ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଗଣନା କରିଥାଉ, ସେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି କାଳ ଏମିତି ଏକ ଶକ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯେଉଁ ଜନଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବିଥାଉ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନରୁ ବିୟୋଗ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ କିଛି, ଧନ ଓ ଆଦି ଉପରେ କଣ କହିବି? ପିତା, ଭାଇ, ମିତ୍ର, ପୁଅ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିୟୋଗ ଦେଖିଛି; ଯୁବାବସ୍ଥା ଚାଲିଗଲା; ତୁମ ନିଜ ପରିଚୟ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ବିଲିନ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ତୁମେ ଅନ୍ୟଜନଙ୍କ ଘରେ ରହୁଛ। ଆଉ, ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା କିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏକ ପ୍ରଶାସକ ଭଳି ଭୀମଙ୍କ ସେଶ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛ। ଅଗ୍ନି ଦିଆଯାଇଛି, ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି, ବିଷ ଦିଆଯାଇଛି, ଜନାନୀମାନେ ଅପମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜମି ଓ ଧନ ଚୋରା ହୋଇଛି—ଏହା ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କଣ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି? ତୁମର ଦେହ ମଧ୍ୟ, ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ରଖି, ଅନିଚ୍ଛା ସହିତ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଫିତା ପୋଷାକ ପରି ଛାଡିଦେବ। ଯେଉଁଜଣେ ଏହି ଦେହର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହରାଇ, ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଚ୍ୟୁତ କରି, ଦେହ ଛାଡିଦିଏ, ଗତି ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିନାହିଁ; ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ। ଯେଉଁଜଣେ ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିରକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି, ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ବସାଇ, ଘର ଛାଡିଦିଏ, ସେ ଜଣେ ଉତ୍ତମପୁରୁଷ। ଏହିପରି, ତୁମେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କର; ତୁମର ପଥ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିପାରିବେନି; କାଳ ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁଣର ଚାପରେ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ଏପରି, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ନିଜ ଚତୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଭାଇ ବିଦୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତି ପାଇ, ନିଜ ଜନମାନେ ପାଇଁ ଥିବା ଦୃଢ଼ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନ କାଟି, ଭାଇ ଦେଖାଇଦିଥିବା ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସୁବଳଙ୍କ ଧର୍ମନୀତିପରା କନ୍ୟା ଗାନ୍ଧାରୀ, ନିଜ ପତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳା, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ନିଜ ଶକ୍ତିର ଦଣ୍ଡ ଛାଡିଦେଲେ, ଯେପରି ଉତ୍ତମ ଜନମାନେ ଶେଷ ଦିନରେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଅପସାରଣ କରନ୍ତି। ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି, ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ତିଲ, ଗଂ, ଜମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି, ଘରକୁ ଯାଇ, ଜେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ପିତାମାତା କିମ୍ବା ସୁବଳଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେନି। ସଞ୍ଜୟ ଉପବିଶିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଗବଲଗଣ, ଆମର ବୃଦ୍ଧ ପିତା, ଏବେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?" "ମାତା, ନିଜ ପୁଅମାନେ ହତ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ସେ କେଉଁଠି? ମୋ ଚାଚା, ଆମର ମିତ୍ର, କେଉଁଠି ଗଲେ? ଶାୟଦ, ମୋର ଅବିବେକ ଭାବି, ଏବେ କିନ୍ ହୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହିଁ।"—ଏହିପରି ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ପଡିଲେ। "ପିତା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ, ଚାଚାମାନେ ଆମ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଓ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏବେ ସେ ରକ୍ଷକମାନେ ଆମକୁ ଛାଡି କେଉଁଠି ଗଲେ?" ସୂତ କହିଲେ—ସଞ୍ଜୟ, ଦୟା ଓ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରମିତ, ନିଜ ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେନି, ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେନି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହୋଇଗଲେ। ସଞ୍ଜୟ, ନିଜ ହାତରେ ଅଶ୍ରୁ ପୁଛି, ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦ ସ୍ମରଣ କରି, ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ମହାନ୍ତ, ଆପଣଙ୍କ ପିତାମାତା କିମ୍ବା ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତି କିପରି ହେଲା ମୁଁ ଜାଣେନି; ମୁଁ ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଛି।" ଏହି ସମୟରେ, ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ ତୁମ୍ବୁରୁ ସହିତ ଆସିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭାଇମାନେ ଉଠି ଋଷିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ଜାଣେନି ମୋ ପିତାମାତା କେଉଁଠି ଗଲେ, ମୋ ମାତା, ନିଜ ପୁଅମାନେ ହତ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ତିନି କେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି?" ଏହାପରେ, ନାରଦ ଋଷି ଏକ ନାଉକା ଚାଳକ ଭଳି ପଥ ଦେଖାଇ ଦେଲେ— "ଯେପରି ଗାଈମାନେ ନିଜ ରସ୍ସିରେ ଶ୍ରଙ୍ଗରେ ବନ୍ଧା ରହନ୍ତି, ଏମିତି ଜୀବମାନେ ନାମ ଓ ଶବ୍ଦରେ ବନ୍ଧି, ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ନିଜ ଉପହାର ଦେଇଥାନ୍ତି।" "ଖେଳନାମାନେ ଯେପରି ଖେଳାଳିଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକତ୍ର ଓ ବିୟୋଗ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କ ଏକତ୍ର ଓ ବିୟୋଗ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୋଇଥାଏ।" "ତୁମେ ଯେ ଏହି ଜଗତରେ ସ୍ଥାୟୀ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବୁଛ, ସେ ଏହି ଭାବରେ ନୁହେଁ; ଏହି ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଦୁଃଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ।" "ଏହିପରି, ମୋ ପ୍ରିୟ, ଅବିଦ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୃଦୟର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଛାଡିଦିଅ। ଏହି ଅସହାୟ ଓ ଦୟନୀୟ ଲୋକମାନେ ମୋ ବିନା କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବେ?" "ପଞ୍ଚଭୂତର ଦେହ କାଳ, କର୍ମ, ଓ ଗୁଣରେ ଅନୁସୂତ; ଏକ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯିବା ଲୋକ ଅନ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେନି, ଏମିତି ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେନି।" "ହାତ ନଥିବା ହାତ ଥିବାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ପା ନଥିବା ଚାରିପା ଥିବାଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ; ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ—ଜୀବନ ଜୀବନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।" "ରାଜା, ସେ ପରମ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାର ଏକାତ୍ମା, ନିଜେ ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ସେ ନିଜ ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛନ୍ତି।" "ଏହି ପ୍ରଭୁ, ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପୋଷକ, ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ କାଳ ରୂପେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି।" "ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଏବେ ସେ ଅବଶିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ଯାଏଁ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ଦେଖିବାରେ ରୁହ।" "ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଭାଇ ଓ ପତ୍ନୀ ଗାନ୍ଧାରୀ ସହିତ, ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।