ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶ୍ରୀଦ୍ୱାରକା ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ଗଜରାଜଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ଶଂଖ ଓ ତୁରୀର ଧ୍ୱନି, ଚାରିପଟେ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ଗାନ, ଏବଂ ଅନେକ ରଥ ଚଳିଥିଲା। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଶତଶଃ ଗଜରାଜ, ଉଜ୍ୱଳ କୁଣ୍ଡଳ, ଚମକୁଥିବା ଗଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁରେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ, ନାଟକ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୌର୍ୟଗାଥା ଗାଇବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ୱଜନ ଓ ନାଗରିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଉଚିତ ଆଦର ଦେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। କେଉଁଠି ନମସ୍କାର, କେଉଁଠି ଆଲିଙ୍ଗନ, କେଉଁଠି ହସି ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ଦୃଷ୍ଟି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ଦାନ ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ଏହିପରି, ବୃଦ୍ଧ, ପୁରୋହିତ, ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ବୟସ୍କ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଭୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗୀତ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଗାନ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜପଥରେ ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ, ଦ୍ୱାରକା ନଗରର ଉତ୍ସୁକ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ମହଳରେ ଚଢ଼ି ଦେଖୁଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନି, କାରଣ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନିବାସ ଓ ସମସ୍ତ ଶୋଭାର ଉତ୍ସ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ନିବାସ, ମୁହଁ ଦୃଷ୍ଟିର ପାତ୍ର, ବାହୁ ଜଗତର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ପଦପଦ୍ମ ସାଧୁମାନଙ୍କ ଶରଣ। ସେ ସ୍ୱେତ ଛତ୍ର ଓ ଚାମରରେ ଶୋଭିତ, ମାର୍ଗରେ ତାଜା ଫୁଲ ଛିଟାଯାଉଥିଲା, ପୀତବାସ୍ତ୍ର ଓ ଭୃଙ୍ଗାର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମେଘ-ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ-ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଶୋଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ପରେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ମାତାପିତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମାଆ ଦେବକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସପ୍ତ ମାଆଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ମାଆମାନେ, ଅତି ସ୍ନେହରେ ଅଞ୍ଚଳ ଭିଜାଇ, ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କୋଳ ଉପରେ ନେଇ ଆନନ୍ଦାଶୁ ଲୁହେ ଭିଜାଇ ଦେଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଅପୂର୍ବ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ୧୬,୦୦୦ ରାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶିଷ୍ଟ ମହଳ ଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ବିଚ୍ଛେଦ ପରେ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ରାନୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଠି ଆସିଥିଲେ, ମୁହଁ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଲଜ୍ଜାରେ ନମ୍ର, ହୃଦୟ ଉତ୍ସବ ମନାଉଥିଲା। ଭାବନା ଦମନ କରିପାରିନଥିବା ସେଇ ପତିବ୍ରତା ରାନୀମାନେ, ସନ୍ତାନ ସହ ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ଲୁହ ଝରାଉଥିଲେ। ଘରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର ଆସକ୍ତି ଅନନ୍ତ; ଏହି ପଦପଦ୍ମକୁ ତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ କେବେ ଛାଡ଼ିନାହାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ, ପୃଥିବୀର ଭାର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଶତ୍ରୁତା ହୋଇଥିବାରେ, ସେ ମନ୍ଦମାନେ ବାୟୁର ପରି ତାଙ୍କୁ ନିଜେ ଆଉ ଅସ୍ତ୍ର ନ ଧରି, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ନାଶ ଲାଗିଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଲୋକରେ ଅବତରଣ କରି, ଚୟିତା ମହିଳାମାନେ ସହ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଭୋଗ କଲେ। ରମଣୀମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ମୃଦୁ ହସ, ଚାଉଁ ଚାଉଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ କାମଦେବ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଧନୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚିତ୍ତକୁ କେବେ ବି ଅସ୍ଥିର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଲୋକେ ଅଜ୍ଞାନରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ଜଣାନ୍ତି, ଯେପରି ସେ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ବି ଆସକ୍ତ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶାସନଶକ୍ତି—ପ୍ରକୃତିରେ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କେବେ ବି ତାହାର ଗୁଣରେ ବନ୍ଧି ନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇଥିବା ଜନଙ୍କ ଚିତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧି ହୁଏନାହିଁ। ଅବିବେକି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ନିଜ ପତି ପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭାବି, ତାଙ୍କର ଅପାର ମାନ୍ୟତା ବୁଝିପାରିନଥିଲେ, ଯେପରି ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ଭଗବାନ୍କୁ ସୀମିତ ଭାବିଥାଏ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ଦୁଇଜଣ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ପଶୁମାନଙ୍କ ନାଦ ଅନୁକରଣ କରି ଖେଳିଥିଲେ, ସାଧାରଣ ଚାରାଗାଳିଆ ପିଲା ପରି ଲାଗୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ଓ ସଙ୍ଗୀ ପିଲାମାନେ ଯମୁନା ତଟରେ ବଛା ଚରାଉଥିଲେ, ଏଠିକୁ ଏକ ଦାନବ ବଛାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ମିଶିଗଲା। ହରି ଚୁପଚାପ ବସି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚତୁରତାରେ ବଳରାମଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ସେଇ ଦାନବକୁ ପଛରୁ ଧରି, ଘୁମାଇ, ଏକ କପିଥ ଗଛ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଫଳପକା ଝଡ଼ିଲା, ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା। ଏହା ଦେଖି, ପିଲାମାନେ "ବାହ! ବାହ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ଦେବତାମାନେ ଉପରୁ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ତଥାପି ଚାରାଗାଳିଆ ପିଲା ପରି ବଛା ଚରାଉଥିଲେ ଓ ସାଧାରଣ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ନିଜ ନିଜ ବଛାକୁ ନଦୀକୁ ନେଇଗଲା, ବଛାମାନେ ପାଣି ପିଇଲା, ପିଲାମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଣି ପିଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଦାନବ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଉଥିଲା। ସେହି ଥିଲେ ବକା, ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦାନବ, ବକ ପକ୍ଷୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହଠାତ୍ କୃଷ୍ଣକୁ ତୀବ୍ର ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଧରି ଗିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଗିଲାପରେ, ବଳରାମ ଓ ଅନ୍ୟ ପିଲାମାନେ ମନେ ମନେ ଅତି ଭୟଭୀତ ଓ ବିହ୍ବଳ ହୋଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଗୋପପୁତ୍ର, ଜଗତ୍ ଗୁରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ପରି ବକାର ମୂଳ ଜିହ୍ବା ଜଳାଇଦେଲେ। ବେଦନାରେ ବକା କୃଷ୍ଣକୁ ଝାଡ଼ିଦେଲେ, ପୁଣି ରାଗରେ ତୀବ୍ର ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, କମ୍ସର ବନ୍ଧୁ, ବକାଙ୍କ ଚଞ୍ଚୁ ଧରି, ସହଜରେ ଦୁଇଟି ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ମାନିଲେ। ଏହି ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ନନ୍ଦନ ଫୁଲ ଓ ମଲ୍ଲିକା ଚାପାଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଦୁନିଆ ଶବ୍ଦ, ଶଂଖ ଓ ଶ୍ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଗୋପପୁତ୍ରମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ ବକାର ମୁଖରୁ ନିକଳିବା ପରେ, ବଳରାମ ଓ ସଙ୍ଗୀମାନେ ମନେ ମନେ ପୁଣି ପ୍ରାଣ ଫେରିଲା ଭାବି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ବଛା ନେଇ ଗାଁକୁ ଫେରିଲେ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଗାଇ ଆନନ୍ଦ କଲେ।