ଏହି କଥାର ଆରମ୍ଭରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାଶ୍ୱତ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ, ଯାହାଙ୍କ ନିଜ ଶକ୍ତି ନୂତନ ଭାବରେ ସଂଚିତ ହୋଇ ଏହି ସ୍ଥିର ଓ ଚଳନଶୀଳ ବିଶ୍ୱକୁ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଗଠିତ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିବାସ ଲାଭ କେବଳ ଧନ୍ୟ ଜନମାନେ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ଉପାସନା ଶ୍ରୀ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ଯିଏ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବିଲୀନ ମନ ନେଇ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ବିକ୍ଷିପ୍ତ ନହେଇ, ଅଜୟ ଭଗବାନଙ୍କର ଆକର୍ଷଣୀୟ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ଦୟାବଶତଃ ଏହି ପୁରାଣକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହା ସତ୍ୟର ଦୀପ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂତ ଜନେ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବିଦୁର ମୈତ୍ରେୟଙ୍କଠାରୁ ଆତ୍ମାର ପଥ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଭିଲାଷା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲେ। ବିଦୁର ଯେତେବେଳେ କୌଷାରବ ଋଷିଙ୍କଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ବିଦୁରଙ୍କ ଫେରିବା ଦେଖି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସୂତ, କୃପା, ପୃଥା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଉତ୍ତରା, କୃପୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ଜନାନୀମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠିଯାଇ, ଜଣେ ଜଣେ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ ଓ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱାଗତ କରିଲେ। ବିଦୁରଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୀର୍ଘ ବିରହର ଆଶାରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷା କରିଲେ; ରାଜା ସେଠାରେ ଉଚିତ ଆଦର ଦେଇ ଆସନ ଦେଲେ ଓ ସ୍ୱାଗତ କରିଲେ। ବିଦୁର ଖାଇ, ବିଶ୍ରାମ କରି ସୁବିଧା ଭଳି ଆସନ ନେଇଥିବା ପରେ, ରାଜା ନମ୍ରତାପୂର୍ବକ ନମସ୍କାର କରି ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—“ଆପଣ ଆମକୁ ମନେ କରୁଛନ୍ତି କି? ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲୁ, ଆମ ମା ଓ ଆମେ ବିଷ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲୁ। ଆପଣ କେମିତି ଜୀବନ ଯାପନ କରିଲେ? ପୃଥିବୀର ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପୂନ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କି?” ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—“ଭକ୍ତମାନେ ତ ନିଜେ ତୀର୍ଥ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଗଦାଧର ଭଗବାନଙ୍କୁ ବହି ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ, ଆପଣ ଦେଖିଛନ୍ତି କି? ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କର ସହରରେ ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି କି?” ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରସ୍ନକୁ ବିଦୁର ନିଜ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଦୟାବଶତଃ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ଥିଲେ। ବିଦୁର କିଛି ଦିନ ହସ୍ତିନାପୁରରେ ଥିଲେ, ଅତି ଆଦର ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ଜଣେ ଦେବତା ପରି, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କୁ ଉପକାର କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇ। ଏହି ସମୟରେ ଆର୍ୟମା ଅନ୍ୟାୟକାରୀମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ଯମ ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ର ଭାବରେ ଶତ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କର ପୁତି ରାଜବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ପରି ତିନି, ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଗୃହ ଓ ଜନମାନେ ଆସକ୍ତ ଅବିବେକୀ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାରୁ, ସମୟ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ। ବିଦୁର ଏହି ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ; ଦେଖନ୍ତୁ, ବିପଦ ପହଞ୍ଚିଗଲା।” “ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, କେଉଁଠୁ କିମ୍ବା କେଉଁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ; ଏହା ଉଚ୍ଚତମ ସମୟ, ଭଗବାନ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତି ପ୍ରିୟ ଜନମାନେ, ନିଜ ଜୀବନ ସହିତ, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଅଚନ୍ଧାରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଧନ ଓ ଆଦି ଏହି ସବୁ ଆଉ କିଥିବା?” “ପିତା, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ—ସମସ୍ତେ ନିଅତ୍ୟାଗ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯୁବାବସ୍ଥା ଚାଲିଯାଇଛି; ଆପଣଙ୍କ ଶରୀର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଶୋଷିତ, ଅନ୍ୟର ଘରରେ ବସୁଛନ୍ତି। ବାଛିବା ପ୍ରତି ଆଶା କେତେ ବଡ଼, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଭିମଙ୍କ ଉପେକ୍ଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି, ଜଣେ ରକ୍ଷକ ପରି। ଅଗ୍ନି ଲଗାଯାଇଛି, ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି, ବିଷ ଦିଆଯାଇଛି, ଜନାନୀମାନେ ଅପମାନିତ, ଭୂମି ଓ ଧନ ଚୋରାଯାଇଛି—ଏହି ସବୁ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଆଉ କି ଅଛି?” “ଏହି ଶରୀର ମଧ୍ୟ, ବାଚିବାକୁ ଚାହିଁ, ଅନିଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଶୋଷିତ, ଫିଟିଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ର ପରି ଛାଡ଼ିଯିବ। ଯିଏ ଏହି ଶରୀରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହରାଇ ନିଜ ମନକୁ ବିରକ୍ତ କରି ଆଶ୍ରୟ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ କରି ଶରୀର ଛାଡ଼ି ଦିଏ, ତାକୁ ଜ୍ଞାନୀ କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର କାରଣରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ରଖି ଗୃହ ଛାଡ଼ି ଦିଏ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।" “ଏହିପରି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ପଥ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିବେ ନାହିଁ; ଏଠାରୁ ଆଗକୁ ସମୟ ସାଧାରଣତଃ ଗୁଣମୂଳକ ଅଭିପ୍ରେରଣା ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଦୂରେ ଆଣିଦେଇଥାଏ।” ଏପରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନୀ ଭାଇ ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଜାଗୃତ ହୋଇ, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିର୍ବଳ ଆସକ୍ତିକୁ ଛିନ୍ଦି, ଭାଇ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସୁବଳଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା କନ୍ୟା ଗାନ୍ଧାରୀ, ତାଙ୍କର ଭାର ଛାଡ଼ି, ପତିଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଅନ୍ତରେ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି। ଅଜାତଶତ୍ରୁ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ମତି କରି, ଅଗ୍ନି ହୋମ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ତିଳ, ଗାଁ, ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଯାଇ ଜେଷ୍ଠମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପିତାମାତା କିମ୍ବା ସୁବଳାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ—“ହେ ଗାବଲଗଣ, ଆମ ପୁରୁଣା ପିତା, ଏବେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ, କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?