ଏହି ସମୟରେ, ବକାସୁରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ନନ୍ଦନ କୁସୁମ ଓ ଚମେଳୀ ଫୁଲ ବର୍ଷାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଓ ବିଜୟକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଡ଼଼ଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଓ ସ୍ତୁତିର ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗୋପବାଳକମାନେ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ବକାସୁରଙ୍କ ମୁହଁରୁ କୃଷ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ, ବଳରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ବାଳକମାନେ ମନେ କଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଏବେ ଦେହକୁ ଫେରିଆସିଛି। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ବଛାମାନେ ଉଠାଇ ନେଇ, ସେମାନେ ଗାଁକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାର ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋପମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବ ଓ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏମିତି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହାୟ! ଏହି ଛୁଆଟି କେତେ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଦେଖିଛି! ସମ୍ଭବତଃ ଆମେ କୌଣସି ପୂର୍ବ ଅପରାଧ କରିଥିଲୁ, ତାହାରି ଫଳରେ ଏହି ଭୟ ଆସୁଛି।” ତା’ପରେ ଆଉ କହିଲେ, “ତଥାପି, ସେ ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ପତଙ୍ଗ ଆଗୁନିରେ ପଡ଼ି ମରିଯିବା ପରି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି।” ସେମାନେ ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ, “ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟମାନେ ଯାହା କହିଥାନ୍ତି, ତାହା କଦାପି ମିଥ୍ୟା ହୁଏନାହିଁ; ଯେପରି ଗର୍ଗ ଋଷି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଘଟିଛି।” ଏହିପରି ଭାବରେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ଦିନ କାଟୁଥିଲେ, ସଂସାର ଦୁଃଖକୁ ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀ ବାଳକମାନେ ଲୁଚାଚୁରି, ଝରଣା ତିଆରି, ଓ ବାନର ପରି ଲାଫିଲାଫି କରି ଶିଶୁବୟସର ଖେଳରେ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାପର ଲୀଳା ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ: “ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଶେଷ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଶୁକଦେବ ଜେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ତାହା ଆମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିଛୁ; ଯଦି ଆପଣ ଉଚିତ ଭାବିବେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।” ତେବେ ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ଅସକ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ପିତା ପରି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅପାର ଧନ, ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀମାନେ, ଭାଇମାନେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ଶାସନ ଓ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିଲା। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ମନ ଲଗିଯାଏ, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବା ଭୋଗବିଲାସର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆନନ୍ଦର ମୂଲ୍ୟ ରହିନଥାଏ।” “ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ତେବେ ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେହୀକୁ ଦେଖିଲେ—ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, କନ୍ତା ରଙ୍ଗର, ସୁନା ମୁକୁଟ, ପୀତବାସ, ଚାରିଟି ହାତ, ରକ୍ତମୁଣ୍ଡ ଚକ୍ଷୁ, ଅଲୋକିକ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ବଳିଷ୍ଠ ଗଦା ଧରି, ଚାରିଦିଗରେ ଚଳାଉଥିଲେ, ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିର ଦିଗ୍ଦାନ୍ତରେ ହେଉଥିବା ପରି। ସେ ଏହି ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ରର ତାପକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଧୂଆଁକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଶିଶୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ—‘ଏ କିଏ?’” “ଏପରେ, ଦଶମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସମୟରେ, ଏହି ଅପାର ରୂପଧାରୀ ଧର୍ମରକ୍ଷକ ଭଗବାନ ଶିଶୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତା’ପରେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଦେଲା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଉତ୍ତମ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ପାଣ୍ଡୁବଂଶୀ ଏହି ଶିଶୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିର ସମାନ ଶକ୍ତି ନେଇ। ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଧୌମ୍ୟ, କୃପାଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳି ଦେଖେଇଲେ ଓ ମଙ୍ଗଳକାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ। ରାଜା ନିଜେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଥିବାରୁ, ଜନ୍ମସ୍ଥଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସୁନା, ଗାଈ, ଜମି, ଗ୍ରାମ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ।” “ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନମ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ହେ ପୁରୁବଂଶୀ, ତୁମ ବଂଶରେ ଏହି ଶିଶୁ ଅପୂର୍ବ ହେବେ। ଭାଗ୍ୟର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଚଳନାରେ, ବୟସର ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ଭାଗ୍ୟରେ ପଠାଇଛନ୍ତି। ସେଠାରୁ, ସେ ବିଶ୍ୱରେ ‘ବିଷ୍ଣୁରାତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମହାଭାଗବତ ଓ ମହାପୁରୁଷ ହେବେ।’” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ ଆମ ବଂଶର ପୂର୍ବ ଧର୍ମିକ ରାଜାମାନେ ପରି ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଅନୁସରିବେ କି? ସେମାନେ ପରି ଲୋକେ ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରି ହେବେ କି?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପୃଥାନନ୍ଦନ, ଏହି ଶିଶୁ ଲୋକଙ୍କର ସତ୍ୟ ରକ୍ଷକ ହେବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାମ ପରି। ଦାନଶୀଳ ଓ ଶରଣଦାତା ଶିବି ପରି, ବଳିଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତପୁତ୍ର ପରି ବଂଶର ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ାଇବେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ପରି, ଅଗ୍ନି ପରି ଅଜେୟ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଳୟ ପରି ଦୃଢ଼, ଭୂମି ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଓ ପିତାମାତା ପରି ସହିଷ୍ଣୁ। ପିତାମହଙ୍କ ପରି ନିର୍ବିକାର, ଶିବ ପରି କୃପାଳୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶରଣ, ଯେପରି ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରଭୁ। କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ଶିଶୁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଓ ମହତ୍ୱ ଧାରଣ କରିବେ; ଦାନରେ ରନ୍ତିଦେବ ପରି, ଧର୍ମରେ ଯୟାତି ପରି। ଧୃତିରେ ବଳି ପରି, କୃଷ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପରି, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବେ। ରାଜା ଋଷିମାନେର ପ୍ରଜନକ ଓ ଧର୍ମ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟଙ୍କ ଦଣ୍ଡଦାତା ହେବେ; ଧର୍ମ ପାଇଁ କଳିକୁ ଦମନ କରିବେ। ତକ୍ଷକ ନାମକ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ଖବର ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ହରିଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ। ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ପରଲୋକକୁ ଯିବେ।