ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜଣାନ୍ତି, ଯେ କୌଣସି କ୍ରିୟା—ଜନ୍ମ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ—ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ଅଚଳ ସ୍ମୃତି ଆଣି ଦେଇଥାଏ, ହରିଙ୍କର ଗୁଣଗାନ କରିବା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା, ତେବେ ସେ କ୍ରିୟା ସର୍ବୋତ୍ତମ ହୁଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସ୍ମୃତି ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ମନକୁ ଶୁଧ କରି, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦେଇ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱିଜଗଣ ଅତି ଧନ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କମାନେ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ନିୟନ୍ତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ସ୍ମରଣ କରିଛି, ଯାହା ମୁଁ ଏକ ସମୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଯେତେବେଳେ ପରିକ୍ଷିତ ରାଜା ଉପବାସ କରୁଥିଲେ, ଅନେକ ମହାଋଷି ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହିପରି ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ କହିଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ମହିମା ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଯେ କୌଣସି ଲୋକ ଅଚଳ ମନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପଠେଇବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ସେ ଶୁଧ୍ଧି ଲାଭ କରିଥାଏ। ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହା ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ; ଉପବାସ ଓ ନିୟମରେ ପଠିଲେ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ ଦୂର ହୁଏ। ଯେ ଉପବାସ ରେହି, ପୁଷ୍କର, ମଥୁରା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରକାରେ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ପଠେଇବେ, ସେ ଭୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଭଗବାନଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା, ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ମନୁ, ରାଜାମାନେ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ଗାୟକ ଓ ଶ୍ରୋତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜଗଣ ଯଦି ବେଦ—ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ—ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁ, ଘୃତ, ଦୁଧର ଧାରା ଫଳ ପାନ୍ତି। ଯେ ଭକ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଏହି ପୁରାଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ସେ ଭଗବାନ କଥିତ ପରମ ଧାମ ପାନ୍ତି। ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନ ପାନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ମହାସାଗର ରାଜ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ ଧନର ଅଧିପତ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠି ହରିଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଗାନ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏଠି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଆକାରର ଶ୍ରୀମୂର୍ତ୍ତି, ପ୍ରତିଶ୍ଲୋକ ଏହି କଥାରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ମୁଁ ଜନ୍ମହୀନ, ଅନନ୍ତ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରୁଥିବା, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶିବ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ସ୍ତୁତି ଧରିପାରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଅବ୍ୟୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱର, ଯାହାର ନିଜ ଶକ୍ତି ନୂତନ ଭାବରେ ଏହି ଚଳ-ଅଚଳ ବିଶ୍ୱ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଗଠନ କରିଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧାମ କେବଳ ଧନ୍ୟମାନେ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି—ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି, ଯେ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ରହିତ, ଅଜେୟ ଭଗବାନଙ୍କର ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ଆକୃଷ୍ଟ, ଏବଂ କୃପାବଶତାରେ ଏହି ପୁରାଣ, ସତ୍ୟର ଦୀପ, ପାପ ନାଶକ ଉଦ୍ଭାସିତ କରିଛନ୍ତି। ସୂତ ମହାରାଜ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ବିଦୁର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ, ମୈତ୍ରେୟ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଆତ୍ମପଥ ବିଷୟରେ ଜାଣି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଆଶା ପୂରଣ ହେଲା, ସେ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଫେରିଲେ। ବିଦୁର କୌଷାରବ ଋଷିଙ୍କଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରତି ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତି ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ ସେ ପ୍ରଶ୍ନ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ବିଦୁରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସୂତ, କୃପ, ପୃଥା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଉତ୍ତରା, କୃପୀ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ଜନାନୀମାନେ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠିଗଲେ, ଯେପରି ଜୀବନ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଫେରି ଆସିଛି। ସମସ୍ତେ ନିୟମରେ ଆଗକୁ ଯାଇ, ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ, ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ବିଦୁରଙ୍କ ସହ ବିରହର ଆଶା ରେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ; ରାଜା ସମ୍ମାନ କରି, ଆସନ ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ। ଖାଇ, ବିଶ୍ରାମ କରି, ସୁବିଧା ଆସନରେ ବସିଥିବା ବିଦୁରଙ୍କୁ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନମ୍ରତାରେ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଆପଣ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ବଞ୍ଚିଥିଲୁ; ଆମ ମାତା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ବିପଦ—ବିଷ, ଅଗ୍ନି—ଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲୁ। ଆପଣ କେମିତି ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ, ତୀର୍ଥ ଓ ପୂନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଲେ କି? ଭକ୍ତମାନେ ନିଜେ ତୀର୍ଥ, କାରଣ ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଗଦାଧର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ଆମ ବାନ୍ଧବ, କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତମାନେ, ଆପଣ ଦେଖିଲେ କି? ଯାଦବମାନେ ତାଙ୍କ ସହରରେ ଶୁଭ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି କି?” ଧର୍ମରାଜ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ବିଦୁର ନିଜ ଅନୁଭବ ଅନୁସାରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯାଦବବଂଶର ବିନାଶ ଦୁଃଖଦ ଏବଂ ଅସହ୍ୟ ଥିବାରୁ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ ହେବାରୁ, ଏହା କହିଲେ ନାହିଁ। କିଛି ଦିନ ତାଙ୍କଠାରେ ରହି, ବିଦୁର ଦେବତାପରି ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଉଲ୍ଲାସ ଭାଗ କରିଥିଲେ, ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ଆର୍ଯ୍ୟମା ଅପରାଧୀମାନେଙ୍କୁ ଶାସନ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ ଏକ ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଶୂଦ୍ର ଭାବରେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ରହିଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଫେରିଥିବା ଓ ତାଙ୍କର ପୁତିଃପୁତ୍ର ରାଜବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବା ଦେଖି, ଭାଇମାନେ ଯେପରି ଲୋକପାଳ, ସମ୍ପଦରେ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ଏପରି ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଅସଚେତନ ଲୋକମାନେ ନିଜ ରୋଜ ଚିନ୍ତାରେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖ ହୋଇ, ସମୟ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ ପରି ଅଟକି ଯାଉଥିଲା। ବିଦୁର ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ରାଜା, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ; ଦେଖ, ବିପଦ ଆସିଗଲା। ଏଠି କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, କୌଣସି ସମୟରେ, କୌଣସି ଦିଗରୁ; ଏହା ଏକ ପରମ ସମୟ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ। ଯେଉଁଠି ଅତି ପ୍ରିୟ, ନିଜ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ନିକଟ ହୋଇଯାଏ, ଲୋକମାନେ ଅଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଖିବାକୁ କଣ ଅଛି?