ଏକ ଦିନ, ବକାସୁର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଆସିଲେ। ଦୟାମୟ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଓ କଂସଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ସେ ବକାସୁରଙ୍କ ଚିଉଁଟିକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସହଜରେ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଭାଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଗୋପବାଳକମାନେ ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ବୀର ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନନ୍ଦନ ଫୁଲ ଓ ଚମେଲି ଫୁଲର ଵର୍ଷା କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଡ଼ଢ଼ି, ଶଂଖ ଓ ସ୍ତୁତି ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗୋପବାଳକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ବକାସୁରଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ, ତେବେ ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ବାଳକମାନେ ମନେ କଲେ ଯେ, ସେମାନେ ପୁଣିଠାରେ ଜୀବନ ପାଇଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ହଳାହଳରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ପଶୁଛୁଆମାନେ ଉଠାଇ ନିଅଁଲେ ଓ ଏହି ଦିନର କଥା ଗାଇ, ହସିଖୁସି ଭାବେ ଭୃଜକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଗୋପମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଗୃହଣୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ନେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏମିତି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ, ଯେପରି ସେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁଣିଠାରେ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହାୟ, ଏହି ଛୁଆଟି କେତେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଆପଦ ଦେଖିଛି! ହେତୁ, ଆମେ କେତେ ବେଳେ କିଛି ଅପରାଧ କରିଥିଲୁ, ସେହି କାରଣରୁ ଏହି ଭୟ ଆସୁଛି କି?” ତଥାପି, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ଭଳି ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାନ୍ତି। ସତ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେପରି ସେଜ୍ୟ ଗର୍ଗ ମୁନି କହିଥିଲେ, ସେଠିପରି ଘଟିଛି। ଏଭଳି, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର କଥା ଶୁଣି ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦରେ ଦିନ କାଟିଲେ, ସଂସାରିକ ଦୁଃଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲିଗଲେ। ଏଭଳି ଶିଶୁ ଖେଳ—ଲୁଚିଛି, ଆଣ୍ଡା ତିଆରି, ବାନର ଭଳି ଲାଫିବା—ମଧ୍ୟମାଧ୍ୟମେ ତାଙ୍କର ବାଳ୍ୟକାଳ ବ୍ରଜରେ କଟିଗଲା। ଏପରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପଚାରିଲେ: “ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ। ଆମେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ, ମହାତ୍ମାତ୍ୱ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁଠି ଗଲେ, ଏହି ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଯଦି ଆପଣ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବିବେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ଆମେ ଏହି କଥାରେ ଆଗ୍ରହୀ, ଯାହା ଶୁକଦେବ ଆମକୁ ଶିଖାଇଥିଲେ।” ତେବେ, ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଜଣେ ପିତା ଭଳି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ଅଲିପ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଧନ, ଯଜ୍ଞ, ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀ, ଭାଇ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ଅଧିକାର ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଛୁଁଥିବା ଖ୍ୟାତି ଥିଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି, ମୁକୁନ୍ଦ ଉପରେ ମନ ନିଶ୍ଚଳ ଥିବା ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକର କ’ଣ ମୂଲ୍ୟ? ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଯେପରି ଭୂଖା ରାଜାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେହିପରି ଏହି ଧନ-ସମ୍ପଦ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥିଲା। ଏହିପରି, ହେ ଭୃଗୁବଂଶଜ, ଏହି ଶୂରବୀର ଶିଶୁ ତାଙ୍କର ମାତୃଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ, ଅସ୍ତ୍ରର ତାପରେ ଦହିଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ସୁନା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅଚ୍ୟୁତ ଭଗବାନ। ସେ ଚାରି ଲମ୍ବା ବାହୁ, ତେଜୋମୟ ସୁନା ଚୁଲି ଓ ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏଉଁଠିଏଉଁଠି ଗଦା ଘୁରାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଲ୍କା। ସେ ନିଜ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ରର ତାପକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ଧୂଁଧକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶିଶୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ—‘ଏହି କିଏ?’ ଏପରି ଭାବରେ, ଦୁର୍ଲଭ ଭଗବାନ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଦଶ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଶିଶୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତା’ପରେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଶୁଭ ହେଲେ, ପାଣ୍ଡୁବଂଶର ଧାରକ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ। ରାଜା ଅତି ସୁଖି ହୋଇ, ଶିଶୁଙ୍କ ଜନ୍ମକୁ ନେଇ ଧୌମ୍ୟ, କୃପ ଆଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳୀ ଦେଖାଇଲେ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସୁନା, ଗାଁ, ଜମି, ଗାଁ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ। ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିନମ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ପୁରୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ବଂଶରେ ଏହି ଛୁଆଟି ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।” “ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦୈବତାର ଇଚ୍ଛାରେ, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ୱେତ କେଶ ଶେଷ ହେବ, ତେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଏହି ଶିଶୁ ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରେଷିତ ହୋଇଛି।” “ତେଣୁ, ସେ ବିଶ୍ୱରେ ବିଷ୍ଣୁରାତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ମହାଭକ୍ତ ଓ ମହାପୁରୁଷ ହେବେ।” ଏହା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ଶିଶୁ କି ଆମ ବଂଶର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରିବେ? ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତମ, ଓ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: “ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ସେ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ ହେବେ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଭଳି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ ଭଳି।” “ସେ ଦାନଶୀଳ ଓ ଶରଣଦାତା ହେବେ, ଅଉଶୀନର ଶିବି ଭଳି; ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ପୁତ୍ର ଭଳି ବଂଶର ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ାଇବେ।” “ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ସମାନ, ଅଗ୍ନି ଭଳି ଅଜୟ, ସାଗର ଭଳି ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦୁଷ୍କର।” “ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି ପ୍ରବଳ, ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଭଳି ଅଚଳ, ପୃଥିବୀ ଭଳି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଜନକପିତାମାନେ ଭଳି ସହିଷ୍ଣୁ।