ଭୃଗୁଋଷିଙ୍କ ବଂଶଜ, ଏହି କଥା ଶୁଣ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୂରବୀର ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ମାଆର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଶିଶୁ ଏକ ଶସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିଶିକ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଆକୃତିକୁ ଦେଖିଲା। ସେ ଆକୃତି ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ମୁଣ୍ଡରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁକୁଟ, କଳା ଅଙ୍ଗ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଚାରିଟି ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଜ୍ୱଳମାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଶିଶୁ ଚାରିପାଖରେ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଗଦାକୁ ଗଭୀର ଅଗ୍ନିପିଣ୍ଡ ପରି ଘୁରାଇ ଘୁରାଇ ଶିଶୁ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେ ଦେବତା ନିଜ ଗଦାରେ ଶସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିଶିକ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଧୂଆଁକୁ ହଟାନ୍ତି। ଶିଶୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ, 'ଏହେ କିଏ?' ଏପରି ଭାବି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଦେବତା ସେଇ ବିପଦକୁ ଦୂର କରି, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ, ଦଶମାସର ଶେଷରେ ଶିଶୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୁଣ ଆସି, ଗ୍ରହମାନେ ଉପକୂଳ ହେଲେ, ପାଣ୍ଡୁ ବଂଶର ଧାରକ ଶିଶୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧୌମ୍ୟ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଶିଶୁଙ୍କ ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳି ତିଆରି କରାଇଲେ, ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଜନ୍ମସ୍ଥଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ଗ୍ରାମ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିନୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ପୁରୁବଂଶୀ, ତୁମ ବଂଶରେ ଏହି ଶିଶୁ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଅତିଶୟ। ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବଳେ, ଶ୍ୱେତ କେଶ ଶେଷ ହେବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଜଗତରେ 'ବିଷ୍ଣୁରାତ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ମହାଭକ୍ତ ଓ ମହାପୁରୁଷ ହେବେ।" ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, "ଏଇ ଶିଶୁ ଆମ ରାଜର୍ଷି ବଂଶର ଧର୍ମମୟ ପଥକୁ ଅନୁସରିବେନି? ଏହି ବଂଶର ମହାନ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେମିତି ଆଦର ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପଥକୁ?" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, "ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ସେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପରି ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷକ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ପରି। ସେ ଶିବି ରାଜା ପରି ଦାନୀ ଓ ଶରଣଦାତା, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତପୁତ୍ର ପରି ବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରସାର କରିବେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ସମ, ଅଗ୍ନିପରି ଅଜୟ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଅତିତରଣୀୟ। ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଲୟ ପରି ଅଡ଼ିଗ, ଭୂମି ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ମାତାପିତା ପରି ସହନଶୀଳ। ପିତାମହ ସମ ନିର୍ବିକାର, ଶିବ ସମ କୃପାଳୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଯେମିତି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ।" "କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ଏହି ରାଜା ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଦାନରେ ରନ୍ତିଦେବ, ଧର୍ମରେ ଯୟାତି ସମ। ନିଷ୍ଠାରେ ବଲି, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସମ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ବୃଦ୍ଧମାନେଂକୁ ସେବା କରିବେ। ରାଜର୍ଷିଙ୍କ ପ୍ରଜନକ ଓ ଧର୍ମର ଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ଶାସକ ହେବେ, ଧର୍ମ ପାଇଁ କଳିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ। ତକ୍ଷକ ନାଗ ମୃତ୍ୟୁବାର୍ତ୍ତା ନେଇ ଆସିବାର କଥା ଶୁଣି, ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ନିଜ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ସିଧା ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବେ।" ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଆଦର ପାଇ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଇ ଶିଶୁ 'ପରୀକ୍ଷିତ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଗର୍ଭରେ ଯାହା ଦେଖିଥିଲେ, ତାହାକୁ ମନେପକାଇ ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେଂକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ। ସେଇ ରାଜପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରର୍ଦ୍ଧା ପରି ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ନିତ୍ୟ ଜଣେ ଅର୍ପିତ କାଷ୍ଠ ପରି ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅପରାଧ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, କର ଓ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାବନା ଅନୁଭବି, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବହୁତ ଧନ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ଧନରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମପୁତ୍ର, ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଭୟ ଓ ଆଦର ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରି, କିଛି ମାସ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେଂକୁ ଭଲପାଇ ରହିଲେ। ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସ୍ବଜନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେଂକୁ ନେଇ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଚଲିଗଲେ। ହରିଙ୍କ ଏହି ଶିଶୁତ୍ବ ଲୀଳା, ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା, ବ୍ରଜର ଶିଶୁମାନେ ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କଥାହେଉଥିଲେ। ଏହା କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ପ୍ରଭୁ ଲୀଳା ପାଇଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଅଘାସୁର ତାଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ପାପ ଧୋଇ ପରମ ଦୁର୍ଲଭ ଆତ୍ମସାମ୍ୟ ପାଇଲେ, ତେବେ ଯିଏ ଏକଥର ମାତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପକୁ ମନରେ ଧରେ, ସେ ମହାଭକ୍ତିର ପଥ ପାଇଁଥାଏ। ଯିଏ ମୋହରହିତ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ତାଙ୍କ କଥା କଣ କହିବି! ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କୃଷ୍ଣ ଲୀଳା ଶୁଣି, ମନ ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ଲଗାଇ, ପୁନି ସୁକଦେବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।" ରାଜା ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କ ଶିଶୁତ୍ବର ଲୀଳା ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁମାନେ କିପରି ଗାଇଥିଲେ? ଏହା ତ ଭିନ୍ନ ସମୟର ଘଟଣା। ହେ ମହାଯୋଗୀ, ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କ୍ରିପା କରି କହନ୍ତୁ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହରିଙ୍କ ମାୟା। ଆମେ ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯଦିଓ ନାମମାତ୍ର କ୍ଷତ୍ରିୟ, କାରଣ ଆମେ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥାର ଅମୃତ ସଦାପି କଣ୍ଠ ଦେଉଛୁ।