ସୌନକ ଓ ଅନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିଗଣ ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହିତ ପଚାରିଲେ, “ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ଲାଗେ, ଦୟାକରି ଆମେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଶୁକଦେବ ଦେଇଥିଲେ, ସେଥିରେ ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।” ସୂତ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ନିରନ୍ତର ଶେବା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ପିତା ପରି ତାଙ୍କ ଅନୁପାଳିତ ପ୍ରଜାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅପାର ଧନ, ବିପୁଳ ଯଜ୍ଞ, ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀମାନେ, ଭାଇମାନେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଏବଂ ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଆଶା-ଇଚ୍ଛା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଲସା କରନ୍ତି, ଏହି ମୁକୁନ୍ଦରେ ମନ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ମୂଲ୍ୟ? ଏହା ଏମିତି, ଯେପରି ଭୋକା ରାଜା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା। ଭୃଗୁବଂଶଜ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମାଆଁର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ, ସେହି ଶୂରବୀର ଶିଶୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ବିଶେଷ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ପିଡିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଅମଳ ଦେହ, ଅଙ୍ଗୁଳି ପରି ଛୋଟ, କନ୍ତାଳ ମୁକୁଟ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରି, ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ। ସେ ଚାରିଟି ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁଣ୍ଡଳ, ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଶିଶୁକୁ ଘେରି ଘେରି ଚାଲିଥିଲେ, ଗଦାକୁ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଘୂରାଉଥିଲେ। ନିଜ ଗଦାରେ ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିକ୍ଷେପକ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଧୂଆଁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଶିଶୁ ଚକିତ ହୋଇ ଦେଖୁଥିଲେ—‘ଏଠି କିଏ?’ ଏପରେ, ସେ ଅପାର ପରମେଶ୍ୱର, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଦଶମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ ଶିଶୁଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସାମ୍ନାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ପରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲା, ଗ୍ରହମାନେ ଅନୁକୂଳ ହେଲେ, ପାଣ୍ଡୁବଂଶର ଧାରକ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ସେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ରାଜା ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧୌମ୍ୟ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁର ଜନ୍ମକୁ ଦେଖି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଜନ୍ମସ୍ଥଳୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଗାଁ, ଜମି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନମ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ପୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବଂଶରେ ଏହି ଶିଶୁ ଅଦ୍ଭୁତ ହେବେ। ଭାଗ୍ୟର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଚଳନାରେ, ଯେତେବେଳେ ଧଳା କେଶ ଶେଷ ହେବ, ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ସେହିପାଇଁ, ସେ ବିଶ୍ୱରେ ‘ବିଷ୍ଣୁରାତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ମହାଭାଗବତ ଓ ମହାପୁରୁଷ ହେବେ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: “ଏହି ଶିଶୁ କି ଆମ ବଂଶର ଧାର୍ମିକ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନ୍ୟାୟପର, ଓ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରିଥିଲେ, ସେପରି ଚରିତ୍ର ଅନୁସରିବେ କି?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: “ପୃଥାପୁତ୍ର, ସେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ଏକ ସତ୍ୟ ରକ୍ଷକ ହେବେ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ପରି ସତ୍ୟବାଦୀ। ସେ ଦାନଶୀଳ ଓ ଶରଣ୍ୟ, ଶିବି ରାଜା ପରି; ତାଙ୍କ ବଂଶର ପ୍ରଶଂସା ବିସ୍ତାର କରିବେ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତପୁତ୍ର ପରି। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଉତ୍ତମ, ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମାନ; ଅଗ୍ନି ପରି ଅପରାଜେୟ ଓ ସମୁଦ୍ର ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଲୟ ପରି ଦୃଢ, ପୃଥିବୀ ପରି ସହିଷ୍ଣୁ, ମାତାପିତାଙ୍କ ପରି କ୍ଷମାଶୀଳ। ପିତାମହର ସମାନ ନ୍ୟାୟପର, ଶିବଙ୍କ ପରି କୃପାଳୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥିବା, ଯେପରି ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଛନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ରନ୍ତିଦେବ ପରି ଦାନଶୀଳ, ଯୟାତି ପରି ଧାର୍ମିକ। ବଳି ପରି ଦୃଢ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପରି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ; ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବା କରିବେ। ସେ ରାଜର୍ଷିମାନେଙ୍କ ପ୍ରଜନକ ଓ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଅଧର୍ମୀମାନେଙ୍କ ଦଣ୍ଡନାୟକ; ଧର୍ମ ପାଇଁ କଳିକୁ ପୃଥିବୀରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ। ଟକ୍ଷକ ସପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁର ସୂଚନା ଶୁଣି, ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ହରି ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କୁ ଶୁଣିବେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପରମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।” ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେ ଶିଶୁ ‘ପରୀକ୍ଷିତ୍’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ଦେଖିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟକୁ ମନେ ପକାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ। ସେଇ ରାଜକୁମାର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୃତ ହେବାରେ ବଢ଼ିଲେ, ପିତା ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପଚାର କରିବା ପରି ପ୍ରେମରେ ପାଳିଲେ। ପରିବାର ଉପରେ ଅପରାଧ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ରାଜା ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉପାୟ ବିଚାର କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କର ଓ ଦଣ୍ଡ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାବନା ଅନୁସାରେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବିପୁଳ ଧନ ଆଣିଲେ। ଏଭଳି ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଭୟ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରାଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହରେ କିଛି ମାସ ରହିଲେ। ପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଶିଶୁକାଳରେ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ରକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରଜର କିଶୋରମାନେ ତାଙ୍କ ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ କଥା ହେଉଥିଲେ।