ପୃଥାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପୃଥାନନ୍ଦନ, ତୁମର ପୁଅ ଜନମ ଲୋକଙ୍କର ସତ୍ୟ ସୁରକ୍ଷକ ହେବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାମ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ପରି। ସେ ଦାନଶୀଳ ଓ ଶରଣଦାତା ହେବେ, ଅଉଶୀନର ଶିବି ପରି; ତାଙ୍କର କୁଳର କୀର୍ତ୍ତି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସାର କରିବେ, ଯେପରି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ଏକ ଯଜ୍ଞକାରୀ ମଧ୍ୟରେ କରିଥିଲେ। ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ; ଅଗ୍ନି ପରି ଅପରାଜିତ, ସାଗର ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ। ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଳୟ ପରି ଅଚଳ, ପୃଥିବୀ ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ତାଙ୍କ ପିତାମାତା ପରି ସହିଷ୍ଣୁ। ତାଙ୍କର ପିତାମହଙ୍କ ପରି ନିର୍ବିକାର, ଶିବଙ୍କ ପରି କୃପାଶୀଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶରଣ, ଯେପରି ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ। ସେ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ମହିମାର ଧାମ; ଦାନଶୀଳତାରେ ରନ୍ତିଦେବ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠାରେ ଯୟାତି ସମାନ। ଦୃଢ଼ତାରେ ବଳି ପରି, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପରି; ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କର ସେବା କରିବେ। ସେ ରାଜର୍ଷିମାନେଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକ ଓ ଅଧର୍ମୀମାନେଙ୍କର ଦଣ୍ଡକାରୀ ହେବେ; ଧର୍ମ ପାଇଁ କଳିକୁ ପୃଥିବୀରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ। ଟକ୍ଷକ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଯାହା ଋଷିପୁତ୍ର ପଠାଇଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ବ୍ୟାସ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବେ, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟରହିତ ଭାବେ ସିଧା ଗତି ପାଇବେ। ଏପରି ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ଦୁନିଆରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଭାବି ଏଇ ଲୋକରେ ଲୋକମାନେକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ। ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପରି ଦୃତ ତରଳ ହେଲେ, ପିତା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ କାଷ୍ଠ ଯୋଗାଇ ପୋଷିତ ହେଉଥିଲେ। ନିଜ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କ ଉପରେ ଅପରାଧ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଧନ ଲାଭ କରି ରାଜସ୍ୱ ଓ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ। ତାଙ୍କର ଭାବନା ବୁଝି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବହୁତ ଧନ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ଭାବେ ସଂଗୃହୀତ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଭୟ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ ଭଗବାନ ଆସି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରାଇ, କିଛି ମାସ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ ରହିଲେ। ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଯାଇଲେ। ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିଶୁବେଳାର ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦୃଶ୍ୟ, ବାଳ୍ୟବୟସରେ ବୃଜର ଛୁଆମାନେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ୟମାନେଠାରେ କହିଥିଲେ। ଏହାରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ, କାରଣ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଶ୍ରଷ୍ଟା ନିଜ ଲୀଳା ପାଇଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଯେଉଁ ଅଘାସୁରଙ୍କ ଦେହକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରିଦେଲେ, ସେମାନେ ବି ଦୁର୍ଲଭ ଆତ୍ମସାମ୍ୟ ପାଇଲେ। ଯିଏ ଏକଥର ଭିତରେ ମନରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଚିତ୍ତରେ ଧାରଣ କଲେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଭକ୍ତିମାର୍ଗ ପାଇଲେ; ତେବେ ଯିଏ ମୋହରହିତ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ତାଙ୍କ କଥା କଣ କହିବି? ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏପରି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କୃଷ୍ଣଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ମନ ଲଗାଇ ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ପୁନି ପଚାରିଲେ। ରାଜା ପଚାରିଲେ, ‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିପରି ଶିଶୁବେଳାର କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ବୟସ୍କ ହେବାବେଳେ ବାଳକମାନେ ଗାଇଥିଲେ, ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା? ହେ ମହାୟୋଗୀ, ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ହରିଙ୍କ ମାୟାର କାର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ଆମେ ଦୁନିଆରେ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ, ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଯଦିଓ ନାମମାତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ତଥାପି ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ସଦା କୃଷ୍ଣ କଥାମୃତ ପାନ କରୁଛୁ।’ ସୂତ କହିଲେ, “ଏପରି ପଚାରାଯିବା ଉପରେ ବଦରାୟଣପୁତ୍ର, ଯାହାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅନନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଲିନ ଥିଲା, ସ୍ମୃତିରେ ଆସି, ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ମହାଭାଗବତ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ‘ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆପଣମାନେ ପଚାରିଥିବା ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇଛି; ମୁଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୀଳା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଛି। ଯେଉଁମାନେ ଅପରାଧୀ, ଦୁଃଖି, ଛିନ୍ନ, ଅସହାୟ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ‘ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର’ କହନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଶ୍ରବଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳିଅନ୍ ବାୟୁ ଅନ୍ଧକାର ଓ ମେଘକୁ ଦୂର କରେ। ଯେଉଁ କଥାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ବିଷୟ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି କିଛି ତ୍ୟାଜ୍ୟ; କେବଳ ତାହା ଏକା ତଥ୍ୟ, ଶୁଭ, ପବିତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗୁଣ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୁଏ। କେବଳ ତାହିଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ମନୋହର, ସଦା ନୂତନ; ଏହା ମନର ମହା ଉତ୍ସବ; ଏହା ମାନବମାନଙ୍କ ଶୋକସାଗର ଶୁଷ୍କ କରେ—ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଗାଯାଯିଥାଏ। ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କୌଣସି ଶିଳ୍ପରେ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ତାହାରେ ହରିଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କାଉଆ ନାହାନିଘାଟି ପରି, ହଂସମାନେ ତାହାକୁ ଏଡ଼ିଯାନ୍ତି; ଯେଉଁଠି ଅଚ୍ୟୁତ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁ କବିତା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ତାହାରେ ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେ ଲୋକଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରେ; ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ଗାନ କରନ୍ତି, ପଢ଼ନ୍ତି।