ଏକ ଦିନ, ଭୃକୁଟି ଚଢ଼ାଇ ଦାନବ ବକା, ଗରୁଡ଼ା ଆକାର ଧାରଣ କରି, ହଠାତ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଜୋରକୁ ଧରି ନିଅନ୍ତୁ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଗିଳି ଦେଲେ । ଏହା ଦେଖି ରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଗୋପବାଳକମାନେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଯେଉଁପରି ଦେହ ରୁହିଲେ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଣ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏକଦମ ଅବାକ୍ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ଗଲେ । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଏହି ଗୋପପୁତ୍ର ଓ ଜଗତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତ ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ ପରି ବକାସୁରଙ୍କ ମୁଖ ମୂଳକୁ ଜଳାଇଦେଲେ । ବିଷଣ୍ଣ ଓ ବେଦନାରେ ବକାସୁର ତୁରନ୍ତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୁଖରୁ ବାହାର କରିଦେଲେ ଏବଂ ରୋଷେ ଅନ୍ୟଥାରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ଯେତେବେଳେ ବକା ଆଉଥରେ ହମ୍ଲା କଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁକୁ ଦୁଇହାତରେ ଧରି, ସମସ୍ତ ଗୋପବାଳକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ସହଜରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ । ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଶୁଭଚିନ୍ତକ ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ । ତାପରେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ବକାସୁର ଶତ୍ରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନନ୍ଦନ ଫୁଲ ଓ ଚମେଲି ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ଡ଼଼ମ୍ରୁ, ଶଂଖ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗୋପବାଳକମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବକାସୁରଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ, ବାଳକମାନେ, ରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ମନେ ହେଲା ଯେ ପୁନି ପ୍ରାଣ ଫେରିଲା । ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ଗାଁରେ ଫେରିବା ସମୟରେ ଘଟଣାଟିକୁ ଗାଇ ଦେଲେ । ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଗୋପମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭଲପାଇବାରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ତାଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତରସି ତରସି ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁପରି ସେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁନଃ ଫେରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଅନୁଭବ କଲେ, “ହାୟ! ଏହି ଶିଶୁ କେତେ ବିପଦ ଦେଖିଛି! ଶାୟଦ କୌଣସି ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟ ଆସିଛି ।” କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବୁଝିଲେ, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଦାନବମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ସେମାନେ ମନେ କଲେ, “ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନଙ୍କର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏନାହିଁ; ଯେପରି ସେଜ ଗର୍ଗ ମୁନି କହିଥିଲେ, ଏହିପରି ଘଟିଛି ।” ଏପରି ଭାବରେ ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥା କହି କହି ଦିନ କଟାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଜଗତ୍ର ଦୁଃଖ ଭୁଲିଯାଉଥିଲେ । ଏଭଳି ଲୁଚାଚୁରି, ଗୋଟିଏ ସ୍ଥଳରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥଳକୁ ପାଣି ଆଣି ଧାର କରିବା, କିମ୍ବା ବନରେ ବାନର ପରି ଉଛଳିବା ଖେଳରେ ସେମାନେ ଶିଶୁବେଳା ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ । ଏହି ଭାବେ ଭୃନ୍ଦାବନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିଶୁବେଳା ଅତିବାହିତ ହେଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଇଲେ । ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ, ମହାତ୍ମା ଭାବେ କୃତ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତ, ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁଠି ଗଲେ—ଏହି ସବୁ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଯଦି ଆପଣ ଉପଯୁକ୍ତ ମନେ କରନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ ।” ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣ ସେବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଥିଲେ, ପିତା ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅପାର ଧନ, ଯଜ୍ଞ, ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀ, ଭାଇ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ଶାସନ, ଓ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରଶଂସା ଥିଲା । ଏହି ସମସ୍ତ ଇଛା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ମନ ମୁକୁନ୍ଦରେ ନିଶ୍ଚଳ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକ ଭୁକ୍ତ ରାଜାକୁ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଉଥିବା ପରି ମାତ୍ର ଆନନ୍ଦ ଦିଏ । ଏହି ଶିଶୁ ତାଙ୍କ ମାଆ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ, ବିର ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ, ସେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ, ଅଙ୍ଗୁଳିର ଆକୃତିର ଏକ ନିର୍ମଳ ଦେହ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସୁନା ମୁକୁଟ, ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଚାରି ଲମ୍ବା ହାତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଗୋଲ୍ଡ ଝୁମକା, ରକ୍ତିମ ଚକ୍ଷୁ, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଚାରିପାଖରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲେ । ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିକୁ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୂର କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଗୋପାଳ ମେଘକୁ ଉଢ଼ାଇଦିଏ । ଶିଶୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖୁଥିଲେ, “ଏହି ଜଣେ କିଏ?” ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଦଶମ ମାସ ଶେଷ ହେଲା, ସେ ଅପାର ଭଗବାନ୍, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଶିଶୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ଗ୍ରହମାନେ ଉପକୂଳ ହେବା ସହିତ, ପାଣ୍ଡୁବଂଶୀ ଶିଶୁ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ । ରାଜା ଅନନ୍ଦରେ ଭରି, ଧୌମ୍ୟ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକି, ଜନ୍ମକୁଣ୍ଡଳି ଦେଖାଇଲେ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପରେ, ସୁନା, ଗାଁ, ଜମି, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ । ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପୁରୁବଂଶୀ, ତୁମ ଗୋତ୍ରରେ ଏହି ଶିଶୁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦାନ । ଭାଗ୍ୟର ଅପରାହ୍ନରେ, ଏହି ଶିଶୁ ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ । ସେ ବିଷ୍ଣୁରାତ୍ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲଭିବେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ସେ ମହାଭାଗବତ ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ହେବେ ।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଶିଶୁ ଆମ ବଂଶର ଧାର୍ମିକ ରାଜାମାନେ ପରି ନୀତିରେ ଚାଲିବେ କି? ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ସଦ୍ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି?” ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପୃଥାନନ୍ଦନ, ସେ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ ହେବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ରାମ ପରି । ସେ ଦାନଶୀଳ ଓ ଶରଣ୍ୟ ହେବେ, ଶିବି ପରି, ତାଙ୍କ ବଂଶର ଖ୍ୟାତି ପ୍ରସାର କରିବେ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତପୁତ୍ର ପରି । ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଦୁଇ ଅର୍ଜୁନ ସମାନ, ଅଗ୍ନି ପରି ଅଜୟ, ସାଗର ପରି ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଦୁଷ୍କର । ସିଂହ ପରି ପ୍ରବଳ, ହିମାଲୟ ପରି ଅଚଳ, ପୃଥିବୀ ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ମାତାପିତା ପରି ଛମାଶୀଳ ।