ଏହି ସଂସାରରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୀର୍ତ୍ତିଗାନ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେହି କଥାମାନେ ମନକୁ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ଏକ ଅବିରତ ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ମନରେ ରହିଥାଏ ଓ ଦୁଃଖର ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଛି। ଯେଉଁ ଭାଷା କିମ୍ବା କଥା ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଏହା ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେନାହିଁ, ତେବେ ସେଠାରେ ହନ୍ସମାନେ ଯିବେନାହିଁ, କେବଳ କାଉଁଆମାନେ ଯଥା ଅପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯାଆନ୍ତି। ଯେଉଁ କଥାରେ ଅପରିମିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେହି କଥା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଛନ୍ଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକଙ୍କର ପାପକୁ ଧୋଇଦେଉଛି; ସଦ୍ଜନମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ଓ ପଢନ୍ତି। ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ବିନା ଏକାକି କର୍ମ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏନାହିଁ; ତେଣୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନହେଲେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତେ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉନାହିଁ। କୁଳ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ—ଏସବୁ କେବଳ ତାହାପରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଚରଣସ୍ମୃତିକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରେ, ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟକୁ ପବିତ୍ର କରେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣସ୍ମୃତି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ, ଶ୍ରେୟସ୍ ପ୍ରଦାନ କରେ, ମନକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ବହୁତ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ସେମାନେ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ଦେବ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଏବଂ ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅବିଚଳ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପରମ ଋଷିଙ୍କ ଠାରୁ ଯେଉଁ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ତାହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ମରଣ କରିପାରିଛି, ଯେତେବେଳେ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଉପବାସରେ ଥିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମ୍ଭାନ୍କୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କଥାଇଛି, ଯାହା ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ଅପମଙ୍ଗଳକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେଉଛି। ଯିଏ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଏହି କଥାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତାରେ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏହାକୁ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ; ଉପବାସ ଓ ସଂୟମ ସହିତ ପଢ଼ିଲେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର, ମଥୁରା କିମ୍ବା ଦ୍ୱାରକାରେ ଉପବାସ ଓ ସଂୟମ ସହିତ ଏହି ପାଠ କଲେ ଭୟ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିଗାନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଦେବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ମନୁ, ରାଜାମାନେ ଶ୍ରୋତା ଓ ଗାୟକଙ୍କ ଅଭିଷ୍ଟ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଦ୍ୱିଜ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ମଧୁ, ଘୃତ ଓ ଦୁଧର ସ୍ରୋତର ଫଳ ପାଉଥାଏ। ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱିଜ ପରମ ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯାହାକୁ ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି। ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନ ପାଉଛି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସମୁଦ୍ରପରି ରାଜ୍ୟ, ବୈଶ୍ୟ ଧନର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଅନ୍ୟଠାରେ ହରିଙ୍କ ନାମ ଏପରି ନିରନ୍ତର ଗାନ କରାଯାଏନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଲୌକିକ ରୂପ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ଲୋକରେ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବେ କଥାଯାଉଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଜନ୍ମା, ଅନନ୍ତ, ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ଯିଏଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ ଘଟେ। ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧାମ କେବଳ ଧନ୍ୟମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—ସେଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ମୁଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଜିତ ଭଗବାନଙ୍କ ଚମତ୍କାର ଲୀଳାରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ, କୃପାବଶତଃ ଏହି ପୁରାଣ—ସତ୍ୟର ଦୀପ, ପାପନାଶକ—ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଏହିପରେ, ସୂତ ଉପାଖ୍ୟାନ କରନ୍ତି—ବିଦୁର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କାଳରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କଠାରୁ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱର ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ପିପାସା ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପୁଣି ଫେରିଲେ। ବିଦୁର ମୁନି କୌଷାରବଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ସେ ଏକାନ୍ତିକ ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭଜନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଆଗମନ ଦେଖି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସୂତ, କୃପ, ପୃଥା, ଗାନ୍ଧାରୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ, ସୁଭଦ୍ରା, ଉତ୍ତରା, କୃପୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଣ୍ଡବ ପତ୍ନୀମାନେ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାରୀ ସାମ୍ବନ୍ଧିକମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି ଆସିଲେ, ଯେପରି ଜୀବନ ଦେହକୁ ପୁନଃ ଫେରିଆସିଛି। ସମ୍ମାନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍କଲାଗିଲେ, ପାଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ବିଚ୍ଛେଦ ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରେମର ଅଶ୍ରୁ ଝରେଇଲେ; ରାଜା ବିଦୁରଙ୍କୁ ଆଦର୍ଶ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ଆସନ ଦେଲେ, ସ୍ବାଗତ କଲେ। ବିଦୁର ଭୋଜନ, ବିଶ୍ରାମ କରି, ସୁବିଧାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନମ୍ରତା ସହ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ—"ଆପଣ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି କି? ଆମେ ତ ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲୁ, ବହୁତ ବିପଦ—ବିଷ, ଅଗ୍ନି ଆଦିରୁ ଆମେ ଏବଂ ଆମର ମାଆ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚିଥିଲୁ। ଏହି ଭୂମିରେ ଘୁରିବା ସମୟରେ କିପରି ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ? ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଓ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି କି? "ଭକ୍ତମାନେ ତ ନିଜେ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ, କାରଣ ସେମାନେ ହୃଦୟରେ ଗଦାଧରଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ତୀର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଆମ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ତାଙ୍କର ନଗରରେ ଶୁଭରେ ଅଛନ୍ତି କି?" ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବିଦୁର ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଅନୁସାରେ ସବୁ କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯଦୁବଂଶର ବିନାଶ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା କଥା ଚୁପ୍ଚାପ ରଖିଲେ, କାରଣ ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ।