ବିଦୁର ଦୃଷ୍ଟିରେ ବୁଝି ପାରିଲେ ଯେ ଅପାୟ ଆସିଛି, ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବାକୁ ଉଚିତ; ଦେଖ, ବିପଦ ଆସିଗଲା।” ସେ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଏଠାରେ, କେଉଁଠିଠିରୁ, କେଉଁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ; ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାଳ, ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇଯିବେ। ସେଉଁଥିରେ ଯେଉଁମାନେ ଅତି ପ୍ରିୟ, ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଅପେକ୍ଷାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କାଳରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ, ଧନ ଓ ଆଦି ତଥା ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ମାନେ ତାହାରେ କଣ ଥିବେ?” ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ତୁମର ପିତା, ଭାଇ, ମିତ୍ର, ପୁଅ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଛି; ଯୁବାବସ୍ଥା ଚାଲିଯାଇଛି; ତୁମେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଅନ୍ୟର ଘରେ ବସୁଛ। ଜୀବ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଆଶା ରଖିଥାଏ, ତୁମେ ଏ ଆଶାରେ ବିମାନ ରକ୍ଷକର ଭଳି, ଭୀମଙ୍କ ଉପେକ୍ଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛ। ଅଗ୍ନି ଦେଇଛି, ଦାନ ଦେଇଛି, ବିଷ ଦିଆଯାଇଛି, ଜନାନୀମାନେ ଅପମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜମି ଓ ଧନ ଚୋରାଯାଇଛି—ଏପରି ଜିନିଷ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ କେତେ ଉପକାର ପାଇଛନ୍ତି? ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ବିଦୁର କହିଲେ, “ତୁମର ଦେହ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ ଆଶା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଅନିଚ୍ଛାରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଏହା ଛାଡିଯିବ; ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ ପୋଷାକ ଭଳି ଦେହ ଛାଡିଯିବ। ଯେଉଁଠି ଦେହର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି, ସେଉଁଠି ଲୋକ ଦେହକୁ ଛାଡି ଦିଅନ୍ତି; ଏହିପରି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଜ୍ଞାନୀ କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠି ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବିରକ୍ତି ଆସିଛି, ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଛି, ହୃଦୟରେ ହରିକୁ ରଖିଛି, ଘର ଛାଡିଯିବା—ସେଉଁଠି ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ। “ଏହିପରି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କର, ତୁମର ପଥ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିନପାରିବେ; ଏଠାରୁ ପରେ, କାଳ ଗୁଣର ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକମାନେ ଚାଲିଯିବାକୁ ପଡନ୍ତି।” ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ, ନିଜ ଜନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଗାଢ଼ ସ୍ନେହ ଛାଡି, ଭାଇଙ୍କ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ସୁବଳାର କନ୍ୟା, ଗୁଣବତୀ ଓ ପତିପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ, ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ନିଜ ଅଧିକାର ଛାଡି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନେ ଯେପରି ଅନ୍ତେ ଆସକ୍ତି ଛାଡନ୍ତି, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି, ଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ତିଳ, ଗାଁ, ଜମି, ସୁନା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ଅନ୍ତେ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ନିଜ ଜନକ ଓ ସୁବଳାର କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ସଞ୍ଜୟକୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ପଚାରିଲେ, “ଗବଲ୍ଗଣ, ଆମ ବୃଦ୍ଧ ପିତା, ଯିଏ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, କେଉଁଠି?” “ମା, ଯିଏ ନିଜ ପୁଅମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବାରେ ଶୋକ କରୁଛନ୍ତି, କେଉଁଠି? ମୋ ମାମା, ଆମ ମିତ୍ର, କେଉଁଠି? ସମ୍ଭବତଃ, ମୋ ଅସମ୍ବିତ୍ତି ଭାବି, ଏବଂ ନିଜ ଜନମାନେ ନ ଥିବାରେ, ସେ ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ସହିତ ଗଙ୍ଗାକୁ ଗଲେ, ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି,” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। “ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ବିୟୋଗ ପରେ, ଆମ ମାମାମାନେ ଆମ ସମସ୍ତ ମିତ୍ର ଓ ପିଲାମାନେଙ୍କୁ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ରକ୍ଷକମାନେ ଆମକୁ ଛାଡି କେଉଁଠି ଗଲେ?” ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ଦୟା ଓ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ସଞ୍ଜୟ ନିଜ ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ନିଜ ଅଶ୍ରୁ କହିବା ହାତରେ ପୋଉଛି, ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି, ସଞ୍ଜୟ ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦକୁ ସ୍ମରଣ କରି। ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ, “ତୁମ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ତୁମର ପିତାମାନେଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜାଣିନି; ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜାଣିନି; ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନେ ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରିଛନ୍ତି।” ଏପରି, ମହାମୁନି ନାରଦ ତୁମ୍ବୁରୁ ସହ ଆସିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉଠି ସମ୍ମାନ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ ଜାଣିନି, ମୋ ପିତାମାନେ କେଉଁଠି ଗଲେ, ମୋ ମା, ଯିଏ ନିଜ ପୁଅମାନେର ହତ୍ୟାରେ ଦୁଃଖିତ, କେଉଁଠି ଗଲେ?” ତାପରେ, ନାରଦ ମୁନି, ନୌକାର ଅଧିକାରୀ ଭଳି, ପଥ ଦେଖାଇଦେଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, “ଯେପରି ଗାଁମାନେ ନିଜ ରସିରେ ଖୁଟିକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଥାଏ, ଏପରି ଜୀବମାନେ ନାମ ଓ ଶବ୍ଦରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥାଏ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିଥାଏ। ଖେଳନା ମାନେ ଖେଳୁଆର ଇଚ୍ଛାରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ, ଏପରି ଲୋକମାନେ ସମ୍ମିଳନ ଓ ବିୟୋଗ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସ୍ଥାୟୀ କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବୁଛ, ସେଉଁଠି କିଛି ନୁହେଁ; ଏହି ଦୁଃଖ କେବଳ ମୋହର ଆସକ୍ତିରୁ ଆସିଥାଏ। ଏହିପରି, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୃଦୟର ଦୁର୍ବଳତା ଛାଡିଦିଅ; ଏହି ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୟାଳୁ ଲୋକମାନେ ମୋ ନାହିଁ ଥିଲେ କିପରି ବଞ୍ଚିବେ? ଏହି ଦେହ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତର ମିଶ୍ରଣ, କାଳ, କର୍ମ, ଓ ଗୁଣରେ ନିର୍ଭର; ଯେପରି ଅନ୍ୟେ ଅଜଗର ଦ୍ୱାରା ଧରାଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିନାହିଁ, ଏପରି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା ନୁହେଁ। ହାତ ନଥିବାମାନେ ହାତ ଥିବାମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ପାଦ ନଥିବାମାନେ ଚାରିପାଦ ଥିବାମାନେଙ୍କ ପାଇଁ; ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ; ଜୀବ ଜୀବ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତି। ରାଜା, ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ନିଜେ ନିଜକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଭିତରେ ବାହାରେ ଅଛନ୍ତି; ନିଜ ମାୟାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖ। ସେହି ପ୍ରଭୁ, ବଡ଼ ରାଜା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ଦେବମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାକୁ କାଳ ରୂପେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ବାକି ଯାହା ଅଛି, ପ୍ରଭୁ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତୁମେ ସବୁ ଦେଖ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଗାନ୍ଧାରୀ ସହ ହିମାଲୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।