କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଥିବା ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କୌଣସିପରି ଜୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଆଗ୍ନିକୁ ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ପରି ନିଜେ ନିଜେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ; ଗର୍ଗ ଋଷି ଯେପରି ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ଘଟିଗଲା। ଏପରି ଭାବରେ, ନନ୍ଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପଜାପତିମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ରାମଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦିନ କାଟିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଜଗତର ଦୁଃଖ ଠାରୁ ଅଜାଣା ରହିଗଲା। ଏହିପରି ଶିଶୁ ଖେଳ, ଲୁଚିବା ଖେଳ, ତାଳବନ ତିଆରି, ଏବଂ ବାନର ପରି ଦୂର୍ଦ୍ରୁତ ଦୌଡ଼ା—ଏସବୁ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁବାସ୍ତା ଭ୍ରଜରେ ଉଲ୍ଲାସରେ କାଟିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: "ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଆଉ ଜୀବନରେ ଫେରିଆସିଲେ। ଆମେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ମହାତ୍ମା ଭାବରେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶେଷ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପରେ କେଉଁଠି ଗଲେ—ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଛୁ। ଯଦି ଆପଣ ଭଲ ବୁଝିଛନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଏହି କଥା କୁହନ୍ତୁ; ଆମେ ଆଗ୍ରହୀ ଶ୍ରୋତା, ଯେଉଁମାନେ ଶୁକଦେବ ମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପାଇଛି।" ସୂତ ମୁନି ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପିତା ପରି ନିଜ ପ୍ରଜାମାନେ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସେବାରେ ନିର୍ମୋହ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅଭିଲାଷା ଭାବକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ। ସେ ଅପାର ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି, ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞ, ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀ, ଭାଇ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଶାସନ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଥିଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଆଭିଲାଷା ରଖନ୍ତି, ମୁକୁନ୍ଦରେ ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚିତ ଥିବା ଜନକୁ ସେହି ଆଭିଲାଷାର ମୂଲ୍ୟ କି? ଭୁକ୍ତ ରାଜା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉଲ୍ଲାସ ଦେଇଥିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।" "ଭୃଗୁ ଗୋତ୍ରୀୟ, ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ, ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଜଳିଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ଅପାର ଶୁଭ୍ର ରୂପ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁନା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ, ଚମତ୍କାର, ପୀତବସନ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଅଚ୍ୟୁତ—ଏହି ରୂପକୁ ଦେଖିଥିଲେ।" "ସେ ଚାରି ଲମ୍ବା ହାତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନା ଝୁମ୍କା, ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଶିଶୁ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିଘୂରି ଗଦାକୁ ତାରା ଭଳି ଘୁରାଇଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପତି ମିଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରେ; ଶିଶୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ, 'ଏହି କି?'" "ଏପରି ଭାବରେ, ଦଶ ମାସର ଶେଷରେ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ଶିଶୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ପରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଗ୍ରହମାନେ ଅନୁକୂଳ ହେଲେ, ପାଣ୍ଡୁ ବଂଶର ଧାରକ ଶିଶୁ ଆଉଥରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ନିଜ ପିତା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିବା ଚିତ୍ତରେ, ଚିଲ୍ଲାପାତ୍ରି, ଧୌମ୍ୟ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ କୁଣ୍ଡଳି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଲେ, ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରାଇଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ରାଜା ନିଜେ ଧର୍ମ ଜାଣୁଥିବା ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସୁନା, ଗାଁ, ଜମି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦେଇଲେ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିନୟୀ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ପୁରୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବଂଶରେ ଏହି ଶିଶୁ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ।' 'ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାଗ୍ୟର ଚାଳନାରେ, ଶ୍ୱେତ କେଶର ଶେଷ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏହି ଶିଶୁ ତୁମ ଶୁଭ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି।' 'ସେହିପାଇଁ, ସେ ବିଷ୍ଣୁରାତ୍ (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ) ନାମରେ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ; ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି ଶିଶୁ ମହାଭକ୍ତ, ମହାତ୍ମା ହେବେ।' ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ଏହି ଶିଶୁ କି ଆମ ବଂଶର ରାଜା ଋଷିମାନେ ଅନୁସରିଥିବା ଧର୍ମପଥକୁ ଅନୁସରିବେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ମାନ୍ୟମାନେ ପରି?' ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: 'ପୃଥାପୁତ୍ର, ଏହି ଶିଶୁ ଜନମାନେ ପ୍ରତି ସତ୍ୟ ରକ୍ଷକ ହେବେ, ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ନିବେଦିତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ପରି।' 'ସେ ଶିବି ପରି ଦାନବୀର ଓ ଆଶ୍ରୟଦାତା, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ପରି ବଂଶର ପ୍ରଶଂସା ବଢ଼ାଇବେ।' 'ତୀରନ୍ଦାଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇଜଣ ପରି, ଅଗ୍ନି ପରି ଅଜୟ, ସାଗର ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅସମ୍ଭବ।' 'ସେ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି, ହିମାଳୟ ପରି ଦୃଢ଼, ପୃଥିବୀ ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ତାଙ୍କର ପିତାମାତା ପରି ସହିଷ୍ଣୁ।' 'ସେ ତାଙ୍କର ପିତାମହ ପରି ନିର୍ପକ୍ଷ, ଶିବ ପରି କୃପାଶୀଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ, ଯେପରି ପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ।' 'କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବାରେ ନିବେଦିତ, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ବୃହତ୍ତାର ଧାରକ; ରନ୍ତିଦେବ ପରି ଦାନଶୀଳ, ଯୟାତି ପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।' 'ବଲି ପରି ନିଷ୍ଠାଶୀଳ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପରି କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ନିବେଦିତ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପାଇଁ ସେବା କରିବେ।' 'ସେ ରାଜା ଋଷିମାନେ ପ୍ରଜନନ କରିବେ, ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କଳିକୁ ଦମନ କରିବେ।' 'ତକ୍ଷକ ନାଗ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ହରିଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଯିବେ।' 'ସେ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ, ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବେ, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି, ଭୟ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସିଧା ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବେ।' 'ଏପରି ଭାବରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।' 'ସେ ପ୍ରଥିବୀରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଅନୁସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ।' 'ସେ ଚନ୍ଦ୍ରର ପରି ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ, ପିତା ଦ୍ୱାରା ଦୈନିକ ମାନ୍ୟ ଦେଇ ଉପଚାରିତ ହୋଇ।