ଏହି ଉତ୍କଳ ଭାଗବତ କଥାରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଖୋଲିଗଲା—ଏକ ରାଜପୁତ୍ର ପରିକ୍ଷିତ, ଯିଏ ରାଜସି ଋଷିମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ ହେବେ, ଏବଂ ଧର୍ମର ନିମିତ୍ତରେ ପୃଥିବୀରେ କଳିକୁ ଦମନ କରିବେ। ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ତକ୍ଷକ ନାଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆସିବାର କଥା ଶୁନି, ଏହି ରାଜା ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଆତ୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକ ମୁନିଙ୍କର ଉପଦେଶ ଶୁନି, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟମୁକ୍ତ ଭାବରେ ସିଧା ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ଯିବେ। ଏପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ପରିକ୍ଷିତ ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, କାରଣ ସେ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିଲେ, ତାହାକୁ ଚିନ୍ତା କରି ଲୋକମାନେ କୁ ଏହି ଜଗତରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ। ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଭଳି ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ପିତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ କାଷ୍ଠ ବିନ୍ଦୁ ଦେଇ ଲାଳିତ ହେଲେ। ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧ ଉପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ରାଜା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଧନ ମିଳିବା ପରେ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ—କର ଓ ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି। ରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନାରେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଅଧିକ ଧନ ଆଣିଦେଲେ। ଏଭଳି ଧନ ଏକଠା ହେବା ପରେ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ହରିଙ୍କୁ ଭୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ, ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରି, ତାଙ୍କ ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତିରେ କିଛି ମାସ ରହିଲେ। ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଲେ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ। ହରିଙ୍କ ଏହି ଶିଶୁ କାଳର କୌତୁକ କାର୍ଯ୍ୟ—ତାଙ୍କ ଭକ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର—ବ୍ରଜର ଶିଶୁମାନେ ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଥିଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଭାବରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ପରମ ରଚିତା, ମାନବ ରୂପ ଧରି ଲୀଳା କରିଥିବା, ଏହି କଥା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ନୁହେଁ; ଅଘ, ଯାହା ସେଙ୍କ ଛୁଆଁରେ ପାପ ଦୂର ହୋଇଥିଲା, ସେ ଆତ୍ମ ସମ୍ୟକ୍ତା ପାଇଲେ—ଏହା ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏକଥା ଏହି, ଯିଏ ଏକବାର ମନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିଥିଲେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତିର ମାର୍ଗ ପାଇଲେ; ତେବେ ଯିଏ ମୋହ ହୀନ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେ କେତେ ଉନ୍ନତ ହେବେ! ଏପରେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏହିପରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁନି, ତାଙ୍କ ମନ ସେଇ ପବିତ୍ର କଥାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଏବେ ଶୁକଙ୍କୁ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାଜା ପଚାରିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁ କାଳର କାର୍ଯ୍ୟ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁମାନେ କିପରି କହିପାରିଲେ, ଯେଉଁ କି ଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା? ଏ ଅତି ଯୋଗୀ, ଏ ଆଦରିୟ ଶିକ୍ଷକ, ଦୟାକରି ଏହି ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ; ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ହରିଙ୍କ ମାୟାର କାର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ନାହିଁ। ଆମେ ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏ ଶିକ୍ଷକ, ଯଦିଓ ଆମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାମରେ ଅଛୁ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥାର ଅମୃତ ପାନ କରୁ। ଶ୍ରୀ ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବଦରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକ, ଯିଏ ଅନନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସ୍ମୃତି ଫେରାଇ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରयାସରେ ମନକୁ ବାହାର କରି, ଏହି ଭାଗବତର ପ୍ରଧାନ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। "ଏ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଯେଉଁପରି ପଚାରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଛି। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚୁଟିଯାଇଛି, ଅସୁବିଧାରେ, କିମ୍ବା ଅସହାୟ, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀକୀର୍ତି ଶୁନିଲେ, ପ୍ରଭୁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯେପରି ଦୂର୍ବଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପବନ ଅନ୍ଧାର ଓ ମେଘକୁ ହଟାଇ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ କଥାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମହିମା ଉପସ୍ଥିତ ନୁହେଁ, ସେଉଁ କଥା ଅସତ୍ୟ, ଅଶୁଭ, ଅପବିତ୍ର; କେବଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା କଥା ହିଁ ସତ୍ୟ, ଶୁଭ, ଭକ୍ତିମୟ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀକୀର୍ତି ଗାନ କରିବା, ଏହା ହିଁ ମନର ପରମ ଉତ୍ସବ, ଦିନକୁ ଦିନ ନୂତନ ଓ ମଧୁର; ଏହା ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖର ସାଗରକୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁ ଶ୍ରୀକୀର୍ତିକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁନାହିଁ, ଏହା କଉଁ ନିର୍ମଳ ତାଳା ଭଳି; ଯେଉଁଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର ଭକ୍ତମାନେ ରହନ୍ତି। ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଓ ଗୁଣ ଥିବା କଥା, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଛନ୍ଦ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକଙ୍କ ପାପକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥାଏ; ଶୁଭମନ୍ତି ଏହାକୁ ଶୁନନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ପଠନ୍ତି। ଅଚ୍ୟୁତ, ତୁମେ ନିମିତ୍ତରେ ଭକ୍ତି ନଥିଲେ, ନିର୍ବିକାମ କର୍ମ ଓ ପବିତ୍ର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଚମକୁନାହିଁ; ତେବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିବା ନଥିଲେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଶୁଭ ଦେଇପାରେନାହିଁ। ଜନ୍ମ, ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ତପ, ଅଧ୍ୟୟନ—ଏସବୁ ଉଦ୍ୟମ ମହାନ ହେବା, ତାହା ଶ୍ରୀଧରଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମୃତି ଦେଇଥିଲେ; ହରିଙ୍କ ଗୁଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁନିଲେ, ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଅମୃତ ସ୍ମୃତି ଦେଇଥାଏ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମୃତି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରି, ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ମନକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାଗ ଦେଇଥାଏ। ସତ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ବସାଇ, ସେଇ ଦେବ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ମରଣ କରିଛି, ଯେଉଁ କି ଏକଦିନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁନିଥିଲି, ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ଉପବାସ କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ମୁଁ ଏପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ରୀମହିମା ଓ କୌତୁକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକୁ କହିଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅପଶ୍ରୟକୁ ଦୂର କରିଥାଏ।