ସ୍ରୋତାମାନେ ଜିଜ୍ଞାସା କରିଲେ—“ଏହି ଶିଶୁର ଜନ୍ମ କେମିତି ହେଲା, ସେ କେଉଁଠି ଗଲେ, ତାଙ୍କର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କ'ଣ ଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ଅବସ୍ଥା କିପରି ହେଲା, ଏହା ବିସ୍ତାରରେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆପଣ ଯଦି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବିବେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହି କଥା କହନ୍ତୁ—ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଶୁକଦେବ ଠାରୁ ଅଧିଗତ କରିଛୁ।” ତେବେ ସୂତ ମହାମୁନି କହିଲେ—ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ଅଲିପ୍ତ ହୋଇ, ଏକ ପିତା ପରି ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ସେଠି ସେ ଅପାର ଧନ, ବିପୁଳ ଯଜ୍ଞ, ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀମାନେ, ଭାଇମାନେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ଶାସନ ଓ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛାମାନେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ମୁକୁନ୍ଦରେ ଚିତ୍ତ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସେଗୁଡିକର କେଉଁ ମୂଲ୍ୟ? ଭୁକ୍ତ ରାଜା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେମିତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସ ମାନେ ଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭୃଗୁବଂଶଜ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ମାଆଁର ଗର୍ଭରେ ଥିଲେ, ଏକ ଦାହଜନକ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ପିଡ଼ିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, କନ୍ତାଳୀ ମେଘପରି କଳା, ସୁନା ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜସ୍ୱୀ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ। ସେ ଚାରି ଲମ୍ବା ହାତ, ତେଜୋମୟ ସୁନା ଦୁଲ ଧାରଣ କରି, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଶିଶୁଟିକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲେ; ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିମୟ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବକୁ ଦୂର କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଧୂମକୁ ଅନ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶିଶୁଟି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଦେଖୁଥିଲା—'ଏହି କିଏ?' ଏହିପରେ, ଦଶମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଏହି ଅପାର ପ୍ରଭୁ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଶିଶୁଟିର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏପରେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲା ଏବଂ ଗ୍ରହମାନେ ଅନୁକୂଳ ହେଲେ, ପାଣ୍ଡୁବଂଶର ଧାରକ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ତାଙ୍କରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା। ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—ଧୌମ୍ୟ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଠାରୁ ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳି ଦେଖାଇଲେ ଏବଂ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ଗ୍ରାମ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନମ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ପୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଉତ୍ତରଧିକାରୀ ଏହି ଶିଶୁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ବଂଶର ଗୌରବ ହେବେ। ବିଧିର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆଉ ଶ୍ୱେତ କେଶ ଆସିଲାବେଳେ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ସ୍ୱୟଂ ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି। ସେଠିପାଇଁ ସେ ବିଷ୍ଣୁରାତ୍—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରକ୍ଷିତ—ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାଭାଗବତ ଏବଂ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ହେବେ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଛରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ଶିଶୁ କି ଆମ ବଂଶର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ନ୍ୟାୟ, ଧର୍ମଶୀଳ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବେ କି?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ପୃଥାନନ୍ଦନ, ସେ ଆମବେଳେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବେ, ଏବଂ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ପରି ସତ୍ୟବାନ ହେବେ। ସେ ଶିବି ପରି ଦାନଶୀଳ ଓ ଶରଣଦାତା ହେବେ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତପୁତ୍ର ପରି ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପ୍ରସାର କରିବେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଅଜୟ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଅତିକ୍ରମ୍ୟ ହେବେନାହିଁ। ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଳୟ ପରି ଦୃଢ଼, ପୃଥିବୀ ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ପିତାମାତା ପରି ସହନଶୀଳ ହେବେ। ପିତାମହ ପରି ନିର୍ବିକାର, ଶିବ ପରି କୃପାଳୁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶରଣ ଦେବା ଭାବରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଅନୁଭବ କରିବେ। କୃଷ୍ଣଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରନ୍ତିଦେବ ପରି ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ଯୟାତି ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ବଳି ପରି ଧୃଢ଼, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପରି କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ। ରାଜର୍ଷିମାନେଙ୍କ ପ୍ରବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ହେବେ, ଧର୍ମ ପାଇଁ କଳିକୁ ମାଟିବେ। ରୃଷିପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ତକ୍ଷକ ନାଗ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆସୁଥିବା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ହରିଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବା ଆଶାରେ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଦେବ ଠାରୁ ଶ୍ରବଣ କରି, ଗଙ୍ଗାତୀରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ପରମ ପଦକୁ ଯିବେ।” ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆଦର ଲାଗି ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ପୃଥିବୀରେ 'ପରୀକ୍ଷିତ୍' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ଗର୍ଭରେ ଦେଖିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟକୁ ସେ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକରେ ଖୋଜିବେ। ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ପରି ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିବା ଲାଗିଲେ, ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ କାଷ୍ଠ ଦେଇ ପରିପାଳିତ ହେଉଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପରେ ଅପରାଧ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ନିମିତ୍ତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ କର ଓ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ବିପୁଳ ଧନ ଆଣିଦେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତିନିଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଭୟ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରାଇ, କିଛି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ରହିଲେ। ପରେ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇଗଲେ।