ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, ଚେତନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ତୁମେ ଯେମିତି କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦର ରୂପରେ ଅନୁଭୂତି ହେଉଛ, ସେହିପରି ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତୁମେ ହାତ ଜୋଡି କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ କଣ କରିବି?” ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, “ମୋର ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର।” ତୁମେ ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଲାପରେ, ହରି ଖୁସି ହେଲେ। ସେ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତିକୁ ଦାସୀ ଭାବେ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ—ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ତୁମର ସାଥୀ କରିଲେ। ବୈକୁଣ୍ଠରେ ତୁମେ ନିଜ ରୂପରେ ପୋଷଣ କର, ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବାକୁ ତୁମର ଛାୟାରୂପ ପ୍ରକାଶ କର। ମୁକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲା, ଏବଂ କୃତ ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲା। କଳି ଯୁଗରେ, ମୁକ୍ତି ଅନ୍ୟମତର କ୍ଷତିରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଶୀଘ୍ର ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଫେରିଗଲା। ମୁକ୍ତି ଏଠାରେ ଆସିଯାଏ ଓ ଯାଏ, ତୁମେ ଯେପରି ସ୍ମରଣ କର; ଏହି ଦୁଇ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର କରି, ନିଜ ପାଖରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଛ। କଳି ଯୁଗର ଅବହେଳାରେ, ତୁମର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ବଳ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି; ତଥାପି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ—ମୁଁ ଏହାର ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବି। ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, କଳି ଯୁଗ ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯୁଗ ନାହିଁ; ଏହି ଯୁଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବି। ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରତିକ୍ଷେପ କରି, ବଡ ଉତ୍ସବକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ, ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ସେବା କରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମକୁ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଚାର କରିବି ନାହିଁ। ଏହି କଳି ଯୁଗରେ ତୁମ ସାଥିରେ ରହୁଥିବା ଜୀବମାନେ—ଯଦି ଅପରାଧୀ ହେଉଛି—ତଥାପି ଭୟ ବିନା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବେ। ଯେଉଁମାନେ ଦୟାରୂପ ଭକ୍ତିରେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖନ୍ତି, ଅପବିତ୍ର ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଦାନବ, ଅସୁର ମଧ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ମନ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁ ମଧ୍ୟ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ତପସ୍ୟା, ବେଦ, ଜ୍ଞାନ ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହରି ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ—କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା; ଗୋପୀମାନେ ଏହାର ପ୍ରମାଣ। ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ଭକ୍ତି ପ୍ରେମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କଳିରେ ଭକ୍ତି, ଭକ୍ତି—ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ତୁମ ଠାରେ ପ୍ରକାଶ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି; ଏକଥା ଦୁର୍ବାସା ଏକ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି ବିପଦ ଭୋଗିଥିଲେ। ଉପବାସ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଯୋଗ, ଯଜ୍ଞ, ଜ୍ଞାନ ଆଲୋଚନା—ଏହି ସବୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; କେବଳ ଭକ୍ତି ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ସୂତ କହିଲେ: ଏପରିଭାବେ ନାରଦ ତାଙ୍କ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ଖୋଲା କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳରେ ଶୋଭିତ ଭକ୍ତି ନାରଦଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଭକ୍ତି କହିଲେ: “ଓ ନାରଦ, ତୁମେ କେତେ ଧନ୍ୟ! ତୁମର ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ଅଟୁଟ। ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଛାଡିବି ନାହିଁ; ସଦା ତୁମ ହୃଦୟରେ ରହିବି। ଓ ଦୟାଳୁ ଋଷି, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର ହେଲା। ମୋ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଚେତନାହୀନ—ତେଣୁ, ତାଙ୍କୁ ଜାଗାଇଦିଅ, ଜାଗାଇଦିଅ।” ସୂତ କହିଲେ: ଭକ୍ତିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ନାରଦ ଦୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ମସି କରି ଜାଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କର ମୁଁହ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କାନ ନିକଟରେ ରଖି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ: “ଓ ଜ୍ଞାନ, ଶୀଘ୍ର ଜାଗିଉ! ଓ ବୈରାଗ୍ୟ, ଜାଗିଉ!” ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତାର ପୁନଃପୁନଃ ପାଠ କରି, ସେ ଦୁଇକୁ ଜାଗାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟାରେ ସେମାନେ କିଛି ଉଠିଲେ। ଦୁଇଜଣ ଚକୁ ଖୋଲିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହାଇ ଦେଇଲେ, ସାରସ ପରି ଦୁର୍ବଳ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଧୂସର ଓ ଶୁଷ୍କ କାଠ ପରି ହେଇଗଲା। ସେମାନେ ଭୋକରେ କ୍ଷୀଣ ଏବଂ ପୁନଃ ନିଦ୍ରାରେ ବିଲୀନ ଦେଖି, ଋଷି ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ—ତାଙ୍କୁ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ଅଉ, କିପରି ଏହି ନିଦ୍ରା ଆସେ, ଏହି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିପରି ଆସିଲା? ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଭାର୍ଗବ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା: “ଓ ଋଷି, ଚିନ୍ତିତ ହେବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ। ତୁମର ଚେଷ୍ଟା ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିବ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବେ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ପରେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୂର ହେବ, ଭକ୍ତି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ ହେବ। ଏଭଳି ଆକାଶବାଣୀ ସମସ୍ତ ଶୁଣିଲେ, ନାରଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: “ଏହା ମୋତେ ଜଣା ନଥିଲା।” ନାରଦ କହିଲେ: “ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏହି ବିଷୟ ଗୁପ୍ତ ରଖାଯାଇଛି। କେଉଁ ଉପାୟ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ହେବ?” “କେଉଁଠି ଉତ୍ତମମାନେ ମିଳିବେ, କିପରି ସେମାନେ ଉପାୟ ଦେବେ? ଏଠାରେ ମୁଁ କଣ କରିବି, ଆକାଶବାଣୀ କିପରି କହିଛି?” ସୂତ କହିଲେ: ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖି, ନାରଦ ଏକ ତୀର୍ଥରୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ପଥରେ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରି କେହି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। କିଛି କହିଲେ—ଏହା ଅସମ୍ଭବ, ଅନ୍ୟ କହିଲେ—ବୁଝିବା ଦୁଃସାଧ୍ୟ; କିଛି ନିର୍ବିକଳ କଲେ, କିଛି ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ବଡ ଚଞ୍ଚଳତା ହେଲା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଓ ଗୀତାର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ଏହି ଉଦ୍ଭାବିତ ହେଲା। ଜେତେବେଳେ ଭକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ତ୍ରୟ ଉଦ୍ଭାବିତ ହେଲା ନାହିଁ, ଲୋକମାନେ କାନ ଠାରେ କାନ ଲଗାଇ କହିଲେ—“ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ।” ନାରଦ ଯୋଗୀ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାୟ ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏଠାରେ କିପରି କହିପାରିବେ? ଏଭଳି ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ଏହା ଅଗମ୍ୟ।