ଦ୍ୱାରକାପୁରୀ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଚେତନାରେ ଆବୃତ, ଶୁଭ ଗଛ-ଲତା, ଆଶ୍ରମ, ଉଦ୍ୟାନ, ବାଗିଚା ଓ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଅପୂର୍ବ ଚମକରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହେଉଥିଲା। ସହରର ଦ୍ୱାର, ଦେଢି ଓ ରାସ୍ତାରେ ଉତ୍ସବ ଅର୍ଚ୍ଚନା ମଣ୍ଡପ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ରଙ୍ଗବିରଙ୍ଗ ଧ୍ୱଜପତାକା ଓ ବ୍ୟାନର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଘର ଭିତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ତିବ୍ର ଆଲୋକ କିଛି ଅଂଶରେ ଅବରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା, ବଜାର, ଚକ ଓ ଗଲିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଧୁ ଚିତ୍ର ଭାବରେ ପୋଉଁଛି, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ଧାନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରର ଦ୍ୱାରେ ଦହି, ଧାନ, ଫଳ ଓ ଆଖୁ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା, ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ନୈବେଦ୍ୟ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଆସୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଉଦାତ୍ତ ମନବଳ ଧାରୀ ବସୁଦେବ, ଅକୃର, ଉଗ୍ରସେନ, ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଳରାମ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ଜାମ୍ବବତୀ ସୁତ ସାମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶଯ୍ୟା, ଆସନ ଓ ଭୋଜନ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସମ୍ମାନ ଓ ପ୍ରେମରେ, ପୂର୍ବରୁ ଆଗରେ ରଖାଯାଇଥିବା ରାଜାତ୍ମକ ହାତୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଶଂଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ରଥ ସହ ବଡ଼ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ଭୟମିଶ୍ରିତ ଭକ୍ତିରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଶତାଧିକ ହାତୀ, ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ରୂପେ ମୁକୁର୍ମାଣି ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ ଶୋଭା ବଢ଼େଇ ଦେଉଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ, ନାଟ୍ୟ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ଗାୟକମାନେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅପୂର୍ବ କୃତ୍ୟ ଓ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ବନ୍ଧୁବର୍ଗ ଓ ନାଗରିକମାନେ ସହ ଏସି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଚାଲିତ୍ରାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। କେଉଁଠି ନମ୍ର ନମସ୍କାର, କେଉଁଠି ଅଙ୍କଲାଗି, କେଉଁଠି ହସିଥିବା ଦୃଷ୍ଟି, କେଉଁଠି ହାତ ଧରି ସ୍ନେହ ଦେଇ, ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୂରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏହିଭଳି, ବୃଦ୍ଧ, ପୂରୋହିତ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ବୟସ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହ ନିଜେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, ଗାୟକମାନେ ସହ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଦ୍ୱାରକା ନାଗରୀର ରାଜପଥରେ ଯିବାବେଳେ, ନଗର ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଗୃହର ଉଚ୍ଚ ମହଳରେ ଚଢ଼ି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦରେ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଇଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଦିନ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନଥିଲା, କାରଣ ସେ ଭାଗ୍ୟ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନିଧି। ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନିବାସ, ମୁହଁ ଦୃଷ୍ଟିର ପାତ୍ର, ଭୁଜ ଜଗତର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଚରଣ ଧର୍ମିକଙ୍କର ଶରଣସ୍ଥଳ। ଧଳା ଛତା, ଚାମର, ତାଜା ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୃଙ୍ଗାର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ, ସେପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମାତୃଗଣଙ୍କ ଅଙ୍କରେ ଅଳିଙ୍ଗନ ଦେଲେ, ଦେବକୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସାତ ମାଆଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଖାଇଲେ। ସେମାନେ ସ୍ନେହବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଅଂକରେ ନିଅନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଜଳି ଚୁମି, ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଚକ୍ଷୁର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନକୁ ନିହସ୍ରନ କରିଦେଲେ। ପରେ, ଅପୂର୍ବ ଏହି ଭବନ ଭିତରେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ୧୬,୦୦୦ ରାନୀଙ୍କ ଅନେକ ମହଳ ଥିଲା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଅନେକ ଦିନ ଦୂର ଥିଲେ, ଏବେ ଘରକୁ ଫେରିବାର ଖବର ପାଇ, ରାନୀମାନେ ତ୍ୱରିତ ଉଠି, ଶଯ୍ୟା ଓ ଆସନ ଛାଡ଼ି, ମନରେ ଉତ୍ସବ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ମୁଁହ ଓ ଚକ୍ଷୁ ନମ୍ରତାରେ ନମାଇ ରହିଲେ। ଭାବନା ଦମନ କରିବା କଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୃଗୁବଂଶଜ ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶିଶୁମାନେ ସହ ଅଳିଙ୍ଗନ କଲେ, ଅନ୍ତଃକରଣର ଆଶାନ୍ୱିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ ଚକ୍ଷୁର ଜଳ ଜରିପଡ଼ିଲା। ନିଜେ ନିକଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଚରଣ ଦ୍ୱୟ ପ୍ରତି ଦିନ ନୂତନ ଲାଗୁଥିଲା; ଯେଉଁ ଚରଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେଠାରୁ କେଉଁ ନାରୀ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବେ? ଏଭଳି ଭାବେ, ଭୂଭାରକ ରୂପେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ରାଜମାନେ ଏକାପରି ଏକ ଶକ୍ତିରେ ବିରୋଧ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବାୟୁପରି ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଦେଲେ, ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ବିନାଶ ହେଲେ, ତାପରେ ଭଗବାନ ନିରାୟୁଧ ଭାବେ ଅଲଗା ରହିଲେ। ସେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାନବ ଲୋକରେ ଅବତରଣ କରି, ଚୟନିତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ସାଧାରଣ ମାନବ ପରି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ଏହି ରାନୀମାନେ ତାଙ୍କର ମନୋହର ଚାହାଁ, ଲଜ୍ଜାମୟ ହାସି ଓ ଚାଉଁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ମନମଥକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏମିତି ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅଚଳ ରହିଲା। ଅବିଜ୍ଞ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲୋକୀକ କର୍ମରେ ଲିନ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଲିପ୍ତ; ଏହା ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା, ସେ ପ୍ରକୃତିରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ହେଉନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଶରଣଗତଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ଅବିଜ୍ଞାନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନ୍ୟ ଭାବିଥିଲେ, ସେପରି ଅନ୍ୟେ ମନୁଷ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସୀମିତ ଭାବନ୍ତି। ଏଭଳି, ଦୁଇଜଣେ (କୃଷ୍ଣ-ବଳରାମ) ମଦୋନ୍ମତ ବୃଷଭ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଅନୁକରଣ କରି ଖେଳୁଥିଲେ, ସାଧାରଣ ମାନବ ପରି। ଏକଦିନ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ନିଜ ସହଚରମାନେ ସହ ଯମୁନା ତଟରେ ବଛା ଚରାଉଥିଲେ, ଏବେ ଏକ ଦାନବ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ହତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଛାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଝୁଣ୍ଡରେ ମିଶିଯାଇଥିଲା। ହରି ଧୀରେ ଧୀରେ ବସି, ଅନାଗ୍ରହ ନାଟକ କରି, ବଳରାମଙ୍କୁ ଦାନବକୁ ଦେଖାଇଲେ। ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କୁ ପଛ ଦୁଇ ପାଏ ଧରି, ଘୁମାଇ, କପିଥ ଗଛ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଦାନବ ଗଛର ଫଳ ପଡ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା।