ତକ୍ଷକ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଛି ବୋଲି ଶୁଣିବା ପରେ, ରୃଷିପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଏହି ଦୃଢ ଦୂର୍ଗତି ଦେଖି, ପରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଆତ୍ମାର ସ୍ୱରୂପ କୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ରୃଷିଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣିବେ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟରହିତ ଭାବରେ ଚିର ଶାନ୍ତିରେ ଯାଇପାରିବେ। ଏପରି ଭାବରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆଦରିତ ହେଇଥିଲେ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ପରୀକ୍ଷିତ ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ସେ ଆଗରୁ ଦେଖିଥିବା ବିଷୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ କିପରି ଅଛନ୍ତି ତାହା ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବେ। ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିପଦରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ପରି ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତିଦିନ କାଠ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଉପଚାର କରିଥିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଲାଲନା କରିଥିଲେ। ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ପ୍ରତି ଅପରାଧ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ରାଜା ଧନ ଉପଲବ୍ଧ କରି, କର ଓ ଦଣ୍ଡ ଛଡା ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବହୁ ଧନ ଆଣିଦେଲେ। ଏଭଳି ଧନ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରେ, ଧର୍ମର ପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ହରିଙ୍କୁ ବଡ ଭୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରେ କିଛି ମାସ ରହିଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯଦୁମାନେ ସହିତ। ଏହି ହରିଙ୍କ ଶିଶୁବେଳାର କାର୍ଯ୍ୟ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା, ଏହା ବ୍ରଜର ଛୋଟ ଛୋଟ ଛୁଆମାନେ ତାଙ୍କ ଯୁବବେଳାରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଜନ୍ତା ମାନବ ରୂପ ଧରି ନିଜ ଲୀଳା କରନ୍ତି। ଏବେ ଭାଗ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଅଘା ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ନିଜ ଅପରାଧ ଧୋଇ ସ୍ୱରୂପର ସମତା ଲାଗିଥିଲେ, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏକଥା ଯେ, କିଏ ଏକବାର ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚିତ୍ର ରଖିଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିର ପଥକୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିଲେ; ତେବେ କିଏ ମୋହରହିତ ଭାବରେ ନିରନ୍ତର ଚିର ଆତ୍ମାର ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ କିପରି ଅନୁଭବ କରିପାରିବ? ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏଭଳି, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାହାଣୀ ଶୁଣି, ଏହି ପବିତ୍ର ଗଥାରେ ମନ ଆବେଶିତ ହୋଇ, ଶୁକ ମୁନିଙ୍କୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁବେଳାର କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ତାଙ୍କ ଯୁବବେଳାରେ ଛୁଆମାନେ ଗାଇପାରିଲେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା? ହେ ମହାଯୋଗୀ, ହେ ପୂଜ୍ୟ ଶିକ୍ଷକ, ଦୟାକରି ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ; ନିଶ୍ଚିତ ଏହା ହରିଙ୍କ ମାୟାର କୌଶଳ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ନାହିଁ। ହେ ଶିକ୍ଷକ, ଆମେ ଜଗତରେ ସବୁଠୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯଦିଓ ନାମମାତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ, କାରଣ ଆମେ ନିରନ୍ତର ଆପଣଙ୍କଠାରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅମୃତ ଗଥା ପାନ କରୁଛୁ। ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ: ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ପରେ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅନନ୍ତ ହୃଦୟରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ସ୍ମୃତି ଫେରାଇ, ଚେଷ୍ଟା କରି ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଆଣି, ଭାଗବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯେଉଁପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଓ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କଥାହେଲି। ଯେଉଁମାନେ, ପତିତ, ଥୁକି, ଦୁଃଖିତ, ଆହତ, କିମ୍ବା ଅସହାୟ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ "ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର" କହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରବଣ ଏବଂ ଗାନ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଭବ କରି, ପ୍ରଭୁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳିଅଂଶୁ ବାୟୁ ଅନ୍ଧାର ଓ ମେଘକୁ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଓ କଥା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ସେଗୁଡିକୁ ଏହି ଜଗତରେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ହିଁ ସତ୍ୟ, ଶୁଭ, ଏବଂ ପବିତ୍ର। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହିମା ଗାଇଲେ ହିଁ ଏହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ମନୋହର, ସଦା ନୂତନ ଏବଂ ଉତ୍ସବ ଭାବରେ ମନକୁ ଉନ୍ମତ୍ତ କରେ; ଏହି ମହାମାନ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖର ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରେ। ଯେଉଁ ଭାଷା, ଯେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉ, ହରିଙ୍କ ମହିମାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେନାହିଁ, ତାହା କାଉଁ ଅସ୍ନାନ ଥିବା ସ୍ଥାନ ପରି, ହଂସମାନେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଓ ମହିମା ଥିବା କଥା, ମିଟର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକଙ୍କ ପାପକୁ ଧୋଇଦେଇ, ନିର୍ମଳମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି ଓ ପଠନ୍ତି। ଏ ଅଚ୍ୟୁତ, ଅପେକ୍ଷା ନିର୍ମୋହ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ନଥିଲେ ଚମକେନାହିଁ; ତେବେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନହେଲେ, ଦୀର୍ଘ ସୁଭ ଦେଇପାରେନାହିଁ। ଜନ୍ମ ଓ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ର, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନ, ସବୁ ଉଦ୍ୟମ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତାହା ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଚରଣକୁ ଅବିଚଳ ସ୍ମରଣ ଆଣିଦେଉଛି, ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମରଣ ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ କୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ, ବିବେକ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ। ସତ୍ୟ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କାରଣ ତୁମେ ନିରନ୍ତର ନାରାୟଣ, ଦେବାଦି-ଦେବ, ନିୟନ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟରେ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ବସାଇ ପୂଜା କରୁଛ।