ଏହିପରି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର ଗୌରବମୟ କଥା ଶୁଣାଇଲି, ଯାହାଙ୍କର ମହିମା ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ଚିତ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହି କଥାକୁ ଦିନେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଗାଥା ଯଦି ଚନ୍ଦ୍ରମାସର ଏକାଦଶୀ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଶୁଣାଯାଏ, ତେବେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ; ଏହାକୁ ଉପବାସ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମ ସହିତ ପଢ଼ିଲେ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ପୁଷ୍କର, ମଥୁରା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରକାରେ ଉପବାସୀ ଓ ନିୟମିତ ଭାବେ ଏହି କଥା ପଢ଼ିଲେ, ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ। ଯାହାଙ୍କର ମହିମାର ଶ୍ରବଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତନରେ ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ମନୁ ଓ ରାଜାମାନେ ମନୋବଞ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି କଥାର ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ପାଠ ହେଉଛି। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଋକ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁ, ଘୃତ ଓ ଦୁଧ ଝରଣାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ପୁରାଣ ସଂହିତା ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁ କଥିତ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଜ୍ଞାନୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ ଧନର ଅଧିପତି ଓ ଶୂଦ୍ର ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଅନ୍ୟଠାରେ ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ ନିରନ୍ତର ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସମସ୍ତ ରୂପ ଏହି କଥାରେ ପଦେ ପଦେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ମୁଁ ତୁମକୁ, ହେ ଅଜନ୍ମା, ଅନନ୍ତ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ଯାହାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ହୁଏ, ଯାହାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କରେ। ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶାଶ୍ୱତ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ଯାହାଙ୍କର ନୂତନ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଚଳ-ଅଚଳ ଜଗତ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଯାହାଙ୍କ ଧାମ ଶୁଭାଗ୍ୟବାନ୍ ମାନେ ମାତ୍ର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଜେୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଚମତ୍କାର ଲୀଳାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ, କୃପାବଶତଃ ଏହି ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନଦୀପକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି, ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କାଳରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କଠାରୁ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବା ପରେ, ଵିଦୁର ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନପିପାସା ପୂରଣ ହୋଇ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲେ। ବିଦୁର କୌଷାରବ ଋଷିଙ୍କଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ବନ୍ଦ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ୱଜନ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଫେରିଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସୂତ, କୃପ, ପୃଥା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଉତ୍ତରା, କୃପୀ ଓ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଜନମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠିଯାଇଲେ। ସେମାନେ ଏମିତି ଖୁସି ହେଲେ, ଯେପରି ଜଣେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ନବଜୀବନ ପାଇଲେ, ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଲିଙ୍ଗନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ। ବିଦାୟର ବିୟୋଗ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମିଳିଥିବାରୁ ସମସ୍ତେ ଭଲପାଇବାର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ। ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଦର ଦେଇ ଆସନ ଦେଲେ ଓ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ଭୋଜନ, ବିଶ୍ରାମ ଓ ସୁବିଧାପୂର୍ବକ ବସିବା ପରେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନମ୍ରତା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: "ଆପଣ ଆମକୁ ମନେ ପକାନ୍ତି କି? ଆମେ ତ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଅନେକ ବିପଦ—ବିଷ, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରୁ ଆମ ମାଆ ସହିତ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲୁ। ଏହି ଭୂମିର ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥ ଓ ପୂଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଛନ୍ତି କି? ଆପଣ ଏହି ଭୂମିରେ କିପରି ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ? ଆପଣଙ୍କ ଭଳି ଭକ୍ତମାନେ ତ ନିଜେ ତୀର୍ଥ, କାରଣ ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ବୋଝି ଧରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି ସେଠିକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ଆମ ସ୍ୱଜନ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି? ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କ ସହରରେ ଶୁଭରେ ଅଛନ୍ତି କି?" ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ବିଦୁର ତାଙ୍କ ଅନୁଭବ ଅନୁଯାୟୀ ସବୁ କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯାଦବବଂଶର ବିନାଶ ଓ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଭଳି, ସେ କିଛିଦିନ ତାଁଠାରେ ଦେବତାସମ୍ମାନ ପାଇ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ବଡ଼ଭାଇଙ୍କ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆନନ୍ଦ କାରଣ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆର୍ୟମା ଅପରାଧୀମାନେ ଉପରେ ଯଥାଯଥ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଯମ ଶାପବଶତଃ ଶତବର୍ଷ ଶୂଦ୍ର ଭାବେ ରହିଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜ୍ୟ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କ ନାତିକୁ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଦେଖି, ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଲୋକପାଳ ସମ, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଖୁସି ହେଲେ। ଏମିତି ଗୃହସଂସାରରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅବିଚାରୀ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେଇ ଅତିଦୁର୍ଲଭ କାଳ ଅନୁଭବ ହେଉନାହିଁ। ବିଦୁର ଏହା ଅନୁଭବ କରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: "ହେ ରାଜନ୍, ଶୀଘ୍ର ବିଦାୟ ହେଉ, ଦେଖ, ବିପଦ ଆସିଯାଇଛି। ଏଠି କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାଳ, ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଯିଏ ଆମର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ଅପହୃତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଅଚାନକ ଅଲଗା ହୋଇଯାନ୍ତି, ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷ ତ ଏହାର କଥା ଏମିତି। ବାପା, ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ, ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ଯୌବନ ଚାଲିଗଲା; ଆପଣଙ୍କ ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଶେଷ ହେଉଛି, ଏବଂ ଆପଣ ପରର ଘରେ ରହୁଛନ୍ତି। ଆହା, ଜୀବନ ପାଇଁ ଆଶା କେତେ ବଡ଼, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଭୀମଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ରହୁଛନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଲଗାଯାଇଛି, ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି, ବିଷ ଦିଆଯାଇଛି, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅପମାନିତ, ଭୂମି ଓ ଧନ ଛିନାଯାଇଛି—ଏମିତି ଯେଉଁମାନେ ଏହାପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କ’ଣ ଅଛି? ଏହି ଦେହ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦୟନୀୟ, ଜୀବନ ଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ଛିଣ୍ଡିଯିବ; ଝିଣ୍ଡା କପଡ଼ା ପରି ଛାଡ଼ିଦେବ।