କଳିଯୁଗରେ, ଏକ ମହାନ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଦୟାର ଅବତାର ନାରଦ ମୁନି, ଭକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ୱାସ ଦେଇ କହିଲେ, "ତୁମ ଦୁଇ ଜଣେ ପୁଅ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ, କଳିଯୁଗର ଅନ୍ୟାସ୍ଥାରେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହାର ଉପାୟ ଭାବିବି।" ନାରଦ ଭକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି କଳିଯୁଗ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁଗ ନାହିଁ; ଏହି ଯୁଗରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଏକ ଘରରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରିବି।" ନାରଦ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, କହିଲେ, "ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ, ଉତ୍ସବକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ, ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସାର କରିବି ନାହିଁ।" ନାରଦ ଏହି କଥା ଆଗକୁ କହିଲେ, "ଏହି କଳିଯୁଗରେ ତୁମ ସହିତ ଥିବା ଜୀବମାନେ, ଯଦିଓ ପାପୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ଯିବେ।" "ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ପ୍ରେମ ରୂପୀ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବେ, ତାଙ୍କୁ ଅଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସ୍ଵପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।" "ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଦୈତ୍ୟ, ଅସୁରମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସହିତ ମଧ୍ୟ ବିଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" "ତପସ୍ୱା, ବେଦ, ଜ୍ଞାନ ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହରିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ—ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର; ଗୋପୀମାନେ ଏହାର ଉଦାହରଣ।" "ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ଭକ୍ତି ପ୍ରେମ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; କଳିରେ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତି—ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ସାକ୍ଷାତ ଦେଖାଯାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ବିନାଶ ହେଇଯାନ୍ତି; ଦୁର୍ବାସା ଏକଥା ଉପେକ୍ଷା କରି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥିଲେ।" "ଉପବାସ, ତୀର୍ଥ, ଯୋଗ, ଯଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଆଲୋଚନା—ଏହାର ଚାପାଖାଇବା ଦିଆଯାନ୍ତି; ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ କେବଳ ଭକ୍ତି।" ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, "ଏଭଳି ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ ଭକ୍ତି ଦେବୀ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।" "ହେ ନାରଦ, ତୁମେ କେତେ ଧନ୍ୟ! ତୁମର ମୋ ପ୍ରେମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଛାଡିବି ନାହିଁ; ସଦା ତୁମ ହୃଦୟରେ ରହିବି।" "ହେ କୃପାମୟ ମୁନି, ତୁମେ ମୋ ଦୁଃଖକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଦୂର କରିଦେଲା। ମୋ ଦୁଇ ପୁଅ ଅଚେତନ; ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଜାଗାଇଦିଅ, ଜାଗାଇଦିଅ।" ସୂତ କହିଲେ, "ଭକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ନାରଦ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।" "ତାଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ମୁଁହ ଲାଗାଇ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—'ହେ ଜ୍ଞାନ, ଶୀଘ୍ର ଜାଗିଉ! ହେ ବୈରାଗ୍ୟ, ଜାଗିଉ!'" "ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତା ପାଠ କରି, ନାରଦ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଜାଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଅନେକ ପ୍ରୟାସରେ, ସେମାନେ କିଛି ଉଠିଲେ।" "ଉଠିଲେ ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମୁହଁ ଖୋଲିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଅଳସ ପକ୍ଷୀ ପରି ହେଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଶୁଷ୍କ କାଠ ପରି ଧୂସର ଓ ଦୁର୍ବଳ।" "ଏହି ଦୁଇ ଜଣେ ଭୂଖରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ, ପୁନି ଶୁଇଯାଇଥିବା ଦେଖି, ନାରଦ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, କି କରିବି ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।" "ଏହି ଦୁଇ ଜଣେ କିପରି ଏତେ ଶୁଇଯାନ୍ତି, କିପରି ଏତେ ବୃଦ୍ଧ ହେଉଛନ୍ତି?"—ଏହା ଭାବି, ଭାର୍ଗବ ମୁନି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। "ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ଶୁଭ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ—'ହେ ମୁନି, ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ନାହିଁ। ତୁମର ଚେଷ୍ଟା ଫଳିବ; ଏଥରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'" "ଏହି କାରଣରେ, ହେ ଦେବମୁନି, ନିତ୍ୟ କର୍ମ କର। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ତୁମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବେ।" "ଯେବେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବ, ତୁମର ଦୁଇ ପୁଅର ଶୁଇବା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦୂର ହେବ, ଭକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ।" "ଏହି ଆକାଶବାଣୀ ସମସ୍ତ ଶୁଣିଲେ, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, 'ମୋତେ ଏହି କଥା ଜଣା ନଥିଲା।'" "ନାରଦ କହିଲେ, 'ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ବି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ରହିଛି। କଣ ଉପାୟ, କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ?'" "'କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ମିଳିବେ, କିପରି ଉପାୟ ଦେବେ? ଆକାଶବାଣୀ ଯେଉଁ କଥା କହିଛି, ମୁଁ କଣ କରିବି?'" ସୂତ କହିଲେ, "ଏହି ଦୁଇ ପୁଅକୁ ସ୍ଥିର କରି, ନାରଦ ତୀର୍ଥ ତୀର୍ଥ ଘୁଞ୍ଚି, ବଡ଼ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।" "ସମସ୍ତ ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ; କେହି କହିଲେ ଅସମ୍ଭବ, କେହି କହିଲେ ଅଗମ୍ୟ; କେହି ଚୁପ ହେଲେ, କେହି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।" "ତିନି ଲୋକରେ ବଡ଼ ଚଞ୍ଚଳତା ହେଲା, ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତାର ଉପଦେଶରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା।" "ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ତ୍ରୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ, ଲୋକମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ କହୁଥିଲେ—'ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।'" "ନାରଦ ଯୋଗୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କିପରି କହିପାରିବେ?" "ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, ଏହା ଅଗମ୍ୟ ଭାବରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା।" "ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଅତିଶୟ ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ନାରଦ ବଦରୀବନକୁ ଗଲେ, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲେ।" "ସେଉଁଠି, ନାରଦ ଦେଖିଲେ—ମହାନ ମୁନିମାନେ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମିଳିଯାନ୍ତି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ।" "ନାରଦ କହିଲେ, 'ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ଆପଣମାନେ ସହିତ ମିଳିଛି। ହେ କୁମାରମାନେ, ଦୟା କରି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ।'" "ଆପଣମାନେ ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ପଂଚ ଶମ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଆଦିର ଆଦିପୁରୁଷ।" "ସଦା ବୈକୁଣ୍ଠରେ ବସି, ହରିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କୁ ଗାଇ, ତାଙ୍କ ଲୀଳାର ଅମୃତରେ ମଦିର, ତାଙ୍କ କଥାରେ ଏକାଗ୍ର।" "ଯେଉଁମାନେ ମୁଁହରେ ସଦା ହରିର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଭୟ ଦେଇପାରେ ନାହିଁ।" "କେବଳ ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ଦ୍ୱାରା, ହରିଙ୍କ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରପାଳି ତୁରନ୍ତ ପଦେ ପଡିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ସେମାନେ ପୁନି ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।