ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଲୀଳାମୟ ଅବତାର ଥିଲେ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ। ବ୍ରଜଅନନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ମନମୁହିଁ ଦୃଷ୍ଟି, ଲଜ୍ଜା ହସ, ଚାହୁଁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମଧନଙ୍ଗୁ ମଧ୍ୟ ମୁହଁ ନିମ୍ନ କରିଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କାମଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିଜ ବାଣ ଫେଳି ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏପରି ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ କେବେ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ମଣିଷମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ସାମାନ୍ୟ ଲୋକ ପରି ପ୍ରେମରେ ଆସକ୍ତ ଭାବିଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ନିଜ ମାନସିକତା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଚାର କରନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ଜଗତର ରାଜା, ସେ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଏହାର ଗୁଣରେ ବନ୍ଧି ନ ହେଲେ; ଯେପରି ଯେଉଁଜଣେ ତାଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ପ୍ରକୃତିର ଗୁଣରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନେକ ଅବିବେକିନୀ ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କର ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିକୁ ନ ଜାଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଭାବି ଭଲପାଇଥିଲେ, ଯେପରି ସାଧାରଣ ମନେ ଭଗବାନ୍କୁ ଏକ ସାଧାରଣ ସୀମିତ ଜନ ଭାବନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଦୁଇଜଣେ ଉତ୍ତେଜିତ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ପଶୁମାନଙ୍କର କୁହୁଡ଼ି ଅନୁକରଣ କରୁଥିଲେ, ସାଧାରଣ ଗୋପବାଳକ ପରି ଖେଳୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନେ ସହ ଯମୁନା ତଟରେ ବଢ଼ିଆ ଛୋଟ ଗାଈମାନେ ଚରାଉଥିଲେ, ସେଠି ଏକ ଦାନବ ଆସିଥିଲା, ଯାହା ଏକ ବଢ଼ିଆ ଛୋଟ ଗାଈର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦଳରେ ଲୁଚିଥିଲା। ହରି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବସି, ଏହି ଦାନବକୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କ ପଛପାଇଁ ଗୋଡ଼ ଧରି, ଦାନବକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଏକ କପିଥ ଗଛ ଉପରେ ଫିଙ୍କିଦେଲେ; ତାଳ ଫଳ ଝଡିବା ସହିତ ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଏହା ଦେଖି, ଗୋପବାଳକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ବାହ! ବାହ!" ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସାଧାରଣ ଗୋପବାଳକ ପରି ଗାଈ ଚରାଉଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ସବୁଠି ଗୋପବାଳକ ନିଜ ନିଜ ଛୋଟ ଗାଈମାନେ ନେଇ ଜଳ କୂଳକୁ ନେଲେ, ଗାଈମାନେ ପାଣି ପିଇଲା ପରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଣି ପିଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଏକ ବିଶାଳ ପ୍ରାଣୀ ଅଛି, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପ୍ରହାରରେ ଅଭିଭୂତ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେହି ବକା ନାମକ ଦାନବ, ଏକ ବଡ଼ ପାଉଁଛ ରୂପେ ଆସି, ତୀବ୍ର ଚୁଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରି ଗିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗିଲାଦେଖି, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଳକମାନେ ଜଣେ ପ୍ରାଣ ବିହୀନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପରି ଅବାକ୍ ହୋଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଗୋପବନ୍ଧୁ, ଜଗତର ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ବକାର ମୂଳ ଟାଳୁକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଜଳାଇଦେଲେ। ବିୟଥିତ ବକା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉଗଳିଦେଲା, ପୁଣି ରାଗରେ ଚୁଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ମାରିବାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ତେବେ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମସ୍ଥ ପାଳକ ଏବଂ କଂସଙ୍କ ମିତ୍ର, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ବକାଙ୍କ ଚୁଞ୍ଚ ଧରି, ଗୋପବାଳକମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସହଜରେ ଦୁଇଭାଗ କରି ମାରିଦେଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମଧ୍ୟରେ ଏକ ବୀର ଖୁସି ଦେଇଥାଏ। ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ବକାର ଶତ୍ରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନନ୍ଦନ ଫୁଲ ଓ ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ, ଡମ୍ରୁ, ଶଂଖ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ସ୍ୱର ଉଠିଲା; ଏହା ଦେଖି ଗୋପବାଳକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ବକାର ମୁଖରୁ ଉଦ୍ଧାର ହେବା ପରେ, ବଳରାମ ଓ ସାଙ୍ଗମାନେ ମନେ ହେଲା, ମନେ ପୁଣି ପ୍ରାଣ ଫେରିଗଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଖୁସି ହୋଇ, ଛୋଟ ଗାଈମାନେ ଏକଠା କରି, ଗୀତ ଗାଇ ଉଲ୍ଲାସରେ ବ୍ରଜକୁ ଫେରିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି, ଗୋପ ଓ ତାଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅପାର ସ୍ନେହରେ, ତାଙ୍କୁ ତୃଷ୍ଣା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାଲି ଦେଖିଲେ, ମନେ ହେଲା କୃଷ୍ଣ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁଣି ଫେରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ହାଏ! ଏହି ଶିଶୁ କେତେ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଦେଖିଲେ! ବୋଧହୁଏ କୌଣସି ପୂର୍ବ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟ ଆସିଛି।" କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କେବେ ହାରାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଳିରେ ପୋଡ଼ିଯାଉଥିବା ପ୍ରଜାପତି ପରି ସେମାନେ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ କହିଥିବା କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ; ଯେପରି ଗର୍ଗ ଋଷି କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ଘଟିଛି। ଏପରି ଭାବେ, ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋପମାନେ କୃଷ୍ଣ ବଳରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର କଥାରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ସାମସାରିକ ଦୁଃଖକୁ ଭୁଲି ଦେଇ ଦିନ କାଟୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଶିଶୁ ଖେଳ—ଲୁକାଚୁରି, ଆଣି ତିଆରି, ବାନର ଝାଉଡ଼ି ମାନେ—ସହିତ ସେମାନେ ବାଲ୍ୟକାଳ ବ୍ରଜରେ ଉଲ୍ଲାସରେ କାଟିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୌନକ ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଶିର୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ। ଆମେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ, ମହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଦିନ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କେଉଁଠି ଗଲେ, ଏହି ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଯଦି ଆପଣ ଉଚିତ ଭାବନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ; ଶୁକଦେବ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିଲେ, ଆମେ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ।" ସୂତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦସେବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମନାରୁ ଅଲିପ୍ତ ଥି, ପିତା ପରି ପ୍ରଜାମାନେକୁ ଖୁସି କରୁଥିଲେ। ସେ ଅପାର ଧନ, ଯଜ୍ଞ, ରାଜ୍ୟ, ରାଣୀ, ଭାଇ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଅଧିକାର ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଛୁଇଁଥିବା କୀର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ମନ ଲଗାଇଥିବା ଜଣେ ପାଇଁ, ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛାକୁ ଲାଲସା କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ କ'ଣ ମୂଲ୍ୟ ରଖେ? ଯେପରି ଭୁଖା ରାଜା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜିନିଷ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ବୃଗୁବଂଶଜ, ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଶୂରବୀର ଶିଶୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଦହିଯାଉଥିଲା।