ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିବା ଅପରାଧର ପାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଲେ । ସେ ଅପାର ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରି, କେବଳ କର ଓ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଚେତନାରେ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଅପାର ଧନ ଆଣିଦେଲେ । ଏହି ଧନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଭୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କରିଲେ । ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇ କିଛି ମାସ ରହିଲେ । ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କ ଏହି ଶିଶୁ ଲୀଳା, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା, ବ୍ରଜର କିଶୋରମାନେ ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏହାକୁ କଥା କହିଥିଲେ । ଏହି ଲୀଳା ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ନୁହେଁ, କାରଣ ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ ନିଜ ଲୀଳା ପାଇଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅଘା ଦାନବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ପାପ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆତ୍ମସାମ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଏକବାର ମାତ୍ର ହରିଙ୍କ ଭବା ଚିତ୍ତରେ ଧାରଣ କଲେ ମହାଭକ୍ତିର ପଥ ଲାଭ ହୁଏ; ତେବେ ଯେଉଁଠି ମୋହମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲାଭ କରିଥାଏ । ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏହିପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଲୀଳା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ମନ ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ସୁକଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ । ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁବେଳାର ଲୀଳା କିପରି ତାଙ୍କ ଯୁବାବେଳାରେ କିଶୋରମାନେ ଗାଇ ପାରିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦୁଇ ଅଲଗା ସମୟ? ମହାଯୋଗୀ, ଆଦର୍ଶ ଗୁରୁ, ଦୟାକରି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ହରିଙ୍କ ମାୟାର କାର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କାରଣ ନାହିଁ । ଗୁରୁଦେବ, ଆମେ ଦୁନିଆରେ ସବୁଠୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯଦିଓ ଆମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାମରେ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ସେଇ ନିତ୍ୟ କୃଷ୍ଣ କଥାର ଅମୃତ ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ । ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯାହାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନନ୍ତ ହୃଦୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲା, ସେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସି, ଅନ୍ତଃପ୍ରକାଶ ଫେରାଇ, ଧୀରେ ଏହି ଭାଗବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । “ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ମୁଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଲୀଳା ଏବଂ ଅବତାର କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାଇ ଦେଲି ।” “ଯେଉଁଠି ଲୋକ ତଳି, ଥରେ, ଦୁଃଖି, କଟାଯାଇ, ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ‘ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ଚିତ୍ତିକର୍ଣ୍ଣ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ । ଅନନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭୂତି ହୁଏ, ସେ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବେଗ ହାଲା ଅନ୍ଧାର ଓ ମେଘ କୁ ଦୂର କରନ୍ତି ।” “ଯେଉଁ କଥା ଏବଂ କଳ୍ପିତ ଗଳ୍ପ, ଯେଉଁଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭଗବାନଙ୍କ ବିଷୟ ନାହିଁ, ସେଗୁଡିକୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ, ଶୁଭ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ହେଉଛି, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କ ଗୁଣ ବିରାଜିଥାଏ ।” “ଏକମାତ୍ର ଏହି କଥା ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଆକର୍ଷଣୀୟ, ନିତ୍ୟ ନୂତନ; ଏହି ମନର ମହା ଉତ୍ସବ; ଏହି ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଏ—ଯେବେ ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତି ଗାଯାଏ ।” “ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ, ଯେତେ ଶୋଭାମୟ, ଯଦି ହରିଙ୍କ କୀର୍ତି ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ଅଚ୍ୟୁତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପବିତ୍ର ଭକ୍ତମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟଥା ଏହା ଗରୁଡ଼ାର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ, ହଂସମାନେ ନାହିଁ ।” “ଅନନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଓ କୀର୍ତି ଥିବା କଥା, ଯଦି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଛନ୍ଦ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକଙ୍କ ପାପ ଶୁଧ୍ଧ କରେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଏହିକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ପାଠ କରନ୍ତି ।” “ଏବଂ ଚିତ୍ତ ଅନାସକ୍ତ କର୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ତୁମେ ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ଭକ୍ତି ବିନା ଅନ୍ୟ କିଛି ତିରିବା ନାହିଁ; ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ବିନା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଲାଭ ଦେଇ ନାହିଁ ।” “ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ—ଯେଉଁଠି ବଂଶ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତପ, ଅଧ୍ୟୟନ—ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉଛି ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ପଦସ୍ମରଣ ଅବିଚଳ ରହିଥାଏ, ହରିଙ୍କ ଗୁଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣିବା ଓ ଗାନ କଲେ ।” “କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣସ୍ମରଣ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ଦେଏ, ମନକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରେ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦେଏ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ୍ୟ ଦେଏ ।” “ପ୍ରକୃତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସତ୍ୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟସ୍ତ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ।” “ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ସତ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରିଛି, ଯାହା ମୁଁ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ପାଠରୁ ଶୁଣିଥିଲି, ଯେବେ ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଉପବାସ କରୁଥିଲେ, ମହା ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।” “ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଏପରି ଭଗବାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ କଥା କହିଛି, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ମହାତ୍ମ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅପଶ୍ରୟ ଦୂର କରେ ।” “ଯେଉଁଠି ଅବିଚଳ ମନ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏହିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପାଠ କରିବା, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶୁଧ୍ଧ କରେ ।” “ପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ କିମ୍ବା ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଏହିକୁ ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ; ଉପବାସ ଓ ଶାନ୍ତି ସହିତ ପାଠ କଲେ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।” “ଯେଉଁଠି ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ସହିତ ପୁଷ୍କର, ମଥୁରା, ଦ୍ୱାରକାରେ ଏହି ସଂଗ୍ରହ ପାଠ କରେ, ସେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ।” “ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କ କୀର୍ତି ଶୁଣିଲେ, ଦେବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ପିତୃ, ମନୁ, ରାଜାମାନେ ଏହିକୁ ଗାଇବା ଓ ଶୁଣିବା ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ।” “ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥାଏ, ସେ ମଧୁ, ଘୃତ, ଦୁଗ୍ଧ ଧାରାର ଫଳ ଲାଭ କରେ ।