ଏହି ପବିତ୍ର ପୁରାଣ ସଂହିତାକୁ ଯେ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଥିତ ପରମ ଧାମକୁ ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ବୈଶ୍ୟ ଧନର ଅଧିପତ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଓ ଶୂଦ୍ର ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ହରିଙ୍କ ନିରନ୍ତର କୀର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର ଭଗବାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ରୂପ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକରେ, ଏହି କଥାମାଳା ମାଧ୍ୟମରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ, ହେ ଅଜନ୍ମା, ଅନନ୍ତ, ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ନମସ୍କାର କରୁଛି—ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ଘଟେ; ତୁମ ପ୍ରଶଂସାକୁ ଆକାଶପତି ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବି ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାଶ୍ୱତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯାହାଙ୍କର ନୂତନ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ଜଗତ ତିଆରି, ତାଙ୍କ ଧାମ କେବଳ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେଠିକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମନ କରୁଛି, ଯିଏ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଅଜୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଲୀଳାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କୃପାବଶତଃ ଏହି ପୁରାଣ, ତଥ୍ୟର ଦୀପ, ପାପ ନାଶକ ବିସ୍ତାର କଲେ। ଏହିପରି ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ଯେତେବେଳେ ବିଦୁର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଳେ ଓ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଶିକ୍ଷା ନେଇ, ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲେ। ବିଦୁର ବ୍ରାହ୍ମଣ କୌଷାରବଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓ ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଆଗମନ ଦେଖି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସୂତ, କୃପ, ପୃଥା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଉତ୍ତରା, କୃପୀ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାରୀ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି ଆସିଲେ, ମନେ ହେଲା ଯେ ମୃତଦେହରେ ପୁଣି ଜୀବନ ଫେରିଲା। ସମ୍ମାନ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ବିଦୁରଙ୍କୁ ଦେଖି ବିରହର ଦୀର୍ଘ ଅଭିଲାଷାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁ ବହିଲା। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଆସନ ଦେଲେ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ବିଦୁର ଭୋଜନ, ବିଶ୍ରାମ ଓ ସୁବିଧା ସହ ବସିଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନମ୍ରତା ସହ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଆପଣ ଆମକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି କି? ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ବଞ୍ଚିଲୁ, ବହୁତ ବିପଦ, ବିଷ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଆପଦରୁ ଆମକୁ ଓ ଆମ ମାଆକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଆପଣ ଏଯାଁଠିକି କେମିତି ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ? ଏହି ପୃଥିବୀର ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ ଓ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଛନ୍ତି କି? “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ପରି ଭକ୍ତମାନେ ନିଜେ ଏକ ତୀର୍ଥ; ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଗଦାଧରକୁ ବହନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୀର୍ଥକୁ ବି ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଆମ ବନ୍ଧୁ ବନ୍ଧବ, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ, ଆପଣ ଦେଖିଛନ୍ତି କି? ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ନିଜ ନଗରରେ ଶୁଭରେ ଅଛନ୍ତି କି?” ଏପରି ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ବିଦୁର ସମସ୍ତ ଦୃଶ୍ୟ ଏକ ପରେ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଏକଥା ଗୋପନ କଲେ, କାରଣ ଦୁଃଖ ଦେଖିବାକୁ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଅସମର୍ଥ ଥିଲା। କିଛି ଦିନ ସେଠାରେ ଦେବତା ସମାନ ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ, ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଦାତା ହେଲେ। ଏଥିରେ ଆର୍ୟମା ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ଯମ, ଶାପଦ୍ୱାରା, ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୂଦ୍ର ରୂପରେ ରହିଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କ ପଉତ୍ରକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ସମାନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୀରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଗୃହାସକ୍ତ, ଅସଚେତନ ଲୋକମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ସେଠି ସମୟ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଭାବେ ଅତିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ରୁତ ଚାଲନ୍ତୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ବିପଦ ଆସିସାରିଛି। ଏଠାରେ, କେଉଁଠୁ, କେବେବି କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଳ, ଭଗବାନ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି। “ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ, ନିଜ ପ୍ରାଣ ସହିତ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ତ କଥା ହେଉଛି। ବାପା, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ ଏମାନେ ମୃତ, ଯୌବନ ଚାଲିଗଲା, ଆପଣଙ୍କ ଦେହ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟରେ ଜର୍ଜରିତ, ଏବଂ ଆପଣ ଅନ୍ୟର ଘରେ ରହୁଛନ୍ତି। “ହାଁ, କେତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଜୀବନ ଆଶା! ଆପଣ ଏକ ଦୟାଳୁ ଦାୟକ ପରି ଭୀମଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଜଳାଗଲା, ଦାନ ହେଲା, ବିଷ ଦିଆଗଲା, ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଅପମାନିତ, ଜମି ଓ ଧନ ହରାଗଲା—ଏମିତି ଯେଉଁମାନେ ଜୀବନ ଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କଣ ଅଛି? “ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦୟନୀୟ, ଜୀବିତ ରହିବାକୁ ଚାହିଁ, ଅଚାହିଁ ମଧ୍ୟ, ବୟସରେ ଖିଆଁ ହୋଇ ଝିଣ୍ଟି ହୋଇଯିବ ଓ ଛାଡ଼ିଯିବ। ଯିଏ ଏହି ଦେହର ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହରାଇ ଦେଇଛି, ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ। ଯିଏ ନିଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ବିରକ୍ତ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ହୃଦୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ଗୃହ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। “ଏହିପରି, ଆପଣ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଗତି ଅନ୍ୟେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏଠାଠାରୁ ପରେ, ସାଧାରଣତଃ କାଳ ଗୁଣମୟ ଅଭିଭାବରେ ଲୋକମାନେ ଦୂରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି।” ଏଭଳି ଭାବେ ବିଦୁରଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଗ୍ରତ ହୋଇ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ବନ୍ଧୁପ୍ରତି ଗଢ଼ିଥିବା ଭଳି ଆସକ୍ତିକୁ କାଟି, ଭାଇଙ୍କ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।